Κριτική, Κριτής, Κρίση (59)

 Παροιμίες για την κριτική και τους κριτές

Οι παροιμίες για την κριτική και τον κριτή αναφέρονται στη συνήθεια του ανθρώπου να κρίνει τους άλλους, συχνά αυστηρά ή άδικα, ενώ αγνοεί τα δικά του σφάλματα. Στον λαϊκό λόγο, η κριτική παρουσιάζεται άλλοτε ως αναγκαία και χρήσιμη και άλλοτε ως έκφραση κακίας, υποκρισίας ή υπεροψίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ευθύνη και τη δικαιοσύνη που οφείλει να έχει όποιος κρίνει. Στις παροιμίες αυτές, ο κριτής καλείται να είναι δίκαιος, μετρημένος και συνειδητός.

1. Άδικα που έκανε ο κριτής, τη φτώχεια δεκατίζει, παίρνει το δέκα το διπλό κι εξέταση δεν κάνει. ➤ Είναι καταγγελία κατά της εξουσίας που τιμωρεί τους αδύναμους, εκμεταλλεύεται τη θέση της, αδιαφορεί για τη δικαιοσύνη.
2. Άκου πάντα και τις δυο πλευρές, πριν βγάλεις κρίση.
3. Αλί από τους δαρμένους όσο να έρθουν οι κριτάδες Η φράση δηλώνει ότι η δικαιοσύνη αργεί, η προστασία των αδύναμων έρχεται πολύ καθυστερημένα, στο μεταξύ, το κακό έχει ήδη γίνει.
4. Άλογο που δεν καβαλίκεψες, ποτέ μην το κατηγορείς.
5. Αν δεν ακούσεις και τους δυο, δίκιο ποτέ μην δώσεις.
6. Αν δεν δούμε τα χειρότερα, δεν τιμούμε τα καλύτερα.
7. Αν είχε η ζούρλια κέρατα, θα φαίνονταν σε όλους.
8. Αντίς να βάψουμε φρύδια, εβγάλαμε μάτια.
9. Απ' όσα βλέπεις διάλεγε.
10. Βλέπει το ξένο καρφί και χάνει το δικό του δοκάρι. ➤ Κρίνει τα λάθη των άλλων και αγνοεί τα δικά του.
11. Βλέπε πολλά και θαύμαζε λίγα.
12. Γαϊδουρίσια διάκριση και γουρουνίσια τάξη.
13. Για να κρίνεις έναν ήχο, άκουγε και δυο καμπάνες.
14. Δεν έχει κουκούτσι μυαλό και θέλει να βάλει σ' άλλον γνώση.
15. Δέχομαι να με δικάσεις αν πρωτύτερα μ' ακούσεις.
16. Δίνεις πλούτη δίνεις γνώση, δίνεις φτώχεια δίνεις τρέλα.
17. Ελάτε γνωστικοί να φάτε του λωλού το βιός.
18. Εύκολο να κρίνεις, δύσκολο να πράξεις. ➤ Η πράξη απαιτεί περισσότερη ευθύνη από τα λόγια.
19. Η ξένη έγνοια γηράζει τον σκύλο.
20. Καθένας από λόγου του πρέπει να λογαριάζει, των αλλωνών τα σφάλματα να μην καταδικάζει.
21. Κάθισε στραβά και κρίνε ίσια. ➤ Ακόμα κι αν εσύ ο ίδιος δεν είσαι άψογος ή βρίσκεσαι σε δύσκολη/προβληματική θέση, οφείλεις να κρίνεις δίκαια και σωστά.
22. Κάλλιο κακή ταίριαξη, παρά κακή κρίση.
23. Κρένω 'γω τσαμπουνίζει κι' άντρας μου. ➤ Ό,τι κάνω εγώ, το κάνει κι ο άλλος· όλοι τα ίδια κάνουν / όλοι φταίνε το ίδιο.
24. Κριτής χωρίς γνώση, άδικη κρίση Η κρίση χωρίς εμπειρία ή γνώση είναι άκυρη.
25. Μη κρίνεις για να μη κριθείς. ➤ Η κρίση επιστρέφει σε εκείνον που την ασκεί.
26. Μην ακούς ένα και κρίνεις δύο.
27. Μην κατακρίνεις και κριθείς κι αναγελάς και πάθεις.
28. Μην κρίνεις τους άλλους από τον εαυτό σου. (Εξ ιδίων τα αλλότρια).
29. Μήτε με αγίους να τα βάλεις μήτε με τους τρελούς.
30. Μπήξε πρώτα την βελόνα στο δικό σου μάτι και ύστερα μπήξε την σακοράφα στο δικό μου. ➤ Πριν κρίνεις, σκέψου και το δικό σου σφάλμα.
31. Ο θεός άδικα θωρεί και δίκαια κρίνει.
32. Ο καλός και στην πολλή του την ορμή, τον δρόμο τον σωστό τον βλέπει.
33. Ο κόσμος είναι δισάκι, τα δικά του πίσω βάζει και των αλλονών κοιτάζει.
34. Ο κριτής πρώτα τον εαυτό του να κρίνει. ➤ Η αυτοκριτική προηγείται της κρίσης των άλλων.
35. Ο μακρολαίμης πετεινός στην γειτονιά του κράζει, μα τα δικά του δεν θωρεί κι άλλους καταδικάζει.
36. Όποιος δεν εργάζεται, περιεργάζεται.
37. Όποιος είναι έξω από τον χορό πολλά τραγούδια ξέρει.
38. Όποιος θαρρεύεται μωρό τα ρούχα του θα σκίσει.
39. Όποιος κατηγορεί το σπίτι του, πέφτει και τον πλακώνει.
40. Όποιος κρίνει εύκολα, δύσκολα καταλαβαίνει. ➤ Η επιπόλαιη κριτική στερεί κατανόηση.
41. Όποιος κρίνει καλά, εκλέγει καλά.
42. Όποιος μια καμπάνα ακούει, ακούει μονάχα έναν ήχο.
43. Όποιος πρώτα δεν σκέπτεται, ύστερα αναστενάζει.
44. Όσα λύνονται με τα χέρια δεν χρειάζονται μαχαίρια.
45. Ο συμβιβασμός είναι αγιασμός.
46. Όταν σκοντάφτει το άλογο, τύφλα και μούντζα του λένε.
47. Περασμένη βροχή κάπα δε χρειάζεται. ➤ Όταν κάτι έχει ήδη τελειώσει ή το κακό έχει γίνει, δεν ωφελεί να παίρνεις μέτρα εκ των υστέρων.
48. Περίμενα να με πυρώσει ο ήλιος και μ' έκαψε.
49. Περισσότερο βλέπουν τα τέσσερα, παρά τα δύο μάτια.
50. Ποιος ακούει ένα και κρίνει δυο, έχει της κουρούνας το μυαλό.
51. Πού μπροστά τρώει ύστερα αγναντεύει. ➤ Όποιος ενεργεί πρώτα και σκέφτεται μετά, μένει τελικά να κοιτάζει το αποτέλεσμα χωρίς να μπορεί να το αλλάξει.
52. Που πομπεύει τον δικό του, πομπεύει τον εαυτό του.
53. Πράγμα που γνωρίζουμε, δίχως κρίση παίρνουμε. ➤ Ό,τι μας είναι γνώριμο το δεχόμαστε εύκολα, χωρίς να το εξετάζουμε ή να το κρίνουμε ιδιαίτερα.
54. Πρώτα να εξετάζεις και ύστερα να δικάζεις.
55. Στων αμαρτωλών τη χώρα, άδικος κριτής καθίζει.
56. Σώπα συ να κρίνω γω, σήκω συ να κάτσω γω.
57. Το δικό μου το καρφί το βλέπεις, το δικό σου το παλούκι δεν το βλέπεις;
58. Των πρωτινών τα λόγια, θεία λόγια. ➤ Τα λόγια και οι συμβουλές των παλιότερων ανθρώπων είναι σοφά και άξια εμπιστοσύνης, σαν να είναι θεϊκά.
59. Χωρίς να δεις ποτέ σου να μην πεις κι αν δεν εξετάσεις, ποτέ να μην δικάσεις.

#κριτική #κριτής #παροιμίες #λαϊκήσοφία #αυτοκριτική #δικαιοσύνη #κρίση #συμπεριφορά

💬 Έχεις ακούσει άλλες παροιμίες για την κριτική και την κρίση;
Γράψε μας στα σχόλια!