Αθυρόστομες

 Παροιμίες αθυρόστομες - πικάντικες - άσεμνες - υβριστικές - πρόστιχες

Οι αθυρόστομες, πικάντικες και άσεμνες παροιμίες αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία της λαϊκής σοφίας, όπου το χιούμορ, η υπαινικτικότητα και η τολμηρή γλώσσα κυριαρχούν. 

Μέσα από υπερβολές, σαρκασμό και διπλά νοήματα, οι παροιμίες αυτές αποτυπώνουν την ανεπιτήδευτη έκφραση του λαού, κυρίως σε ανεπίσημα πλαίσια όπως το καφενείο ή η παρέα. Αν και συχνά θεωρούνται τραχιές, κρύβουν πίσω τους κοινωνικά σχόλια, αλήθειες για τις ανθρώπινες σχέσεις και μια αυθεντική μορφή λαϊκής σάτιρας.

1. Αβράμη- Αβράμη η πούτσα σου ένα δράμι!. ➤ Περιγελάει κάποιον που έχει πολύ μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του ή τις ικανότητές του, ενώ στην πραγματικότητα τα αποτελέσματα της δουλειάς του είναι πενιχρά, ασήμαντα ή κακής ποιότητας. 
2. Αγάλια, αγάλια σφίγγε με γιατί είμαι γκαστρωμένη, μην μου σκοτώσεις το παιδί και πάω κολασμένη. ➤ Χοντροκομμένος, υποκριτικός και θεατρικός τρόπος για να τονίσει την ανάγκη για μέτρο και προσοχή.
3. Άγιε μου Αγιάννη μου Ριγανά, φέρνεις δροσούλα στα μνιά. ➤ Αναφέρεται στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο τον Ριγανά, που γιορτάζει στις 24 Ιουνίου. Ονομάστηκε έτσι γιατί τότε μαζεύουν τη ρίγανη και θεωρείται προστάτης των αμπελιών. Η δροσούλα» που φέρνει, προστατεύει τα σταφύλια από τον καύσωνα, βοηθώντας τα να δέσουν και να αναπτυχθούν σωστά.
4. Άγιος και κώλος μαρτυρούν, μα ο άγιος αγιάζει κι ο κώλος ζοχαδιάζει. ➤Αναφέρεται στην υποκρισία και στο γεγονός ότι, παρά τις εξωτερικές ενδείξεις ή τα λόγια, ο καθένας τελικά αποκαλύπτει τον πραγματικό του χαρακτήρα και την κατάστασή του. 
5. Άγναντα και Πράμαντα τα δυό πουτανοχώρια. ➤ Συχνά τέτοιες φράσεις γεννιούνται από αντιζηλίες μεταξύ γειτονικών χωριών.
6. Άδεια είχε το μουνί και μάζωνε αγγάρεια ή αγγούρια. ➤Χυδαία παροιμιώδης έκφραση, η οποία χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάποιον που έχει πολύ ελεύθερο χρόνο και, λόγω έλλειψης σοβαρής απασχόλησης, καταπιάνεται με άσκοπες, ασήμαντες ή βαρετές δουλειές, για να περάσει η ώρα του. 
7. Άδεια που ‘χει το μουνί και μάθαινε τσαγκάρης. ➤ Το ίδιο με την προηγούμενη.
8. Άδεια που ‘χει το μουνί και παίζει τις αμάδες. ➤ Και αυτή με την ίδια έννοια.
9. Αδειανός καλόγερος τ' αρχίδια του έλυε και έδενε. ➤Περιγράφει κάποιον ο οποίος δεν έχει καμία απολύτως δουλειά να κάνει, βαριέται υπερβολικά και ξοδεύει τον χρόνο του σε άσκοπες ή ανόητες ασχολίες. 
10. Άκουσε ο κουφός πορδή επερπάτει και διαλαλεί. ➤ Χρησιμοποιείται για να περιγράψει ανθρώπους που κάνουν «πολύ κακό για το τίποτα», δίνουν τεράστια σημασία σε ασήμαντα πράγματα ή παρεξηγούν κάτι και το αναπαράγουν λανθασμένα. 
11. Αλάργα από πλώρη καραβιού και μουλαριού το κώλο. ➤ Σημαίνει ότι πρέπει να κρατάμε μεγάλη απόσταση ασφαλείας από επικίνδυνες καταστάσεις. Συμβουλεύει να αποφεύγουμε σημεία όπου ελλοχεύει άμεσος κίνδυνος αιφνίδιου τραυματισμού. 
12. Αλάργα από στραβού ραβδί κι από κουτσού γαμήσι. ➤Συμβουλή που σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουμε τις προβληματικές καταστάσεις, τους κακούς ανθρώπους και τις επικίνδυνες ή άβολες σεξουαλικές επαφές για να έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο. 
13. Αλάτισε τον κώλο σου και ρώτα τι βρωμάει. ➤ Σημαίνει ότι πριν κρίνεις τους γύρω σου, πρέπει να κοιτάξεις τα δικά σου χάλια ή να αναλάβεις την ευθύνη των πράξεών σου. 
14. Αλί από τον γ@μημέν@ και από τον δαρμένο. ➤ Χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αίσθηση ότι τα βάζουν με τον πιο αδύναμο ή συμφορά στον ήδη ταλαιπωρημένο. 
15. Αλί σ' αυτόνανε που θα ιδεί καλόγερου @ρχίδι@. ➤ Εννοεί ότι αν κάποιος περιμένει να συμβεί ένα συγκεκριμένο γεγονός, θα περιμένει μάταια, γιατί αυτό το γεγονός είναι αδύνατον να συμβεί, όπως είναι αδύνατο να δει κανείς τα γεννητικά όργανα ενός καλόγερου.
16. Αλί σ'αυτόνανε του θα δεί κώλο μαλλιαρό. ➤ Απειλή ή προειδοποίηση ότι κάποιος που φέρεται πονηρά ή προκλητικά, στο τέλος θα χάσει ή θα τιμωρηθεί αυστηρά.
17. Άλλοι τρων τ’ αυγά με το πιπέρι, κι άλλοι κρατούν τ’ αρχίδια με το χέρι. ➤ Σημαίνει ότι, ενώ κάποιοι απολαμβάνουν τα αγαθά της ζωής, άλλοι βρίσκονται σε κατάσταση αδράνειας, πλήξης ή ασχολούνται με ασήμαντα πράγματα, δείχνοντας την αδιαφορία ή τη μοιρολατρία.
18. Άλλοι ψυχομαχούνε, και άλλοι καυλομαχούνε. ➤ Η παροιμία υπογραμμίζει την αδικία της ζωής, την ανισότητα και την αδιαφορία, δείχνοντας πώς την ώρα που κάποιοι περνούν τραγικές στιγμές, άλλοι ζουν μέσα στην ηδονή και την καλοπέραση, χωρίς να νοιάζονται για τους γύρω τους.
19. Άλλοι ψυχομαχάνε και άλλοι ψωλοβαράνε ή γκαυλομαχάνε. ➤ Το ίδιο με την προηγούμενη.
20. Άλλος γαμεί και άλλος πληρώνει. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος απολαμβάνει τα οφέλη ή κάνει τις πράξεις, ενώ ένα άλλο, αθώο ή ανυποψίαστο άτομο, επωμίζεται τις συνέπειες, τα έξοδα ή την ευθύνη.
21. Άλλος κώλος φαίνεται κι άλλος μαγειρεύεται. ➤ Παροιμία που τονίζει την απάτη της πρώτης εντύπωσης. 
22. Άλλος το ‘χει και το κατουρεί κι άλλος δεν το ‘χει και το λαχταρεί. ➤ Αναφέρεται στην αδικία της τύχης και την ειρωνεία της ζωής, όπου κάποιος διαθέτει ένα πολύτιμο αγαθό και το σπαταλάει, ενώ κάποιος άλλος το στερείται και το επιθυμεί απεγνωσμένα. 
23. Άλλο Τουπαμάρος κι άλλο το μουνί της Μάρως. ➤ Τονίζει ότι δεν πρέπει να ταυτίζουμε ανόμοια πράγματα. Τουπαμάρος (Tupamaros) = Ιστορικό αντάρτικο κίνημα πόλεων της Ουρουγουάης  που έδρασε τη δεκαετία του '60 και '70. 
24. Αλλού με τρίβεις δέσποτα κι αλλού έχω εγώ το πόνο. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος ασχολείται, βοηθάει ή επιπλήττει για λάθος ζήτημα, αγνοώντας το πραγματικό πρόβλημα, την ουσία ή την ανάγκη του άλλου. Δέσποτα = κύριε, αφέντη.
25. Αλλού τρώει κι' αλλού χέζει. ➤ Χρησιμοποιείται για άτομα που εκμεταλλεύονται μια κατάσταση ή ένα περιβάλλον και ταυτόχρονα φέρονται απρεπώς σε αυτό ή προκαλούν φθορές. 
26. Άλογο που δεν καβαλιέται, του τρώει η μύγα τον πούτσο. ➤ Σημαίνει ότι όποιος μένει άπραγος, τεμπέλιαζε ή δεν χρησιμοποιεί τις ικανότητές του, τελικά καταστρέφεται, φθείρεται ή παθαίνει ζημιά.
27. Άμα δεν γαμήσεις στο χωράφι, δεν πιάνει η σπορά. ➤ Σημαίνει ότι αν δεν γίνει η σωστή ενέργεια στο σωστό μέρος και χρόνο, δεν θα υπάρξει αποτέλεσμα.
28. Άμα δεις κώλο ακάλυπτο, ξέρεις τι θα γίνει. ➤ Σημαίνει ότι κάποιες καταστάσεις είναι τόσο προφανείς, που το αποτέλεσμά τους είναι εκ των προτέρων γνωστό και αναπόφευκτο. 
29. Άμα δεν γλείψεις, πούτσο δε σηκώνεις. ➤ Σημαίνει ότι για να πετύχεις τον σκοπό σου, πρέπει να υποστείς εξευτελισμούς, να γίνεις δουλοπρεπής ή να κολακέψεις τους ανωτέρους ή τους ισχυρούς.
30. Άμα δεν κουνήσει η σκύλα την ουρά της, ο σκύλος δεν πάει κοντά της. ➤ Σημαίνει ότι για να συμβεί κάτι, πρέπει να δοθεί η απαραίτητη αφορμή, πρόσκληση ή το πράσινο φως από την πλευρά εκείνη που επιθυμεί το αποτέλεσμα.
31. Άμα δεν σου κάτσει η νύφη, κάτσε στη μάνα της. ➤ Σημαίνει ότι αν δεν σου κάτσει καλά μια περίπτωση, ψάξε για κάτι παρεμφερές ή εναλλακτικό.
32.  Άμα πετύχει το πήδημα, τι να τον κάνεις το γάμο;. ➤Εκφράζει την άποψη ότι η επίσημη δέσμευση δεν χρειάζεται όταν ο σκοπός έχει ήδη επιτευχθεί, υποτιμώντας την αξία του γάμου ως θεσμού μπροστά στην εφήμερη ηδονή.
33. Άμα σε βάλει κάτω, όπως θε θα σε γαμήσει. ➤  Χρησιμοποιείται για να περιγράψει την απόλυτη υποταγή ή την ολοκληρωτική ήττα κάποιου από έναν ισχυρότερο αντίπαλο. 
34. Άμα σε γαμήσει κανένας, να ‘ναι και μάστορας. ➤ Χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι, αν είναι αναπόφευκτο να υποστείς μια μεγάλη ζημιά, αδικία, ή μια πολύ δυσάρεστη κατάσταση, προτιμότερο είναι αυτή να προέρχεται από κάποιον που είναι ειδικός ή επαγγελματίας στο είδος του, παρά από κάποιον τυχαίο ή ανίκανο. 
35. Άμα σου βαστάει ο κώλος…. ➤ Αν τολμάς...
36. Άμα σου κάτσει η πουτάνα, μην την κοιτάς στα μάτια. ➤ Μην αφήνεις τις ευκαιρίες ψάχνοντας τις λεπτομέρειες.
37. Άμα το μουνί είχε δόντια, δε θα 'μενε παντρεμένος άντρας. ➤ Υπονοεί ότι η σεξουαλική επιθυμία των αντρών είναι τόσο ισχυρή, που αν η γυναικεία γεννητική περιοχή ήταν επικίνδυνη, οι άντρες, φοβούμενοι για την σωματική τους ακεραιότητα, δεν θα τολμούσαν να πλησιάσουν, με αποτέλεσμα να μην μένει κανείς παντρεμένος ή να μην ολοκληρώνονται οι ερωτικές πράξεις. 
38. Άμα χορεύει η γλώσσα, ιδρώνει το στρώμα. ➤ Αναφέρεται πονηρά στον στοματικό έρωτα.
39. Αμμουδιά στη αμμουδιά, πηδο@σε ο μπάρμπας μου τη θειά. ➤ Υποδηλώνει πολύ μεγάλη, υπερβολική και συχνά αδικαιολόγητη αναστάτωση ή ενέργεια για ένα ασήμαντο ζήτημα. 
40. Αμ’ πότε σε ξεβράκωσα και δεν ήσουνα χεσμένος;. ➤ Σημαίνει ότι κάθε φορά που αποκαλύπτονται οι πράξεις, τα λάθη ή ο πραγματικός χαρακτήρας ενός ατόμου, αυτός είναι πάντα ένοχος, σε άθλια κατάσταση ή έχει κάνει χοντράδες. 
41. Ανάθεμα τις τρίχες που φράζουν το μουνί!. ➤  Περιγράφει μια κατάσταση όπου μια πολύ μικρή, ασήμαντη λεπτομέρεια ή ένα εμπόδιο εμποδίζει την απόλαυση ή την ολοκλήρωση μιας μεγάλης, επιθυμητής πράξης. 
42. Ανάθεμα το το μουνί, τόσα κακά που σέρνει. ➤Χυδαία και μισογυνική παροιμιώδης έκφραση που χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι η γυναίκα ή η σεξουαλική επιθυμία για αυτήν είναι η αιτία πολλών δεινών, μπελάδων ή καταστροφών.
43. Αν ακουμπήσει ξένο αρχίδι στο κωλομέρι της γυναίκας, δεν την ξαναμαζεύεις. ➤ Σεξιστική ρήση, η οποία λειτουργεί ως μεταφορά για την απώλεια του ελέγχου ή της τιμής, με βάση παρωχημένα πατριαρχικά πρότυπα, μιας γυναίκας, μόλις συμβεί η πρώτη απιστία.
44. Ανασκουμπώσου Τούρκικα και γδύσου ντερβισάτα, και κάτσε στο παπάρι μου και μέτρα κολονάτα. ➤ Πρόκειται για ένα ακραία υβριστικό και περιφρονητικό δίστιχο που αποδίδεται στον Γεώργιο Καραϊσκάκη. Ανασκουμπώνομαι σημαίνει σηκώνω τα μανίκια ή την ποδιά μου για να δουλέψω. Το «Τούρκικα» εδώ χρησιμοποιείται πιθανόν για να δηλώσει τρόπο που παραπέμπει σε χορό της κοιλιάς, τσιφτετέλι ή γενικότερα ανατολίτικο, προκλητικό στυλ, δηλαδή σήκωσε τα ρούχα σου προκλητικά, με χάρη. Γδύσου ντερβισάτα: Ντερβίσηδες ήταν οι μουσουλμάνοι ασκητές στροβιλιζόμενοι. Το ντερβισάτα παραπέμπει σε γδύσιμο με στροβιλισμό, ρυθμικά, ή αέρινα, σαν να χορεύεις. Κολονάτα = χρυσά νομίσματα, λίρες.
45. Ανάψανε οι κώλοι του κι καήκαν τα μηρία του. ➤ Σκωπτική και παραστατική έκφραση που χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάποιον που βρίσκεται σε μεγάλη απόγνωση, πανικό ή αδιέξοδο, συνήθως εξαιτίας δικών του λανθασμένων ενεργειών. 
46. Αν δεν βρέξεις κώλο, ψάρια δεν τρως. ➤ Σημαίνει ότι χωρίς κόπο, θυσίες και προσωπική προσπάθεια, δεν μπορείς να πετύχεις έναν στόχο ή να αποκτήσεις κάποιο όφελος.
47. Αν δεν γλείψεις, δεν γαμείς. ➤ Η επιτυχία χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια.
48. Αν δεν έφαγε ο κώλος του κατράμι, ναύτης δεν είναι. ➤ Το ίδιο με το προηγούμενο νόημα.
49. Αν δεν κερατώσεις, πού θα μάθεις ζωή; ➤ Υποδηλώνει ότι η πραγματική γνώση, η εμπειρία και η ωριμότητα έρχονται μόνο μέσα από λάθη, δοκιμασίες και σκληρές εμπειρίες. 
50. Αν δεν κλάψει το μουνί, παιδί δε γελάει. ➤ Αναφέρεται πιθανόν στον πόνο της γέννας και σημαίνει, χωρίς πόνο ή κόπο δεν έρχεται αποτέλεσμα ή χαρά.
51. Αν δεν μου πεις παπά χεσμένε δεν σου λέω παπά τσερλισμένε. ➤ Αν δεν μου πεις το δικό σου μυστικό ή την είδηση που ξέρεις, δεν πρόκειται να σου πω ούτε εγώ το δικό μου.
52. Αν δε σε κλάσει ο μάστορης δε γίνεσαι τεχνίτης. ➤ Η πρακτική εμπειρία, η πολύχρονη, κοπιαστική μαθητεία είναι απαραίτητη σε όποιον θέλει να μάθει επαρκώς μια τέχνη.
53. Αν δεν κλάψει το μουνί, παιδί δε γελάει. ➤ Γεννητούρια.
54. Αν δεν στα κλάσω, χέσε μου τα. ➤ Δεν σε υπολογίζω καθόλου, δεν με νοιάζει τι λες ή κάνε ό,τι θέλεις, δεν φοβάμαι.
55. Αν δεν το κουνήσει η γάτα, ο γάτος δεν ανεβαίνει. ➤ Η ερωτική πρόκληση ξεκινά από τη γυναίκα.
56. Αν δε φας σκατά, δεν εκτιμάς το καλό μουνί.(Μακεδονια). ➤ Αν δεν δοκιμάσεις τη δυστυχία, δεν ξέρεις να χαίρεσαι την ευτυχία.
57. Είναι μια παροιμία που υπογραμμίζει την αξία της αντίθεσης και της εμπειρίας μέσα από τις δυσκολίες.
58. Αν είναι πουτάνα η πεθερά, πουτάνα νύφη θέλει. ➤ Οι όμοιοι ταιριάζουν.
59. Αν είχ’ αρχίδια η βάβω μας, θα την έλεγαν παππούλη. ή Αν είχε η γιαγιά μου αρχίδια τήνε λέγανε παπού. ή  Αν είχε η θεια μας αρχίδια, την ελέγαν μπάρμπα. ➤ Δεν έχει νόημα να συζητάμε για υποθετικά σενάρια που δεν μπορούν να συμβούν.
60. Αν είχε το μουνί δόντια, δεν θα ‘χε ο πούτσος φιλιά. ➤ Δηλώνει ότι αν κάτι ήταν επικίνδυνο ή δυσάρεστο, κανείς δεν θα το πλησίαζε.
61. Αν είχε το μουνί φτερά, θα πέταγε κι αυτό. ➤ Περιγράφει την απραξία, την τεμπελιά ή την ενασχόληση με ασήμαντα πράγματα, επειδή κάποιος δεν έχει σοβαρή δουλειά να κάνει. 
62. Αν ήταν το βιολί ψ@λή, θα το παίζανε πολλοί. ➤ Λέγεται συχνά για να επισημάνει την τεμπελιά, την επιφανειακή ενασχόληση με τα πράγματα ή την έλλειψη διάθεσης για ουσιαστική δουλειά. 
63. Αν κάνεις παρέα με κώλους, σκατά και πορδές θα έχεις. ➤ Σημαίνει ότι αν κάνεις παρέα με ανήθικους, ανάξιους ή ανόητους ανθρώπους, το ίδιο θα καταντήσεις ή θα υποστείς τις συνέπειες των πράξεών τους.
64. Αν κατουρείς στην πόρτα μου, σου χέζω στη γωνιά σου. ➤ Χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι η απάντηση σε μια πρόκληση θα είναι δυσανάλογα σκληρή.
65. Αν κλάνει ο γάιδαρος τι φταίει το σαμάρι;. ➤ Λαϊκή έκφραση που καταδικάζει την αναίτια τιμωρία ή την άδικη απόδοση ευθυνών.
66. Αν σε γαμίσ' ο κριτής που θα πας να κριθής;. ➤ Όταν αυτός που έχει την εξουσία να σε κρίνει είναι ο ίδιος διεφθαρμένος, άδικος ή ο υπαίτιος του προβλήματός σου, τότε δεν έχεις πού να βρεις το δίκιο σου.
67. Άντρα θέλω κάθε βράδυ, και ας κοιμάμαι στο σκοτάδι. ➤ Η ανάγκη για έναν σύντροφο είναι τόσο έντονη, που υπερκαλύπτει άλλες υλικές ή πρακτικές ανάγκες.
68. Άντρα μου για να γκαστρωθώ δεν με ωφελούν τα ξόρκια. ή  Άντρα μου για να γκαστρωθώ τα βότανα δεν φθάνουν. ➤ Χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι για να πετύχει κάτι, πρέπει να γίνει με τον σωστό, φυσικό και πρακτικό τρόπο.
69. Άντρα μου καντηλανάφτη να 'χες το κουπί του ναύτη. ➤ Εκφράζει τη δυσαρέσκεια ή τη ματαίωση μιας γυναίκας, η οποία βλέπει τον άντρα της ως αδύναμο, άτολμο ή ανίκανο να ανταπεξέλθει στις δύσκολες υποχρεώσεις της ζωής.
70. Άντρας δίχως πούτσο, χωράφι δίχως αυλάκι. ➤ Σημαίνει ότι κάτι που δεν έχει το βασικό του στοιχείο ή την απαραίτητη ικανότητα δεν μπορεί να λειτουργήσει ή να αποδώσει.
71. Άντρας θωριακός και σώβρακα χεσμένα. ή Θωριακός κι ας είναι χεσμένος. ➤ Περιγράφει κάποιον ο οποίος εξωτερικά φαίνεται εντυπωσιακός, επιβλητικός, όμορφος ή ικανός, αλλά στην πραγματικότητα είναι ανάξιος, δειλός, ανήθικος ή βρώμικος σε θέματα χαρακτήρα. Θωριακός = με καλή θωριά, εμφάνιση.
72. Άντρας ο καλύτερος τσάχειλας και μύταρος. ➤ Περιγράφει έναν άντρα που συνδυάζει ομορφιά και δυναμικά χαρακτηριστικά, θεωρούμενος έτσι ως ο καλύτερος ή ο πιο γοητευτικός.
73. Άντρα φύτευε μου αμπέλια και λινάρι μην μου σπέρνεις, τι αν το σπείρεις και το βγάλω μες τον κώλο θα στο βάλω. ➤ Είναι ένας στίχος που σατιρίζει τις σχέσεις των δύο φύλων, τη βαριεστιμάρα για τις δύσκολες αγροτικές εργασίες και την προτίμηση στην καλοπέραση, χρησιμοποιώντας τολμηρή γλώσσα, κάτι σύνηθες στα σκωπτικά δημοτικά τραγούδια.
74. Αξέγνοιαστη ψωλή, θέλει μουνί να αρμέξει. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος που δεν έχει έγνοιες ή υποχρεώσεις ψάχνει να βρει ευκαιρίες για ευχαρίστηση ή να περάσει καλά, συχνά με τρόπο επιπόλαιο ή μόνο για προσωπική ικανοποίηση.
75. Απελθών τίλλε τας παλαιάς τρίχας του τάφου σου(Αρχ) τραβάει τις κωλότριχες του. ➤ Βρίσκεται σε αδιέξοδο ή απελπισία.
76. Απέχει από τον κώλο ως το μουνί. ➤ Περιγράφει μια πολύ μικρή, αμελητέα απόσταση.
77. Απής γεράσ’ ο άνθρωπος, τη δύναμή ντου χάνει, όντε τη βάν’ αγκομαχεί, κι όντε τη βγάνει κλάνει. ➤  Στίχος από δημοτικό τραγούδι που περιγράφει με σκωπτικό και ρεαλιστικό τρόπο τη φυσική φθορά του ανθρώπου στα γηρατειά.
78. Από βραδίς γέρο γάμησε, και το πρωί παλούκια ξελάμνισε. ➤ Περιγράφει κάποιον που είναι εξαιρετικά υπερβολικός, φτασμένος ή αλαζόνας σχετικά με τις ικανότητές του. Ξελάμνισε = ξεφορτώθηκε, απαλλάχθηκε, έφυγε από τη μέση. 
79. Από βραδύς χαρούμενος και το ταχύ χεσμένος. ➤ Περιγράφει μια πολύ απότομη και ραγδαία αλλαγή της κατάστασης ενός ανθρώπου.
80. Από διαόλου κώλο η στου διαόλου τον κώλο. ➤ Χρησιμοποιείται για να δηλώσει μια τοποθεσία στην άκρη του πουθενά, συχνά υπονοώντας ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο ή δυσάρεστο να πάει κανείς εκεί. 
81. Από μουνί γεννήθηκες και πούτσο προσκυνάς. ➤ Περιγράφει την υποκρισία, την ασυνέπεια ή την αντιφατική στάση ενός ανθρώπου, ειδικά σε θέματα ηθικής, ερωτικών σχέσεων ή κοινωνικής συμπεριφοράς. 
82. Από μπρος κυρά Μαριά και από πίσω κοσκινόκωλη ή κοφινόκωλη. ➤Δηλώνει ότι κάποιος, συνήθως γυναίκα, αλλά και γενικά πρόσωπο, φαίνεται αξιοπρεπής, σοβαρός προς τα έξω, αλλά στην πραγματικότητα έχει ελαττώματα, κακή συμπεριφορά ή δεν είναι όπως δείχνει.
83. Από μπροστά κυρά - Μαριώρα κι από πίσω κουτσοκώλα. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να δείχνει καλός, σοβαρός ή αξιοπρεπής στην επιφάνεια, αλλά στην πραγματικότητα να μην είναι έτσι.
84. Από ‘να μουνί κι από ‘να αρχίδι. ➤ Χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση, μια κατασκευή ή ένα αποτέλεσμα που είναι ευτελές, κακής ποιότητας, ανομοιογενές ή ελλιπές.
85. Από νέο πραματευτή και από γριά πόρνη να φυλάγεσαι. ➤ Προειδοποιεί για τους κινδύνους που προέρχονται από την απειρία και την υπερβολική πονηριά ή εμπειρία.
86. Από όταν γαμήθηκε η γριά, όλο μανταλωνόταν ή Άπ’ όταν η γριά γαμήθηκε, εσφιχτομανταλώθη. ➤ Περιγράφει κάποιον που, έχοντας βιώσει μια σπάνια, απρόσμενη ή έντονη εμπειρία, στη συνέχεια γίνεται υπερβολικά προσεκτικός, επιφυλακτικός ή κλειστός, φοβούμενος μήπως επαναληφθεί ή μήπως εκτεθεί.
87. Από τα μάτια σου στον κώλο σου δεν μπορείς να μάθεις την αλήθεια. ➤ Για κάποιον που δεν μπορεί να δει ή να καταλάβει κάτι που βρίσκεται πολύ κοντά του ή τον αφορά άμεσα.
88. Από τον κώλο μου την βγάνω και στον κώλο σου τη βάνω. ➤ Τι είναι; η καρέκλα.
89. Από τον πισινό της μυλωνούς ζητάς ορθογραφία. ή Από της μυλωνούς τον κώλο ορθογραφία γυρεύεις. ➤ Αναμενόμενη κακή συμπεριφορά.
90. Από τον ύψο στο πυργί είναι ένα μονοπάτι, κι από τον κώλο στο μουνί, δυο δάχτυλα και κάτι. ή  Απ' τη ζωή στο θάνατο είν' ένα μονοπάτι και από τον κ@λο στο μ@@νί, δυο δάχτυλα και κάτι. ➤ Υποτιμητική η χρήση της έκφρασης για να δείξεις ότι κάποιος χαλάει δυσανάλογα πολλή ώρα για κάτι απλό.
91. Από φωνή, μουνί και από μουνί, φωνάρα. ➤ Έκφραση που χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει ατάλαντες και φάλτσες πλην όμως προικισμένες εμφανισιακά τραγουδίστριες. 
92. Απ’ τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, βρωμάν τα βαριά μουνιά. ή Απ’ τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, ιδρώνουν βυζιά και μνιά. ή Απ’ τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, μουσκεύουνε ούλα τα βρακιά. ή Απ’ τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, ξεβρακώνεται κι η κυρά. ή Απ’ τ’ Αγιαννιού του Ριγανά και πέρα θέλουν τα μνιά αγέρα. ➤ Γιατί ξεκινούν οι ζέστες. Μνιά = αμπέλια. Η 24η Ιουνίου θεωρείται στη λαϊκή παράδοση ένα χρονικό σημείο όπου, μετά τις πρώτες μεγάλες ζέστες του καλοκαιριού, έρχεται μια περίοδος δροσιάς, η οποία είναι ευεργετική για τη φύση, και ειδικά για τα αμπέλια.
93. Απ’ τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, βάλε για σκούφια τα βρακιά. ➤ Για προστασία από τον ήλιο, λόγω της αφόρητης ζέστης.
94. Απ’ τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, μην ξαναφοράς βρακιά. ➤ Σημαίνει ότι από εκείνη την ημέρα και μετά, έχει πλέον καλοκαιριάσει για τα καλά και δεν χρειάζονται βαριά, χειμωνιάτικα ή μακριά ρούχα. 
95. Απ΄ τα ολότελα καλή και η Παναγιώταινα. ➤ Είναι προτιμότερο να συμβιβαστούμε με κάτι μέτριο ή λιγότερο καλό, παρά να μην έχουμε απολύτως τίποτα.
96. Απ' τη ζωή στο θάνατο είν' ένα μονοπάτι και από τον κώλο στο μουνί, δυο δάχτυλα και κάτι. ➤ Σημαίνει ότι κάποιες καταστάσεις που φαίνονται πολύ διαφορετικές, στην πραγματικότητα απέχουν ελάχιστα μεταξύ τους.
97. Απ’ τον κώλο μου βγήκες και κολύμπι θες να μου μάθεις; ➤Λέγεται όταν κάποιος νεότερος, άπειρος ή κατώτερος σε γνώση προσπαθεί να διδάξει ή να διορθώσει κάποιον που είναι πιο έμπειρος ή παλιός.
98. Άρμεγε και κούρευε, χέσε και δεμάτιαζε. ➤ Ασυναρτησίες. 
99. Αρχίδια καπαμά. ➤ Περιφρονητική έκφραση που χρησιμοποιείται για να δηλώσει τίποτα, το απόλυτο μηδέν, ή κάτι παντελώς άχρηστο και ανάξιο λόγου. 
100. Αρχίδια Μοιραλεϊκα και το μουνί της Χάϊδως. ➤ Δεν μεταφέρει κάποια σοφία, είναι απλώς μια υπερβολική, λαϊκή έκφραση απαξίωσης ή εκνευρισμού, που χρησιμοποιείται σαν ειρωνικός, απαξιωτικός  χαρακτηρισμός για πράγματα που δεν αξίζουν τίποτα και είναι ανοησίες.
101. Αρχοντιά και ψέματα, χεσμένα ζαχαράτα. ➤Η ψεύτικη επίδειξη πλούτου, αρχοντιάς ή ανώτερης κοινωνικής θέσης που στηρίζεται σε ψέματα είναι στην πραγματικότητα κάτι ευτελές, σιχαμερό και αναξιοπρεπές.
102. Ας γελάμε κι ας γ@#$με για να λεν’ πως δεν πεινάμε. ➤ Σημαίνει ότι προσποιούμαστε τη χαρά και την καλοπέραση για να κρύψουμε τη δυστυχία, τη φτώχεια ή τα προβλήματά μας από τους άλλους. 
103. Άσε να σε χέσουνε κι αν σε πλύνουν πες μου το. ➤ Σημαίνει ότι δεν αξίζει να εμπιστεύεσαι ή να περιμένεις διόρθωση από κάποιον που είναι εκ φύσεως ή αποδεδειγμένα κακός, ανάγωγος ή ανίκανος.
104. Ας μπαίνει ο κόμπος και ας λέει ο κόσμος. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος αδιαφορεί πλήρως για τις επικρίσεις, τα σχόλια ή το κουτσομπολιό των άλλων, προκειμένου να πετύχει τον σκοπό του, συνήθως τον πλουτισμό ή την επαγγελματική επιτυχία. 
105. Άσο εγάμεθεν η ωραία ετσούπωσεν την πόρτα. ➤ Σχολιάζει την υποκριτική συμπεριφορά κάποιου που προσπαθεί να φανεί ηθικός ή προσεκτικός εκ των υστέρων.
106. Άσπρα γένια, πούτσα σιδερένια. ➤ Χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει έναν ηλικιωμένο που είναι ακόμα ζωντανός και ενεργός ερωτικά, παρά τα σημάδια του χρόνου. 
107. Άσπρα γένια,πούτσα υδρένια. ➤Υδραυλική, πολύ σκληρή, το ίδιο νόημα με την προηγούμενη.
108. Άσπρα μαλλιά στην κεφαλή, κακά μαντάτα στην ψ@λή. ➤ Απώλεια επιδόσεων λόγω ηλικίας.
109. Άσπρα μαλλιά του κεφαλιού, κακά μαντάτα του μουνιού. ➤ Απώλεια επιδόσεων λόγω ηλικίας αντίστοιχα και για τις γυναίκες.
110. Άσπρα μαλλιά, μαύρα γαμήσια. ➤ Παρόμοιο νόημα με την προηγούμενη.
111. Άσπρο κώλο που ‘χει η νύφη, να ‘χαμε και μεις οι γύφτοι. ➤ Εκφράζει τον φθόνο ή τον θαυμασμό για κάτι ανώτερο, όμορφο ή πολυτελές, το οποίο όμως είναι αδύνατο ή ουτοπικό να αποκτήσει κάποιος.
112. Άσπρος κώλος, μαύρος κώλος, στο πέρασμα του ποταμού θα φανεί. ➤ Σημαίνει ότι η αλήθεια, η ικανότητα ή ο πραγματικός χαρακτήρας κάποιου θα αποκαλυφθούν τελικά στην πράξη.
113. Αφορμή θέλει ο σπασμένος (ηλικιωμένος), πως πονεί η αρχιδαριά του. ➤ Χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάποιον που αναζητά συνεχώς δικαιολογίες, αφορμές ή προσχήματα για να παραπονεθεί, να αποφύγει μια δουλειά ή να δείξει ότι υποφέρει, ακόμα και αν ο πόνος του είναι υπερβολικός ή ανύπαρκτος. 
114. Αχ βρακί παλιοβρακί, που'ειν τα δυό και το μακρύ. ➤ Σημαίνει νοσταλγία για τα παλιά, καλύτερα χρόνια, ή απελπισία για την απώλεια αγαθών και την τωρινή φτώχεια. 
115. Βάλαμε χέρι στο βυζί, δέξου μουνί μαντάτα. ➤ Σημαίνει ότι όταν ξεκινάς μια διαδικασία, αναλαμβάνεις και τις συνέπειές της, συνήθως τις πιο ακραίες.
116. Βάνει και την πορδή του δύναμη. ➤ Συχνά συναντάται και ως «Η πορδή του βράζει και θαρρεί πως είν' η δύναμή του») χρησιμοποιείται για να περιγράψει έναν άνθρωπο που είναι ασήμαντος, αδύναμος ή αλαζόνας, αλλά ο ίδιος πιστεύει ότι είναι πολύ σπουδαίος, δυνατός ή ικανός.
117. Βαστάτε ποδαράκια μου να μη σας χέσει ο κώλος μου. ➤ Σημαίνει ότι πρέπει να τρέξει κανείς πάρα πολύ γρήγορα, συνήθως από φόβο, πανικό ή για να αποφύγει μια πολύ δυσάρεστη κατάσταση. Δηλώνει επείγουσα φυγή.
118. Βιαστικό γαμήσι βγάζει τρελό παιδί. ➤ Σατιρίζει τις προχειροδουλιές και τις βιαστικές αποφάσεις.
119. Βιαστικός γάμος της νύφης, πουτσοχάμπερα. ➤ Αναφέρεται σε έναν γάμο που γίνεται "στο πόδι", συνήθως επειδή η νύφη είναι ήδη έγκυος (ο λεγόμενος «γάμος ανάγκης»).
120. Βόδια, βουβάλια και τραγιά, γύρτε τα κερατά σας, γιατί ο μεγάλος κερατάς περνάει από κοντά σας. ➤ Έχει βακχικό και γονιμικό χαρακτήρα. Οι μεταμφιεσμένοι με τα κουδούνια και τη "θορυβώδη" παρουσία τους (εξορκίζουν το κακό και ξυπνούν τη γη. Ο στίχος "γύρτε τα κερατά σας" σημαίνει "υποκλιθείτε" ή "αναγνωρίστε" τον αρχηγό
121. Βογγολόγο αγόραζε και πορδοκόπο πούλειε. ➤ Να αγοράζεις νέο που αντέχει και να πουλάς το γέρο.
122. Βρακί δεν έχει ο κώλος μας, γαρίφαλο στ’ αυτί μας. ➤ Σπατάλη πόρων για στολίδια/απολαύσεις όταν λείπουν τα αναγκαία.
123. Βρέξ’ τον κώλο σου να φας μπαρμπούνι. ➤ Για να πετύχεις κάτι, να κερδίσεις κάτι αξιόλογο ή να απολαύσεις τους καρπούς μιας προσπάθειας, πρέπει πρώτα να κοπιάσεις, να ρισκάρεις ή να υποστείς κάποια ταλαιπωρία.
124. Βρήκαν τον καλόβολο και του έβγαλαν τον κώλο. ➤ Εκμετάλευση αδυνάτων και υποχωρητικών.
125. Βρήκε ο γύφτος λάδι, αλείφει και τα αρχίδια του. ➤ Περιγράφει κάποιον που, όταν αποκτά ξαφνικά ή αναπάντεχα έναν μικρό πλούτο, πόρους ή εξουσία, τα σπαταλά άσκοπα, προκλητικά ή υπερβολικά για την πάρτη του, δείχνοντας έλλειψη μέτρου ή παιδείας.
126. Βρήκες κώλο να κλέψεις αρχίδια. ➤ Χρησιμοποιείται για άτομα που προσπαθούν να επιβληθούν ή να κοροϊδέψουν σε λάθος μέρος ή σε λάθος άνθρωπο, εκθέτοντας τελικά τον εαυτό τους.
127. Γάιδαρο κουβεντιάζανε και εκειός επορδοκόπα. ➤ Χρησιμοποιείται όταν συζητάμε για κάποιον, του δίνουμε συμβουλές ή τον κρίνουμε, κι εκείνος δείχνει πλήρη αδιαφορία ή απαντάει με τρόπο γελοίο, δείχνοντας ότι δεν τον ενδιαφέρει καθόλου η γνώμη μας. 
128. Γάιδαρος γκαρίζει ο κώλος του πονεί. ➤ Χρησιμοποιείται συχνά για να δείξει ότι τα παράπονα κάποιου είναι αβάσιμα ή ότι η συμπεριφορά του είναι παράλογη (σαν να φωνάζει για το κεφάλι του ενώ πονάει η μέση του).
129. Γάιδαρος κλάνει στον Μωριά, στην πόλη φτάνει η μυρωδιά. ➤ Μια είδηση, ένα γεγονός ή μια φήμη διαδίδεται ταχύτατα, ακόμα κι αν η πηγή της είναι πολύ μακριά ή ασήμαντη.
130. Γάιδαρος ξεκώλωτος τον ίσκιο του γυρεύε. ➤ Περιγράφει έναν άνθρωπο ο οποίος, ενώ δεν έχει τα στοιχειώδη, είναι δηλαδή ανυπεράσπιστος, γυμνός, ανήμπορος, έχει υψηλές απαιτήσεις ή ζητάει ανέσεις και πολυτέλειες που δεν του αναλογούν.
131. Γάμα με να σε γαμώ να περνούμε τον καιρό. ➤ Σημαίνει ότι ο σκοπός της σχέσης είναι η διασκέδαση, η ικανοποίηση ή απλώς το να «σκοτώσουν» τον χρόνο τους, χωρίς να υπάρχει προοπτική για κάτι σοβαρό.
132. Γαμεί γαϊδούρα στην ανηφόρα. ➤ Ικανός, με σωματικά προσόντα.
133. Γαμεί η χελώνα το λαγό, όταν ο αετός είναι από πάνω. ➤ Χρησιμοποιείται όταν κάποιος θεωρείται "μηδενικό" αλλά, λόγω γνωριμιών ή "βύσματος", επιβάλλεται σε ανώτερούς του.
134. Γαμεί και δέρνει και τα άσπρα πίσω παίρνει. ➤  Σημαίνει ότι κάποιος είναι ανίκητος, ασυμβίβαστος, επιβάλλεται στους πάντες και σαρώνει τα πάντα στο πέρασμά του. Δεν αντιμετωπίζει εμπόδια, είναι πολύ αποτελεσματικός. Άσπρα = λεφτά.
135. Γάμησε η χελώνα κώλο για σταυραητού χατήρι. ➤ Χρησιμοποιείται όταν κάποιος θεωρείται "μηδενικό" αλλά, λόγω γνωριμιών ή "βύσματος", επιβάλλεται σε ανώτερούς του.
136. Γαμήσου μουνί μου, να ιδείς την προκοπή σου. ➤ Χρησιμοποιείται για να δείξει απόλυτη απαξίωση, θυμό ή περιφρόνηση προς το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται.
137. Γαμιέσαι κόρη χαίρεσαι μα θα' ρθει η γέννα και θα δεις. ➤ Αναφέρεται στις συνέπειες της καλοπέρασης.
138. Γαμιέται η παπαδιά, την πληρώνει το χωριό. ➤ Σημαίνει ότι κάποιοι αδιαφορούν επιδεικτικά για μια μεγάλη καταστροφή ή σοβαρή δουλειά, ασχολούμενοι με μικρότητες ή προσωπικές απολαύσεις.
139. Γαμήσι και καβγάς δεν κρύβονται. ➤ Σημαίνει ότι υπάρχουν ορισμένες καταστάσεις ή συναισθήματα που είναι τόσο έντονα, εμφανή ή άμεσα, που δεν μπορούν να κρυφτούν ή να αγνοηθούν, όσο κι αν προσπαθεί κανείς.
140. Γαμώ τον κώλο τση μικρής, να κατεβάσει γάλα, να κάμει θηλυκό παιδί να το γαμούμε αντάμα. ➤ Χαρακτηρίζει  απλά τον απαίσιο παλιοχαρακτήρα που χρησιμοποιεί τους ανθρώπους για σκοτεινά μελλοντικά σχέδια. 
141. Γάτος γ@μ@ει και γάτος σκούζει. ή Γάτος γαμεί,γάτος νιαουρίζει. ή Γάτος έμ γαμεί,έμ σκούζει. ➤ Για κάποιον που και κάνει κάτι, συνήθως κακό, άδικο ή προκλητικό και ταυτόχρονα παραπονιέται κιόλας.
142. Γειτόνισσες τις κότες σας και ο πετεινός μου ελύθη. ➤ Χρησιμοποιείται κυρίως χαριτολογώντας, με πονηρό ύφος, για άντρα που «κυνηγάει» ευκαιρίες.
143. Γελάει καλύτερα όποιος γαμάει τελευταίος. ➤ Είναι παράφραση του Γελάει καλύτερα όποιος γελάει τελευταίος και σημαίνει ότι η πραγματική επιτυχία ή η τελική νίκη είναι πιο σημαντική από τις πρόσκαιρες χαρές ή τις πρώιμες εντυπώσεις.
144. Γελά που κλάνει, μα δεν τον πιάνει. ➤ Για κάποιον που κάνει κάτι κακό, άπρεπο ή ενοχλητικό, αλλά δεν υφίσταται συνέπειες και μάλιστα το διασκεδάζει κιόλας.
145. Γέλασε η κατσίκα που φάνηκε της προβατίνας ο κώλος. ➤Για κάποιον που κοροϊδεύει ή κρίνει τους άλλους για ελαττώματα που έχει και ο ίδιος — συχνά και σε μεγαλύτερο βαθμό.
146. Γέρου πορδή μην ακούς, λόγο ν’ ακούς. ➤ Μας λέει να μην δίνουμε σημασία σε ασήμαντα ή γελοία πράγματα, αλλά να ακούμε την ουσία,  δηλαδή τα λόγια και τη σοφία, ιδιαίτερα των μεγαλύτερων.
147. Γέρου χάιδεμα και νιου γ@μή@ι. ➤ Δηλώνει ότι άλλο η ήπια, άτονη ή “αδύναμη” πράξη και άλλο η δυναμική, ουσιαστική ενέργεια.
148. Για να γίνεις ηγούμενος, πρέπει να σε γαμήσει ο προηγούμενος. ➤ Δηλώνει ότι για να αποκτήσει κάποιος μια θέση εξουσίας ή αξιώματος, συχνά χρειάζεται να υποστεί ταπείνωση, εξευτελισμό ή να περάσει από δοκιμασίες από τους ανώτερους.
149. Για να σφίξουν οι κώλοι. ➤ Χρειάζεται να υπάρξει πίεση, φόβος ή αυστηρότητα ώστε να μπει τάξη ή να σοβαρευτούν κάποιοι.
150. Για να χορτάσει το μουνί θέλει ψωλή γεμάτη κι απ' τη η δικιά σου λείπουνε δυο δάχτυλα και κάτι. ➤ Εκφράζει την ιδέα της επάρκειας και της ικανότητας για να επιτευχθεί ένας στόχος.
151. Για την ορφανή την ξένη, έχει ο θεός ψωλή κρυμμένη. ή Για της ορφανής τον κώλο, έχει ο θεός μεγάλο ψώλο. ➤ Ακόμη και ο πιο αδύναμος ή μόνος άνθρωπος (ορφανός, ξένος) θα βρει τελικά κάποιο στήριγμα ή βοήθεια — έστω και με απρόσμενο ή «περίεργο» τρόπο.
152. Για το γινάτι της γειτόνισσας,θα κόψω την ψωλή τ'αντρός μου. ➤ Είναι  η απόλυτη περιγραφή της παράλογης εκδίκησης που στρέφεται κατά του εαυτού μας.
153. Για το χατήρι του αητού, γάμηε και σύ χελώνα. ➤ Για κάποιον που επωφελείται προσκολυώμενος σε αξιόλογους ανθρώπους.
154. Γιε μ', και το μεγάλο Πάσκα, στέκουν τα μουνιά και χάσκα. ➤ Λαϊκό δίστιχο που σημαίνει ότι το Πάσχα που τελειώνει η νηστεία, όλες  οι γυναίκες είναι διαθέσιμες.
155. Γκαστρωμένο μουνί, ξεροψημένο αρνί. ➤ Χρησιμοποιείται συχνά, συνήθως από άντρες σε λαϊκό και χυδαίο επίπεδο, για να περιγράψει την πεποίθηση ότι οι έγκυες γυναίκες είναι πιο ανοιχτές ή ερωτικές.
156. Γλείφε για να μην σου φύγει. ➤ Πρέπει να περιποιείσαι, να κολακεύεις ή να προσέχεις πολύ κάτι ή κάποιον ώστε να μην τον χάσεις.
157. Γλυκά τρως, πικρά κλάνεις. ➤  Σημαίνει ότι όποιος απολαμβάνει εύκολα πράγματα ή ζει με χλιδή και ευκολίες, είναι πιθανό να αντιμετωπίσει δυσάρεστες ή σκληρές συνέπειες στο μέλλον. 
158. Γλυκός ο ύπνος το πρωί, γδυτός ο κώλος τη Λαμπρή. ➤ Σημαίνει ότι η τεμπελιά και η αναβολή των υποχρεώσεων (ύπνος το πρωί) οδηγούν σε φτώχεια και έλλειψη βασικών αγαθών (γυμνός, γδυτός) σε σημαντικές στιγμές ή γιορτές.
159. Γοργά γοργά ας τον θάψουμε, μη σηκωθεί η ψωλή του. ➤ Είναι μια χιουμοριστική κυπριακή (και ευρύτερα ελληνική) έκφραση, η οποία χρησιμοποιείται για να καυτηριάσει την υπερβολική βιασύνη. 
160. Γούμενος καθήμενος τ' αρχίδια του έλυε και έδενε. ή Γούμενος καθούμενος, τ’ αρχίδια του άδευε και χάϊδευε.  ➤ Άχρηστες και άσκοπες ενέργειες από αργόσχολους. Αδεύω ή αναδεύω = ανακατεύω, κινώ ελαφρά.
161. Γριά γαμάς, τον σπόρο χάνεις. ➤ Επισημάνει τη ματαιότητα μιας προσπάθειας όταν αυτή γίνεται εκτός χρόνου ή χωρίς τις απαραίτητες προϋποθέσεις.
162. Γυναίκα δίχως κώλο, λιμάνι δίχως μόλο. ή Γυναίκα χωρίς βύζους, εκκλησία χωρίς Tζίζους. ή Γυναίκα δίχως βυζί, σπίτι δίχως καμινάδα. ➤ Ατάκες αργκό που αποτελούν ωδή στα γυναικεία θέλγητρα.
163. Γυναίκα με κλειστό γιακά και με βυζιά μεγάλα, το προτιμά το μπρούμυτα καλύτερα από τ’ άλλα. ➤ Παρωχημένες σεξιστικές φράσεις που ακουγόταν σε  αντροπαρέες εποχής.
164. Γυναίκα με μικρά βυζιά που μοιάζει με αγόρι αν τη γυρίσεις μπρούμυτα σφυρίζει σα βαπόρι. ➤  Πρόκειται για μια ρήση που αντικατοπτρίζει παλιές, σεξιστικές αντιλήψεις για την ομορφιά και το γυναικείο σώμα.
165. Γυναίκα που κρατά σφιχτά τα μπούτια της κλεισμένα πάει να πει πως ψάχνεται για πούτσο απεγνωσμένα. ➤ Πρόκειται για μια αυθαίρετη, σεξιστική και χυδαία ερμηνεία της γυναικείας γλώσσας του σώματος.
166. Γυναίκα που στα χέρια της έχει πυκνά τις τρίχες δεν τη χορταίνει την ψωλή να 'ναι και δέκα πήχες. ➤ Ρατσιστικό δημώδες σκωπτικό αιώνων.
167. Γυναίκα προβατεί ή Γυναίκα προβατεύει και τον κώλο της κουνεί. ➤ Περιγράφει μια γυναίκα που, ενώ προσπαθεί να δείξει ότι είναι σοβαρή, νοικοκυρά, ή «πιστή» (σαν πρόβατο, δηλαδή ήσυχη και υπάκουη), ταυτόχρονα με τη συμπεριφορά της, τις κινήσεις της ή τον τρόπο που ντύνεται/κινείται, προκαλεί, δείχνει επιπολαιότητα ή ερωτική διάθεση.
168. Γυρεύεις ορθογραφία από της μυλωνούς τον κώλο; ➤Μην έχεις υψηλές απαιτήσεις εκεί που δεν υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις.
169. Δανείσου και δανείσου. Τώρα γύρισε και γαμήσου. ➤ Αποτελεί μια κυνική προειδοποίηση σχετικά με τις συνέπειες του υπερβολικού δανεισμού.
170. Δεν αγαπάει παρά μονάχα τον κώλο του. ➤ Εγωιστής.
171. Δεν γαμείς ψηλά καπέλα ή «δε μας γαμάς ή δε γαμάς.. ! ➤ Είναι μια φράση έντονης αδιαφορίας, απαξίωσης ή απόρριψης. Σημαίνει «παράτα μας», «δεν με νοιάζει», «δεν βαριέσαι» ή «μη μας ζαλίζεις», υποδηλώνοντας ότι το θέμα συζήτησης είναι ασήμαντο. 
172. Δεν είδες καλόγερου αρχίδια ή Δεν είδες παπά κώλο. ➤ Δηλώνει ότι κάποιος είναι παντελώς άσχετος ή ότι δεν έχει καταλάβει απολύτως τίποτα από όσα συμβαίνουν, παρά την αλαζονεία ή την υποτιθέμενη γνώση του.
173. Δεν είναι σκατά μόνο η γριά τα χέζει. ➤ Όταν κάτι πάει στραβά, δεν φταίει μόνο ο «αδύναμος κρίκος» (η γριά, συμβολικά), αλλά το πρόβλημα είναι πιο γενικευμένο.
174. Δεν έχει κώλο για λουμπάρδα. ➤ Περιγράφει κάποιον που είναι εντελώς ανίκανος, ανεπαρκής ή απροετοίμαστος για να αναλάβει μια μεγάλη ευθύνη.   Λουμπάρδα ήταν παλιό, βαρύ πυροβόλο όπλο (κανόνι).
175. Δεν έχεις κώλο για άβραστο γάλα. ➤ Περιγράφει την ανικανότητα και την έλλειψη αντοχής. Το άβραστο γάλα (ιδίως το πρόβειο) είναι «βαρύ» και χρειάζεται  γερό στομάχι ή  γερό οργανισμό για να το αντέξει κανείς.  
176. Δεν ηύρες ακόμα τον μαλλιαρόκωλό σου. ➤ Υποδηλώνει ότι μέχρι τώρα ήσουν τυχερός,  δεν βρήκες αυτόν που θα σε βάλει στη θέση σου και δεν αντιμετώπισες πραγματική τιμωρία ή σοβαρή δυσκολία,  αλλά αυτό θα αλλάξει. 
177. Δεν μας εφτάναν τα μουνιά μας ήρθαν και από την Πέργαμο. ➤ Δηλώνει την απρόσμενη άφιξη νέων προβλημάτων, συνήθως από μακριά ή από κάπου που δεν περιμέναμε, κάνοντας την κατάσταση χειρότερη. 
178. Δεν μας φτάνει η χολή μας, καυλώνει και η ψωλή μας. ➤ Αναφέρεται σε μια κατάσταση όπου σε ένα ήδη υπάρχον μεγάλο πρόβλημα, προστίθεται ένα ακόμα, συνήθως πιο ενοχλητικό ή απρόοπτο.
179. Δεν μπορείς εσύ να κλάσεις, και κουλούρες θες να πλάσεις;. ➤ Αναφέρεται στην ανικανότητα και την αλαζονεία.
180. Δε σου βαστάει ο κώλος σου. ➤ Δεν τολμάς.
181. Διάολος δουλειά δεν είχε, και γαμούσε τα παιδιά του. ➤ Περιγράφει άσκοπες πράξεις που προκαλούν προβλήματα. 
182. Δόξα να ’χεις Αγιάννη μου Θεριστή, που ’δα την πούτσα μου ορθή. ➤ Έκφραση που συνδέει την υγεία και την ανδρική δύναμη με την ευφορία του καλοκαιριού.
183. Δόξα να'χεις τρυγητή μου που είδα τρίχα στο μουνί μου. ➤ Χρησιμοποιείται ειρωνικά για να δείξει ότι κάποιος περίμενε πολύ καιρό για να δει ένα πολύ μικρό, ασήμαντο ή καθυστερημένο αποτέλεσμα.
184. Δουλειά δεν είχε ο διάβολος, τα αρχίδια του εζύγιζε. ή Δουλειά δεν είχε ο διάβολος κι όλο τα'αρχίδια τρίβει. ή Δουλειά δεν έχει ο διάβολος, γαμούσε τα παιδιά του. ➤ Περιγράφει άσκοπες και ανούσιες πράξεις.
185. Δουλειά δεν είχε το μ@@νί και μάθαινε τσαγκάρης. ➤Περιγράφει καταστάσεις όπου κάποιος από ανία, βαρεμάρα, αεργία ή πλεονάζοντα χρόνο, ασχολείται με άσκοπα, παράλογα ή περιττά πράγματα. 
186. Δυο κώλοι σε ένα βρακί δεν μπαίνουν. ➤ Δεν μπορούν να συνυπάρξουν ή να συνεργαστούν αρμονικά δύο ισχυρές προσωπικότητες που θέλουν και οι δύο να έχουν τον έλεγχο.
187. Δώσε κ@λο πάρε κ@λο γνώρισες τον κόσμο όλο. ➤ Σημαίνει ότι για να προχωρήσει κανείς, να γνωρίσει κόσμο και να επιβιώσει σε ένα περιβάλλον συχνά διεφθαρμένο ή κλειστό, πρέπει να μπει σε μια διαδικασία «δώσε - πάρε».
188. Εβατεύονταν η γίδα και τον τράγο τσούζει ο κώλος. ➤ Λέγεται όταν κάποιος αθώος ή άσχετος, υφίσταται τις αρνητικές συνέπειες μιας πράξης, ενώ ο πραγματικός υπαίτιος παραμένει αλώβητος ή απολαμβάνει.
189. Εβγήκεν από τα πηλά και έπεσεν εις τα σκατά. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος, στην προσπάθειά του να ξεφύγει από μια κακή ή δύσκολη κατάσταση, κατέληξε σε μια ακόμα χειρότερη.
190. Έγινε της πουτάνας το κάγκελο. ➤ Μεγάλη φασαρία.
191. Εγώ βρακί μου σε έχεσα εγώ και θα σε πλύνω. ➤ Ανάλυψη ευθυνών.
192. Εγώ καλά καθόμουνα, τι μου ‘ρθε για να χέσω, να τσακιστεί το πατερό, να γκρεμιστώ να πέσω. ➤Περιγράφει μια κατάσταση όπου κάποιος, ενώ ήταν ήρεμος και δεν είχε κανένα πρόβλημα, αποφάσισε να κάνει μια περιττή ενέργεια ή να αλλάξει κάτι, με αποτέλεσμα να μπλέξει σε μεγάλες περιπέτειες ή να υποστεί μεγάλη ζημιά. Πάτερο ή πατερό = το μεγάλο δοκάρι που υποβαστάζει το πάτωμα ή τη στέγη, το πατόξυλο, το βουβό.
193. Εγώ με τον παρά μου, γαμώ και την κυρά μου. ➤ Επίδειξη εγωισμού και πλούτου.
194. Εδώ γ@μ@νε αρσενικούς, και συ γυρεύεις νύφη. ➤ Χρησιμοποιείται όταν ο κόσμος «καίγεται» και κάποιος ψάχνει κάτι πολύ συγκεκριμένο, ιδανικό ή «καθαρό», το οποίο είναι αδύνατον να βρεθεί εκείνη τη στιγμή.
195. Εδώ ο κόσμος καίγεται και η πουτάνα λούζεται. ➤ Ο ορισμός της επιπολαιότητας.
196. Εδώ ο κόσμος χάνεται και το μ@@νί χτενίζεται. ➤ Απόλυτη αδιαφορία ή επιπολαιότητα μπροστά σε μια μεγάλη καταστροφή, κρίση ή σοβαρό πρόβλημα.
197. Είδα και παραείδα, ποντικού ψωλή δεν είδα. ➤ Εκφράζει ότι κάτι που ακούγεται είναι τόσο εξωφρενικό ή ψεύτικο, που δεν το πιστεύει, όσα κι αν έχει δει στη ζωή του.
198. Είδε κι η αλεπού τρίχα στο μουνί τς. ➤ Όταν ένας  πονηρός άνθρωπος δίνει έμφαση σε μια ασήμαντη λεπτομέρεια.
199. Είδες παπά στον ύπνο σου; Κώλο γυρεύει. ➤ Μάταιη ή κοπιώδης προσπάθεια για την επίτευξη ενός στόχου που φαντάζει ακατόρθωτος.
200. Είδες χιόνι στο βουνί, βάλε χέρι στο μουνί. ➤ Δηλώνει ότι μια εικόνα ή περίσταση, όπως εδώ το χιόνι, μπορεί να προκαλέσει ερωτική διάθεση ή επιθυμία.
201. Είναι κώλος και βρακί. ➤ Είναι φίλοι κολητοί.
202. Είναι πολλά αρχοντόπουλα που σειούνται και λυγιούνται,στο φανερό ντονιάρονται και στο κρυφό γαμιούνται. ➤ Στηλιτεύσει την υποκρισία και τη διπροσωπία.
203. Είν’ το μουνί και γλυτών’ ο κώλος. ➤ Λέει ότι όταν υπάρχει ισχυρή προστασία ή ασπίδα, κάποιοι τη γλιτώνουν.
204. Είπαμε κυρά να κλάνεις, όχι να το παρακάνεις. ➤ Ανοχή με περιορισμούς.
205. Είπε η χέστρω της πορδούς, κανε πέρα και βρωμάς. ή Είπε ο χέστης του κλανιά, παρακεί γιατί βρωμάς, είπε ο κλανιάς του χέστη, βάρδα ρε ξεκωλωμένε. ή Είπε ο χέστης του κλανιάρη, βάρδα απ’ εδώ ρε ξεκωλιάρη. ➤ Δύο άνθρωποι με τα ίδια, ή παρόμοια ελαττώματα κατηγορούν ο ένας τον άλλον, χωρίς να βλέπουν τα δικά τους.
206. Είχα μάνα και έκλανε και θειά και επορδοκόπα. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση απόλυτης, συνεχόμενης και συσσωρευμένης δυστυχίας ή γκαντεμιάς.
207. Είχαμ' ένα σωρό σκατά, μας ήρθε κ' ένα τράστο. ➤ Σημαίνει ότι σε μια ήδη πολύ δύσκολη, προβληματική ή απαίσια κατάσταση, συνέβη κάτι επιπλέον, απρόσμενο και δυσάρεστο, το οποίο έκανε τα πράγματα ακόμη χειρότερα. (Τράστο = μάλλινο σακίδιο που φοριέται κρεμαστό στον ώμο ή χιαστί).
208. Είχαμε ψωλές σακιά, μας ήρθαν κι απ’ τα χωριά. ή Είχαμε πορδές σακιά... ➤ Δηλώνει την υπερβολή σε μια ήδη υπάρχουσα κακή κατάσταση. 
209. Είχα πατέρα κ΄έκλανε, μάνα και ετσιρλοκόπα. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση απόλυτης, συνεχόμενης και συσσωρευμένης δυστυχίας ή γκαντεμιάς.
210. Έκαμα τα λιοκόκια μου έκαμα και το στάμα, κι έπεσα να αποκοιμηθώ και μου'φυγε η πουτάνα. ➤ Παρά τις μεγάλες προσπάθειες και την προετοιμασία που έκανε κάποιος για να πετύχει κάτι, την τελευταία στιγμή όλα καταστράφηκαν ή πήγαν χαμένα από μια απρόσμενη λεπτομέρεια, αμέλεια ή κακοτυχία. (Λιοκόκια = μικρές λεπτομέρειες, δουλειές, στάμα =  σταμάτημα, τελείωμα, επιστέγασμα).
211. Έκαμε τον κώλο του ντουφέκι και βροντάει και δεν στέκει. ➤  Αναφέρεται σκωπτικά σε ανθρώπους που διακατέχονται από ματαιοδοξία, ψεύτικα μεγαλεία και υπερβολική καυχησιολογία. 
212. Έκανε η μύγα κώλο κι έχεσε τον κόσμο όλο. ➤ Ίδιο νόημα με την προηγούμενη για κάποιον που έχει αποκτήσει υπερβολική έπαρση, αλαζονεία ή ματαιοδοξία. 
213. Εκατό ξυλιές στον ξένο κώλο λίγες είναι. ➤ Σημαίνει ότι είναι πολύ εύκολο να είμαστε σκληροί, αδιάφοροι ή τιμωρητικοί απέναντι στα προβλήματα και τον πόνο των άλλων, εφόσον δεν μας αγγίζουν προσωπικά.
214. Εκείνα τα συκόφυλλα πολύ βαστάν δροσίαν, και τα παχιά σου τα βυζιά πληγώνουν την καρδία. ➤ Στίχος με ρομαντική διάθεση και ερωτική επιθυμία. 
215. Εκεί που βγάζεις το ψωμί σου μην βάζεις το κ@υλί σου. ➤ Δεν πρέπει να ανακατεύεις την ερωτική και σεξουαλική  με την επαγγελματική σου ζωή.
216. Εκεί που χέζουν τρώνε και εκεί που φτύνουν γλύφουν. ➤ Παντελής έλλειψη αξιοπρέπειας και την αλλαγή στάσης ανάλογα με το συμφέρον.
217. Έλα γέρο να σου δείξω που το έχει η γριά. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος προσπαθεί να διδάξει ή να δείξει κάτι σε έναν άνθρωπο που είναι πολύ πιο έμπειρος, ειδικός ή γνωρίζει το θέμα καλύτερα από τον ίδιο. 
218. Έλα μ@υνί στον τόπο σου και ρέστα μη γυρεύεις. ➤ Αντίδραση στη θέα άκρως παράλογης κατάστασης.
219. Έμαθα να μαστορεύω και γαμώ τον μάστορα μου. ➤ Αχαριστία και έλλειψη  σεβασμού.
220. Έμεινε με την ψωλή στο χέρι. ή Έμεινε με τον πούτσο στο χέρι. ➤ Λέγεται για κάποιον που απέτυχε την τελευταία στιγμή, ενώ θεωρούσε την επιτυχία δεδομένη. 
221. Εμπιστευτήκαμε τον κώλο μας και χέσαμε το βρακί μας. ➤ Αποτυχία λόγω εμπιστοσύνης σε αναξιόπιστους.
222. Ένα βρακί δυο κώλους δεν χωρεί. ➤ Ανάληψη υπερβολικών ευθυνών.
223. Ένα καλό κατούρημα, μισό κλάσιμο, ένα καλό κλάσιμο, μισό χέσιμο, ένα καλό χέσιμο, μισό γαμήσι. ➤ Δηλώνει ότι κάθε πράξη φέρνει ανακούφιση ή ικανοποίηση, αλλά όσο πιο “έντονη” είναι, τόσο μεγαλύτερη είναι και η ευχαρίστηση.
224. Έξω ψωλή μου από τον κώλο μου κι ας πάει και στης μαμάς μου. ➤ Δείχνει ότι κάποιος ενδιαφέρεται αποκλειστικά για την προσωπική του ηρεμία, ασφάλεια ή συμφέρον.
225. Έπεσε στο λάκκο με τα κωλοδάκτυλα. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη, εξευτελιστική ή απελπιστική. 
226. Επήρε τα χεσμένα του. ➤ Έφυγε, εκδιώχθηκε.
227. Έπιασε τον παπά απ' τ'αρχ&δ&α. ➤ Αλαζωνεία.
228. Εσύ είσαι σαν την θάλασσα που την γαμούν τα ψάρια. ➤ Περιγράφει έναν άνθρωπο που είναι πολύ εύκολος, αναξιοπρεπής ή που επιτρέπει σε όλους να τον εκμεταλλεύονται.
229. Εσύ κατουράς στη πόρτα μου και εγώ χέζω στη γωνιά σου. ➤ Αμοιβαία περιφρόνηση.
230. Έτσι το χουνε στην Ζούρτσα να μην πέφτει κάτου Πούτσα. ➤ Λέγεται ειρωνικά όταν κάποιος θέλει να δικαιολογήσει μια αυθαιρεσία, μια άβολη κατάσταση ή μια κουτοπόνηρη λύση, υπονοώντας ότι εμείς εδώ έτσι κάνουμε για να είμαστε σίγουροι και βολεμένοι. Συναντάται στην περιοχή της Πελοποννήσου και αναφέρεται στη Ζούρτσα, τη σημερινή Νέα Φιγαλεία Ηλείας.
231. Έφαγα τα σκατά με το κουτάλι. ➤ Μεγάλη πείρα.
232. Έφυγε με το σκατό στον κώλο. ➤ Βιαστικός.
233. Έχει κωλογαμημένη αντίληψη. ➤ Περιγράφει ένα άτομο που είναι υπερβολικά πονηρό, δαιμόνιο, ψημένο ή διεστραμμένο στον τρόπο που σκέφτεται.
234. Έχει μάτια και στον κώλο. ➤ Πανέξυπνος.
235. Έχει μουνί και ψάχνει για μυαλό. ➤ Απαξιωτική έκφραση που περιγράφει μια γυναίκα η οποία, ενώ έχει ομορφιά και σεξουαλικότητα για να προσελκύσει εύκολα συντρόφους, συμπεριφέρεται ανόητα, άσκοπα.
236. Έχει ξεσκουριάσει πολλές φορές. ➤ Περιγράφει έναν άνθρωπο με μεγάλη εμπειρία, ο οποίος έχει περάσει πολλές δυσκολίες και δοκιμασίες με επιτυχία.
237. Έχει ο θιός χλωρές ματσούκες για των ορφανών τσου κώλους. ➤Φράση κρητικής προέλευσης, που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την απόλυτη αδικία ή την εγκατάλειψη.
238. Έχει πρεμούρα και κωλόσφιξη. ➤ Έχει αγωνία.
239. Έχεις τα μαλλιά της πούτσας μου. ➤ Όταν κάτι δεν έχει καμία λογική, καμία αξία ή είναι τελείως άχρηστο.
240. Έχω και τον μπάρμπα Γιάννη, σαν τον γάιδαρο να κλάνει. ➤ Δηλώνει περιφρόνηση, απαξίωση ή την ύπαρξη ενός επιπλέον ασήμαντου και προβληματικού παράγοντα σε μια κατάσταση που ήδη δεν πάει καλά.
241. Έψαχνε η γριά ψωλή και ηύρεν άντρα χορευτή. ➤ Για κάποιον που βρίσκει ακριβώς αυτό που ψάχνει.
242. Ζει στα άνθη και ψοφά στα κωλόπανα. ➤ Περιγράφει την ακραία αντίθεση ανάμεσα σε μια ζωή γεμάτη πολυτέλεια, χλιδή και απολαύσεις, και ένα άδοξο, ταπεινωτικό ή άθλιο τέλος. 
243. Ζούπα - ζούπα τον κώλο σου, σκατά θα βγάλει. ➤ Αν επιμένεις σε κάτι κακό, λάθος ή ευτελές, το αποτέλεσμα θα είναι εξίσου κακό — δεν μπορείς να περιμένεις κάτι καλύτερο.
244. Η ανάγκη τέχνη εργάζεται και η πουτανιά φτιασίδι. ➤ Οι δύσκολες συνθήκες ή τα ισχυρά κίνητρα οδηγούν σε ευρηματικές λύσεις και τεχνάσματα.
245. Η αξίνα θέλει κώλο και κομμάτι απ’ άλλον κώλο. ➤ Η βαριά δουλειά θέλει σπάσιμο, συνεργασία και υπερβολικό κόπο για να γίνει.
246. Η γλώσσα της ρουφιάνας και το μουνί της πουτάνας δεν θέλουν παραθάρια. ➤ Εκφράζει την ιδέα ότι ορισμένα χαρακτηριστικά, καλά ή κακά, δύσκολα αλλάζουν ή ελέγχονται, όσο κι αν προσπαθήσει κανείς να τα βάλει σε όρια.
247. Η γυναίκα είναι σαν το μαχαίρι, ή σε ταΐζει ή σε σφάζει. ➤ Αντικατοπτρίζει παλαιότερες, παραδοσιακές αντιλήψεις για τους έμφυλους ρόλους και τη σχέση μεταξύ ανδρών και γυναικών.
248. Η γυναίκα κάνει κουμάντο με το κάτω κεφάλι του άντρα. ➤ Αναφέρεται στη χειραγώγηση του άντρα από τη γυναίκα, εκμεταλλευόμενη τη σεξουαλική του επιθυμία.
249. Η γυναίκα που θέλει να γαμήσει, δεν κάνει ποτέ πίσω. ➤ Αναφέρεται στην επιμονή.
250. Η ζωή είναι μουνί, όποιος δεν τη γλείφει, τη χάνει. ➤ Παροιμιακή φράση που δηλώνει ότι η ζωή θέλει πονηριά, επιμονή και σκληρή προσπάθεια  για να απολαύσει κανείς τις χαρές της. 
251. Ήθελα τόσα τάλαρα να είχα στο συρτάρι, όσες φορές το χέρι σου εχούφτωσε παπάρι. ➤Φράση από επτανησιακά (ζακυνθινά) σατιρικά τετράστιχα που απλά τονίζει την μεγάλη συχνότητα μιας πράξης.
252. Η κάβλα σπάει τάβλα. ➤ Η ακαταμάχητη δύναμη της έντονης σεξουαλικής επιθυμίας, ξεπερνά κάθε εμπόδιο και λογική.
253. Η καλή η πούτσα, το δρόμο της τον βρίσκει. ➤ Σημαίνει ότι κάτι που είναι εξαιρετικής ποιότητας, αξίας ή ικανότητας, θα βρει τον τρόπο να αναδειχθεί, να πετύχει τον σκοπό του ή να βρει τη θέση του, ανεξάρτητα από τις δυσκολίες ή τα εμπόδια. 
254. Η καλή νοικοκυρά, πριν πεινάσει μαγειρεύει  και πριν πηδήξει, γυρεύει. ή Η καλή η νοικοκυρά πριν πεινάσει, ξυρίζεται. ➤ Προνοητικότητα.
255. Η καλή νοικοκυρά φροκαλεί και κλάνει κιόλα. ➤ Εξυμνεί την εργατικότητα, την πολυπραγμοσύνη και την ικανότητα μιας γυναίκας να διαχειρίζεται τα πάντα στο σπίτι.(Φροκαλεί = σκουπίζει, καθαρίζει, βάζει σε τάξη).
256. Η καλή πουτάνα ξέρει πότε να πονάει. ➤ Περιγράφει έναν άνθρωπο πολύ πονηρό, καπάτσο και υποκριτή.
257. Η κοιλιά με την κοιλιά, το μακρύ καν' τη δουλειά. ➤ Χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια πολύ φανερή, γυμνή ή άσχημη κατάσταση.
258. Η κοιλιά παραθύρια δεν έχει και ο κώλος σπολλάτη δεν λέει. ➤ Χρησιμοποιείται συχνά για να δείξει ότι δεν πρέπει να περιμένει κανείς ευγένειες ή ανταπόδοση από κάποιον που βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. (Σπολλάτη = ευχαριστώ)
259. Η κότα και η γυναίκα τρώγονται με το χέρι. ➤ Παλαιά, ντεμοντέ και προσβλητική παροιμία που υποβιβάζει τη γυναίκα, εξισώνοντάς την με αντικείμενο κατανάλωσης.
260. Η κότα όταν έρθει το αβγό στον κώλο της ψάχνει για φωλιά. ➤ Περιγράφει την έλλειψη πρόληψης και την πανικόβλητη αντίδραση στο παρά πέντε.
261. Η κότα πηδιέται κι ο πετεινός κακαρίζει. ➤ Περιγράφει καταστάσεις όπου ένας άνθρωπος υφίσταται τις συνέπειες μιας πράξης, αλλά κάποιος άλλος παίρνει τα εύσημα ή καρπώνεται το αποτέλεσμα.
262. Η κουρούνα όπου κι αν πάει, τον κώλο της μαζί της τον κουβαλάει. ➤ Ένας άνθρωπος με ευτελή χαρακτήρα, κακές συνήθειες ή χαμηλό επίπεδο δεν αλλάζει, όσες ευκαιρίες, αξιώματα ή αλλαγές περιβάλλοντος κι αν βιώσει. 
263. Η λίρα, και μέσα στα σκατά να πέσει, πάλι λίρα θα είναι. ➤ Η ποιότητα και η ουσία παραμένουν αναλλοίωτες, παρά την προσωρινή εξωτερική ρύπανση. 
264. Η μαϊμού είδε τον κώλο της και τρόμαξε. ➤ Περιγράφει άτομα που ανησυχούν υπερβολικά ή πανικοβάλλονται για κάτι ασήμαντο.
265. Η μαλακία πάει σύννεφο. ➤ Περιγράφει επαναλαμβανόμενες ανοησίες και λάθος χειρισμούς.
266. Η μάνα του του δίν’ βυζί, και η γυναίκα του μουνί. ➤ Περιγράφει έναν άντρα που είναι καλομαθημένος και εξασφαλισμένος από κάθε πλευρά.
267. Η μεγαλύτερη κατάρα, γέρος, άσχημος, φτωχός και πούστης. ➤ Φράση που αποτελεί μια ακραία περιγραφή της απόλυτης κοινωνικής και προσωπικής δυστυχίας.
268. Ή μικρή μικρή γαμήσου ή μεγάλη κωλοστήσου. ➤ Δείχνει ότι τα ίδια πράγματα κρίνονται αλλιώς, ανάλογα με την ηλικία ή την περίσταση, συχνά με άδικο τρόπο.
269. Η μοίρα μου το θέλησε να πάρω το χωριάτη να βάζει τα τσαρούχια του, επάνω στο κρεβάτι, νάρχεται από το λιτρουβιό με χέρια λαδωμένα, να πιάνει τα βυζάκια μου τα μοσκομυρισμένα. ➤ Σκωπτικός, ερωτικός και λαϊκός στίχος που περιγράφει μια κατάσταση με έντονο το στοιχείο της αγροτικής ζωής και του πάθους.
270. Η μουνότριχα τραβάει καράβι. ➤ Η φράση χρονολογείται πάνω από 2500 χρόνια. Αναφέρεται στους ναυτικούς που έσερναν τα καράβια πάνω σε κορμούς δέντρων για να περάσουν το στενό, πριν τη διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου. Ο στόχος τους ήταν να  βρουν χρόνο να επισκεφθούν τους διάσημους οίκους ανοχής στην Κόρινθο, Τα Ιερά της Αφροδίτης.  
271. Η παντρεμένη κι ο παπάς, όλο με τα κρυφά. ➤ Λαϊκή θυμοσοφία που αναφέρεται στις κρυφές, απαγορευμένες ή παράνομες ερωτικές σχέσεις. 
272. Η παπαδιά κατούρησε το ποτάμι κίνησε. ➤ Χρησιμοποιείται όταν κάτι πολύ μικρό παίρνει τεράστιες διαστάσεις, συνήθως αναίτια.
273. Η πορδή αν δεν βρωμίσει δεν λογιέται για πορδή. ➤ Το αποτέλεσμα είναι που πρέπει να φανεί, αλλιώς η προσπάθεια πάει χαμένη.
274. Η πόρνη βλάπτει το κορμί της κι ο μωρός το χωριό. ➤ Η βλακεία είναι πιο επικίνδυνη από την ανηθικότητα.
275. Η πόρνη όταν γεράσει πέντε τέχνες θα πιάσει, κόφτρα, ράφτρα μάντισσα, μαμή και ψευτογιάτρισσα. ➤  Περιγράφει την ανάγκη του ανθρώπου να προσαρμόζεται και να επινοεί τρόπους επιβίωσης όταν βρεθεί σε δύσκολη θέση, συνήθως λόγω ηλικίας, φτώχειας ή εξάντλησης της κύριας πηγής εισοδήματός του. 
276. Η πουτάνα απ’ τη χαρά της, διαλαλεί την πουτανιά της. ➤ Για άτομα που καυχιούνται για πράγματα που θα έπρεπε να κρύβουν. 
277. Η πουτάνα κάνει τόσα κι έχει και μεγάλη γλώσσα. ➤ Έλλειψη αυτοσυγκράτησης, ματαιοδοξία και απερισκεψία του να αποκαλύπτει κανείς μυστικά ή αρνητικά στοιχεία για τον εαυτό του.
278. Η πουτάνα κι ο τενεκές κάνουν πάντα φασαρία. ➤ Περιγράφει άτομα που προσπαθούν να κρύψουν τις πράξεις τους, την ανηθικότητα ή την ανεπάρκειά τους, αλλά εξαιτίας της ίδιας τους της φύσης, της υπερβολής ή της ανάγκης για προσοχή, προκαλούν θόρυβο και τελικά αποκαλύπτονται. 
279. Η πουτάνα σαν γεράσει γίνεται καλόγρια ή καντηλανάφτησα. ➤ Υποκρισία.
280. Η πουτάνα σα γεράσει, πέντε τέχνες θε να πιάσει: μάγισσα, μαμή, μεσίτρα, φκιασιδού ή χαρτορίχτρα. ή Η πουτάνα όταν γεράσει, πέντε τέχνες θε να πιάσει: κόφτρα, ράφτρα, μάντισσα, μαμή και ψευδογιάτρισσα. ➤ Λύσεις ανάγκης με σκοπό την επιβίωση.
281. Η πουτάνα στα ογδόντα της αρχινά και κάνει σκόντα. ➤ Η προσπάθεια για αλλαγή σε μεγάλη ηλικία φαίνεται αστεία, υποκριτική ή άκαιρη, καθώς η φύση του ανθρώπου είναι πλέον δεδομένη.
282. Η πουτάνα το ξεφτίλισμα για πανηγύρι το ‘χει. ➤ Η διαπόμπευση, η ντροπή και το ρεζιλίκι μετατρέπονται σε ευκαιρία για διασκέδαση και προβολή.
283. Η πρέφα θέλει υπομονή και το μουνί κυνήγι. ➤ Οι σημαντικές ή δύσκολες επιδιώξεις απαιτούν υπομονή και στρατηγική, ενώ άλλες απαιτούν ενεργητική δράση και διεκδίκηση.
284. Η προσταγή σου φιρμάνι κι ο κώλος σου ντουμάνι. ➤ Περιγράψει κάποιον που κάνει τον αυστηρό, ενώ στην πραγματικότητα δεν έχει καμία υπόσταση, σοβαρότητα ή ικανότητα.
285. Η πρωταριά τ' αγκίστρι (μουνί)τση, πολλά το καμαρώνει,κι απόντας κάτσει στο σελί, έπειτα μετανοιώνει. ➤ Αναφέρεται σε κάποιον που καμαρώνει για κάτι πριν την ώρα του, αλλά όταν έρθει η στιγμή να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα, μετανιώνει.
286. Η σκρόφα (π@@τάνα) το γεβέντισμα για μπαϊράκι τόχει. ➤ Γεβέντισμα = ρεζιλίκι. Μπαϊράκι = μικρό λάβαρο ή φλάμπουρο.
287. Η τέχνη στο πήδημα είναι σαν το κρασί – με τα χρόνια καλυτερεύει. ➤ Εκθειάζει την εμπειρία.
288. Η φτώχεια θέλει καλοπέραση κι η πουτανιά φτιασίδι, το ψάρι θέλει υπομονή και το μουνί κυνήγι. ➤ Σημαίνει ότι κάθε κατάσταση απαιτεί τον κατάλληλο χειρισμό.
289. Η ψωλή δεν είναι βρύση, άφησέ την να γεμίσει να φχαριστηθεί γαμήσι. ➤ Για τους αχόρταγους και ανυπόμονους.
290. Η ψωλή δεν ξέρει από ώρα. ➤ Υποδηλώνει ότι τα βιολογικά θελήματα δεν ακολουθούν προγράμματα και απαιτούν τον δικό τους χρόνο. 
291. Η ψωλομαζώχτρα είναι κι ανακατώστρα. ➤ Περιγράφει ένα άτομο που, ενώ επιδιώκει ή δέχεται ανήθικες, συμφεροντολογικές ή αμφιβόλου ποιότητας καταστάσεις και σχέσεις, δηλαδή άτομο ανήθικο ή κατώτερης ποιότητας, ταυτόχρονα δημιουργεί προβλήματα, μπερδέματα και ίντριγκες.
292. Θα γυρίσει ο τροχός, θα γ@μ@σει κι ο φτωχός. ➤ Ελπίδα για καλύτερο μέλλον. 
293. Θα κόψω απ’ τον κώλο μου να ράψω το στόμα μου. ➤ Υπονοεί αιματηρές οικονομίες.
294. Θα μας κλάσεις τ' αρχ&δ&α. ή Θα μου ξουρίσεις τα αρχίδια.➤ Απαξίωση και περιφρόνηση σε απειλές.
295. Θα μου ξουρίσεις την μια μπάντα. ➤ Το ίδιο με την προηγούμενη. Υποτίμηση και απαξίωση.
296. Θέλει η π@@τάνα να κρυφτεί, μα η χαρά δεν την αφήνει. ➤ Προφανής υπερβολικός ενθουσιασμός.
297. Θέλει και αυτός κάτι να πει, πετάγεται ωσάν ψωλή απ' το βρακί. ➤ Απαξίωση.
298. Θέλει μουνί, και ναν’ και ξουρισμένο. ➤ Υπερβολικές απαιτήσεις.
299. Θέλει να κλάνει με ξένο κώλο. ➤  Για κείνους που θέλουν να επιτύχουν με άλλων κόπο.
300. Θέλει ο τάτας μας και κλάνει η μάνα μας. ➤ Υποταγή.
301. Θέλω εγώ να κλάνει η θειά μου και χορεύει η πεθερά μου. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση απόλυτου παραλογισμού ή ασυναρτησίας, όπου δεν υπάρχει καμία λογική σύνδεση ανάμεσα σε δύο γεγονότα.
302. θέλω κρέμασμα απ' τ' αρχίδια. ➤ Έκφραση που δηλώνει έντονη μεταμέλεια για κάτι.
303. Θέλω να γενώ καλόγερος να σώσω την ψυχή μου και δεν με αφήνει ο διάβολος που έχω στο βρακί μου. ➤ Επιρεπής στους  πειρασμούς.
304. Θεός να σε φυλάει από νιο πραματευτή κι από παλιά πουτάνα. ➤ Προειδοποιεί για τους κινδύνους που κρύβουν η απειρία, από τη μία, και η υπερβολική πονηριά, από την άλλη.
305. Θεριστή μου κι Αγιάννη, κάνε το πράμα μου να γειάνει. ➤ Εκφράζει την ελπίδα ότι μια εργασία ή μια προσπάθεια θα ολοκληρωθεί επιτυχώς και χωρίς προβλήματα.
306. Θες μουνί, το θες και στο πιάτο. ➤ Επικρίνει όσους επιθυμούν κάτι πολύ, αλλά δεν είναι διατεθειμένοι να καταβάλουν καμία προσπάθεια, κόπο ή ρίσκο για να το αποκτήσουν. 
307. Θρίξ αἰδοίου ναῦν αἳρει. ➤ Μια πολύ μικρή, ασήμαντη ή λεπτή αιτία μπορεί να επιφέρει τεράστια αποτελέσματα, συχνά καταστροφικά ή καθοριστικά, όπως μια τρίχα μπορεί να κουνήσει ένα ολόκληρο πλοίο.
308. Θυμάσαι που στην έβανα και μού'λεγες ακόμα. ➤ Υποδηλώσει ότι αυτός που κάποτε είχε ανάγκη, τώρα που βρήκε τα πάνω του, ξεχνάει ποιος τον στήριξε.
309. Θύμωσε ο Αγάς κι έκοψε τ' αρχ&δ&α του. ➤ Πανικός και αυτοκαταστροφή.
310. Κάθε μουνί τον πούτσο καρτερεί και κάθε πούτσος το μουνί γυρεύει. ➤ Περιγράφει την αναπόφευκτη έλξη μεταξύ δύο ανθρώπων.
311. Κάθε πουτάνα στον καιρό της, κι ο κώλος της το Μάη. ➤ Έκφραση που αναφέρεται στην καταλληλότητα του χρόνου για κάθε πράξη. 
312. Καθώς έτριψες θα γαμήσεις. ➤ (Ζακυνθινή) Σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να υποστεί τις συνέπειες των επιλογών του, καλές ή κακές.
313. Και στου μουνί της μάνας σου να πας, θα σ’ εύρω εγώ. ➤ Απειλή.
314. Και την πούτσα στο μουνί, και την ψυχή στον παράδεισο. ➤ Αναφέρεται σε ανθρώπους που επιδιώκουν παράλληλα αντικρουόμενους στόχους ή που θέλουν το παράνομο όφελος χωρίς το ανάλογο κόστος.
315. Και το καλύτερο μουνί, άμα το συνηθίσεις, ζητάς άλλο. ➤ Παροιμιώδης φράση που σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του ακόρεστος και συνηθίζει εύκολα στα καλά, με αποτέλεσμα να τα βαριέται και να αναζητά το καινούργιο, ακόμη κι αν αυτό που έχει ήδη είναι εξαιρετικό.
316. Και το μουνί έχει τιμή και το γαμήσι αξία. ➤ Εκφράζει την κυνική άποψη ότι τίποτα δεν είναι δωρεάν και ότι τα πάντα στη ζωή έχουν ένα κόστος ή ένα αντάλλαγμα. 
317. Και το μουνί χορταίνει, και το πουλί κουράζεται. ➤ Περιγράφει την υπερβολή ή την κατάχρηση σε οποιαδήποτε κατάσταση, και κυρίως σε ερωτικές σχέσεις.
318. Και του μπακαλιάρου η βρώμα στο βρακάκι σου είναι ακόμα. ➤ Για κάποιον που  δεν μπορεί να κρύψει την ταπεινή του καταγωγή, την προηγούμενη φτωχική του ζωή ή μια πρόσφατη ατιμία του, παρά το γεγονός ότι τώρα προσπαθεί να το παίξει σπουδαίος, πλούσιος ή ανώτερος.
319. Καλά γαμείς καλόγερε-με τα άσπρα μου ο καημένος. ➤ Καυτηριάζει την υποκρισία, την εκμετάλλευση και το πώς το χρήμα (άσπρα) επιτρέπει σε κάποιους να παρανομούν ή να παραβαίνουν κανόνες, ενώ φαίνονται καθωσπρέπει. 
320. Καλή κι η μαλακία, αλλά με το γαμήσι γνωρίζεις και κόσμο. ➤ Προτρέπει για εξωστρέφεια και σχέσεις, αντί για την εύκολη, μοναχική οδό.
321. Κάλιο εκεί που χέζουν παρά εκεί που σκίζουν. ➤ Χρησιμοποιείται για να δείξει ότι πρέπει να επιλέγουμε το μικρότερο κακό.
322. Κάλλιο να βαστώ σκατά, παρά παιδί, στην αγκαλιά. ➤ Περιγράφει μια άστοργη, σκληρή ή ανώριμη μητέρα.
323. Κάλλιο να βγούνε του γιού μου τα μάτια, παρά να ραγιστούν του γαμπρού μ' τ' αρχίδια. ➤Περιγράφει μια κατάσταση απόλυτης και παράλογης προτεραιότητας. 
324. Κάλλιο πουτάνα παρά γλωσσού. ➤ Υποδηλώνει ότι η γλωσσού θεωρείται πιο βλαβερή και επικίνδυνη για την ηρεμία ενός σπιτιού ή μιας κοινωνικής ομάδας, επειδή με τα λόγια της προκαλεί μπερδέματα, παρεξηγήσεις και καταστρέφει υπολήψεις. Αντίθετα, η πουτάνα θεωρείται ότι κάνει μια πράξη που αφορά μόνο την ίδια και δεν βλάπτει τους γύρω της.
325. Καλογερικό γαμήσι βουβαλινό όργωμα. ➤ Τονίζει την αντίθεση ανάμεσα στο αναμενόμενο και στο πραγματικό αποτέλεσμα.
326. Καλογριά στο μοναστήρι, το μουνί της εργαστήρι. ➤ Στηλιτεύει την υποκρισία, δηλαδή την αντίθεση ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται και σε αυτό που πραγματικά συμβαίνει.
327. Καλός είναι κι ο πούτσος του φτωχού. ➤ Συνοψίζει την κατάσταση όπου ο φτωχός δεν έχει καμία τύχη και αναγκάζεται να βολευτεί με το ελάχιστο, ίσως και το ευτελές, για να επιβιώσει. 
328. Καλό το πήδημα, μα θέλει και έξτρα κουβέρτα. ➤ Ειρωνική φράση που σημαίνει ότι μια κατάσταση, μια δουλειά ή μια απόλαυση είναι μεν ευχάριστη, αλλά κρύβει κινδύνους ή απαιτεί επιπλέον κόπο, έξοδα και προετοιμασία για να μην υπάρξουν αρνητικές συνέπειες.
329. Καλύτερα να είσαι η καύλα ενός γέρου παρά η σκλάβα ενός νέου. ➤ Τονίζει την αξία της ανεξαρτησίας και της προσωπικής αξιοπρέπειας.
330. Κάνε Γιάννο μ' τη δουλειά σου, κι ύστερα και πάλι θειά σου. ➤Ας κάνουμε την παρεκτροπή ή παρανομία και μετά ξαναγινόμαστε ηθικοί και τίμιοι.
331. Κάνει η πούτσα να κρυφτεί μα η χαρά δεν την αφήνει. ➤ Όπως μια χαρούμενη πούτσα, σηκωμένη δεν κρύβεται, έτσι και η χαρά ή ο έρωτας είναι πασιφανής.
332. Κάνει σαν τη χήρα στο κρεβάτι. ➤ Βιάζεται,  ανυπομονεί.
333. Κάνω για να σε φιλήσω μα βρωμούν τα χνώτα σου, σκιάζομαι μην τη χτικιάσω, και πεθάνω πρώτα σου. ➤ Σκωπτικό, σατιρικό ποίημα που περιγράφει μια έντονα απωθητική ερωτική κατάσταση.
334. Καν ψωμί δεν είχαμε και πούτσα μέχρι το γόνα. ➤ Για κάποιον που στερείται τα βασικά αγαθά, όπως το ψωμί, αλλά επιδεικνύει πολυτέλεια και κάνει μεγάλα έξοδα ή σχέδια.
335. Κάποιον τον έπαιρνε το ποτάμι κι άλλος έλεγε τι άσπρο κώλο που έχει. ➤
336. Καράβι πού αργεί σκατά είναι φορτωμένο. ➤Καυτηριάζει την ανικανότητα και την τεμπελιά.
337. Κατά τα σκατά και το φτυάρι. ➤ Δηλώνει ότι όταν κάποιος αντιμετωπίζει μια κακή κατάσταση, χρησιμοποιεί σκληρά ή ανάλογα μέτρα για να τη διαχειριστεί. 
338. Κατουράει την πέτρα και γίνεται ασβέστης. ➤ Νέος, ικανός.
339. Κάτσε κώλο κάμε ρόκα ή σε ιδιωματική μορφή Κάτσι κώλι, κάνι ρόκα.  ➤ Παροτρύνει κάποιον να κάτσει ήρεμα και να ασχοληθεί με μια συγκεκριμένη δουλειά για να έχει αποτέλεσμα, αντί να χάνει τον χρόνο του.
340. Κερατάς τον ήλιον είδε, κι ανεμότρατα του εφάνη κι άλλος κερατάς του λέει: "έτσι ήτουν έτσι εφάνη το φανάρι λές φεγγάρι". ➤ Κρητική παροιμία που αναφέρεται στην απάτη, την αυταπάτη και την επιβεβαίωση του ψέματος από άλλους απατεώνες.
341. Κερατάς τον ήλιο είδε και του εφάνη κολοκύθι, και η γυναίκα του ήταν νύφη κ' είχε δέκα σαν και κείνον. ➤ Περιγράφει έναν άνθρωπο που είναι απίστευτα αφελής, ανόητος ή εντελώς εκτός πραγματικότητας.
342. Κέρατο και μαρούλι, το καθένα το δικό του ζουμί. ➤ Σημαίνει ότι δύο πράγματα, αν και μπορεί να φαίνονται παρόμοια ή να βρίσκονται μαζί, είναι τελείως διαφορετικά μεταξύ τους και δεν πρέπει να συγχέονται.
343. Κεχαγιάς στ’ αρχίδια μου. ➤ Έκφραση αδιαφορίας, απαξίωσης και απόρριψης.
344. Κι άμα γεράσει το μουνί, η τρύπα δεν εφράζει, μα της ψωλής τα γηρατειά είναι πικρό μαράζι. ➤ Αναφέρεται στην μείωση της ερωτικής ικανότητας λόγω ηλικίας.
345. Κι η παρθένα το ‘κανε, κι έβαλε και τάμα. ➤  Περιγράφει μια κατάσταση όπου κάποιος, ενώ έχει ήδη κάνει ή αποδεχτεί κάτι πολύ δύσκολο, απρόσμενο ή αδιανόητο, ζητάει επιπλέον βοήθεια ή επιβεβαίωση για να βεβαιωθεί ότι θα πάνε όλα καλά. 
346. Κινητό, ακίνητο και τσουτσού ευκίνητο. ➤ Σατηρίζει ανθρώπους που είναι οικονομικά εύποροι αλλά ηθικά ανεξέλεγκτοι.
347. Κι ο λαϊκός την τρούπα του να χάνει την ματσούκα του ή κι ο λαός την τρύπα του να χάνει τη ματσούκα του. ➤ Περιγράψει την απόλυτη ένδεια, την εξαθλίωση ή τη χρεοκοπία. Κατά μια δεύτερη ερμηνεία αναφέρεται στην ερωτική συνεύρεση που είναι διαθέσιμη μέσα στο σπίτι ακόμη και για τους φτωχούς. Σε αυτή την περίπτωση, τρούπα και ματσούκα είναι τα αντίστοιχα γεννητικά όργανα.
348. Κι ο σοφός χάνει το μυαλό του μπροστά στο μουνί. ➤ Δεν υπάρχει μυαλό που να μην επηρεάζεται από την ερωτική έλξη.
349. Κι ο ωραιότερος κώλος, πορδές κλάνει. ➤ Σημαίνει ότι κανείς δεν είναι τέλειος. 
350. Κλαίει κλαίει και γελάει και ένα πόρδαρο πετάει. ➤ Περιγράψει μια κατάσταση ή έναν άνθρωπο που είναι ασυνεπής, ευμετάβλητος και αντιφατικός. 
351. Κλάνει ο νοικοκύρης, χέζει ο μουσαφίρης. ➤ Περιγράφει την ασυδοσία και την έλλειψη σεβασμού σε έναν χώρο, όταν ο υπεύθυνος δίνει το κακό παράδειγμα.
352. Κλάνουνε οι πεθαμένοι και σκιάζουν οι διαβόλοι. ή Πότε σκάει ο διάολος; Όταν κλάνουν οι πεθαμένοι . ➤ Περιγράφει καταστάσεις απόλυτης αδυναμίας, παραλογισμού ή το εξαιρετικά απίθανο.
353. Κλάνω με ξένο κώλο τα μούτρα μου κοιτάζουνε. ή Χέζω με ξένο κώλο. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος επιδιώκει το συμφέρον του, προκαλεί προβλήματα ή επωφελείται από μια κατάσταση, χρησιμοποιώντας κάποιον άλλον ως ασπίδα.
354. Κλέφτες και ιερόσυλους, ρουφιάνους, κερατάδες, αυτοί είναι όπου αγαπούν, του τόπου οι αρχοντάδες. ➤ Δριμεία κοινωνική και πολιτική κριτική ενάντια στους ισχυρούς και τους άρχοντες ενός τόπου.
355. Κλέφτης τον κλέφτη δεν γελά, πουτάνα την πουτάνα. ➤ Υποδηλώνει τη συναλλαγή, την κάλυψη ή την αλληλεγγύη μεταξύ όμοιων ανήθικων ατόμων.
356. Κόκκορος ελάλησε, σήκω, γέρο, γάμησε. ➤ Δηλαδή ήρθε η ώρα, οπότε πρέπει να δράσεις άμεσα, χωρίς καθυστέρηση.
357. Κομμένη ψωλή, μασημένα λόγια. ➤ Δηλώνει ότι όταν κάποιος δεν έχει την ουσιαστική δύναμη ή το δίκιο με το μέρος του, τα λόγια του είναι αδύναμα, ασαφή και χωρίς πειστικότητα. 
358. Κόπιασε εσύ κυρά πορδού να δεις εμέ το χέστη, που μ'έκανε η αγάπη σου να προβατώ να κλάνω. ➤ Δηλώνει ότι κάποιος έχει φτάσει σε ακραία κατάσταση εξαιτίας της αγάπης ή του πάθους, σε σημείο να γελοιοποιείται ή να χάνει την αξιοπρέπειά του.
359. Κότα που δεν γαμιέται, μαδάει τα φτερά της. ➤ Περιγράφει την κατάσταση όπου ένας οργανισμός ή ένας άνθρωπος, λόγω έλλειψης ικανοποίησης, σκοπού, δημιουργικότητας ή φυσικής και συναισθηματικής εκτόνωσης, καταστρέφει τον ίδιο του τον εαυτό.
360. Κουμπάρα δω, κουμπάρα κει, κουμπάρα, λύσε το βρακί. ➤ Φράση που αναφέρεται στην ασύδοτη ερωτική συμπεριφορά.
361. Κουρασμένο μουνί γαμιέται, κουρασμένος πούτσος δε γαμεί. ➤ Τονίζει ότι χωρίς δύναμη και διάθεση από την πλευρά που κινεί τα πράγματα, δεν μπορεί να υπάρξει αποτέλεσμα, ακόμη κι αν οι υπόλοιποι αντέχουν.
362. Κουρεμάδι κουρελή, κλάνει ο κώλος σου και κλει. ➤ Είναι ένας τρόπος να πει κανείς σε κάποιον: Δεν έχεις την αξία ή την υπόληψη για να εκφράζεις γνώμη.
363. Κράζει η πουτάνα την παρθένα. ➤ Υποκρισία.
364. Κρουφά κρουφά κατούρισε κι α δε θωρείς θωρού σε. ➤ Κρητικής προέλευσης, που σημαίνει ότι τίποτα δεν μένει κρυφό για πάντα. 
365. Κρύψε Γιάννη τα λιλιά( γεννητικά όργανά)σου τι αν τα δεi η Μαριώ τα θέλει. ➤ Δείχνει ότι η ανθρώπινη επιθυμία εύκολα ξυπνά όταν υπάρχει ερέθισμα.
366. Κυρά μου κάτεργα έρχονται φοβέρισε τον κώλο σου. ➤Για ανθρώπους που κάνουν ψεύτικα μεγαλεία ή υποκρίνονται, και τους προειδοποιεί ότι έρχεται η ώρα της κρίσης όπου το σκληρό πρόσωπο της πραγματικότητας θα αποκαλύψει την αλήθεια. 
367. Κωλαράκι μουτζουρό έχει μουνάκι ζουμερό. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος ή κάτι μπορεί να μην εντυπωσιάζει εμφανισιακά, αλλά να έχει κρυφά θετικά ή αξία.
368. Κώλο δείρεις κώλο πεις, πάλι κωλαρέντζος είναι. ➤ Για κάποιον που δεν αλλάζει χαρακτήρα ή συνήθειες, ό,τι κι αν του κάνεις. 
369. Κώλο είδες; Καρτέρα και τα σκατά του. ➤ Όταν εμπλέκεσαι με μια κατάσταση, ένα πρόσωπο ή μια δουλειά, πρέπει να αποδεχτείς και τις δυσάρεστες συνέπειες που τη συνοδεύουν.
370. Κώλοι υπάρχουν, λεφτά δεν υπάρχουν. ➤ Εκφράζει τη μιζέρια και την αδυναμία απόκτησης αγαθών ή απολαύσεων λόγω φτώχειας. 
371. Κώλο μυρίζεσαι; Σκατά λιγουρεύεσαι. ➤ Όταν κάποιος ανακατεύεται σε δουλειές που δεν τον συμφέρουν και είναι προφανές ότι θα βγει χαμένος ή λερωμένος.
372. Κώλος αφορμιάρικος, πορδές γεμάτος. ➤ Για εκείνον που βρίσκει συνεχώς δικαιολογίες, αφορμές ή προσχήματα για να μην κάνει μια δουλειά ή για να διαμαρτύρεται.(Κεφαλλονίτικη).
373. Κώλος βγάζει μάτια. ➤ Δείχνει κάτι που είναι τόσο πολύ που δεν μπορείς να το αγνοήσεις.
374. Κώλος γυναικός που εφάνη δύσκολα ξεχνιέται. ➤ Σημαίνει ότι μια έντονη εικόνα ή εμπειρία, κυρίως ερωτική, μένει αξέχαστη.
375. Κώλος είναι και φαίνεται και μη σας κακοφαίνεται. ➤ Σημαίνει ότι όταν κάτι είναι ολοφάνερο ή ξεκάθαρο, δεν χρειάζεται να το ωραιοποιούμε ή να κάνουμε πως δεν το βλέπουμε.
376. Κώλος κλασμένος, γιατρός χεσμένος. ➤ Θέλει να πει ότι όταν κάποιος είναι πλήρης αερίων (δηλαδή κλάνει), είναι υγιής. Επομένως, δεν έχει ανάγκη για γιατρό. 
377. Κώλος κουνάμενος γιατρικό γυρεύει. ➤  Περιγράφει κάποιον που προκαλεί ή αναζητά έντονα μια κατάσταση, και τελικά υφίσταται τις συνέπειες.
378. Κώλος κουνάμενος πούτσος τρεμάμενος. ➤ Αν κάποιος ή κάποια προκαλεί, δεν μπορεί να περιμένει ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση ή πειρασμός.
379. Κώλος κουνιστός, μούνος ανοιχτός. ή Κώλος κουνιστός, μούναρος ανοιχτός. ➤ Χρησιμοποιείται συχνά για να δείξει ότι αν δίνεις αφορμές, θα έχεις και τα ανάλογα αποτελέσματα, συχνά ερωτικής φύσεως.
380. Κώλος μαθημένος δεν ξεχνάει ο καημένος. ➤ Δηλώνει ότι οι συνήθειες, ειδικά οι παλιές ή οι κακές, δύσκολα αποβάλλονται.
381. Κώλος παλιός, τέχνη γνωστή. ➤ Χρησιμοποιείται για να δηλώσει την εμπειρία. 
382. Κώλος, πο ‘μαθε να κλάνει, πάντα πρου θέλει να κάνει. ή Κώλος που έμαθε να κλάνει, εύκολα δεν ξεμαθαίνει. ή Κώλος που έμαθε να χέζει εύκολα δεν ξεμαθαίνει.➤ Η ίδια έννοια με την προηγούμενη, οι κακές συνήθειες, δύσκολα αποβάλλονται.
383. Κώλος που βαριέται, πούτσο ονειρεύεται. ➤ Σημαίνει ότι όταν κάποιος δεν έχει σοβαρές ασχολίες, δουλειά ή προβλήματα, το μυαλό του στρέφεται σε σεξουαλικές φαντασιώσεις ή σε περιττές και παράλογες επιθυμίες.
384. Κώλος που γαμιέται, αγγέλους δεν γεννά. ➤ Δηλώνει ότι από μια διαβλητή, ανήθικη ή βρώμικη διαδικασία, είναι αδύνατο να προκύψει κάτι καλό, αγνό ή αξιοπρεπές. 
385. Κώλος που γαμιέται, μοίρα δεν αλλάζει. ➤ Δηλώνει ότι όταν κάποιος έχει συνηθίσει σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά, αυτή είναι αδύνατον να αλλάξει. 
386. Κώλος που γλυκομίλησε, ποτέ δεν κλάστηκε ή Κώλος που γλυκομίλησε, πορδή δεν έβγαλε.➤ Περιγράφει ανθρώπους που είναι εξαιρετικά προσεκτικοί, στημένοι ή υποκριτές.
387. Κώλος που δε δίνει, βρίσκει την ησυχία του. ➤ Προτρέπει στη διακριτικότητα και τη σύνεση για την αποφυγή μπελάδων.
388. Κώλος που δεν κρατιέται ρεζίλεμα θέλει. ➤ Περιγράφει κάποιον που ενεργεί με παράτολμο, απερίσκεπτο ή προκλητικό τρόπο, αγνοώντας τους κινδύνους και τις συνέπειες.
389. Κώλος που ζεσταίνεται βρακί δεν θέλει. ➤ Σημαίνει ότι όταν κάποιος συνηθίσει στην άνεση, στην απόλαυση ή σε μια κατάσταση, δεν θέλει πια περιορισμούς ή επιστροφή στα πιο σφιχτά πλαίσια.
390. Κώλος τσερλισμένος πούτσος κορδωμένος. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να βρίσκεται σε κακή ή γελοία κατάσταση, αλλά παρ’ όλα αυτά να φέρεται με έπαρση και υπεροψία.
391. Κώλος τσερλισμένος, μούναρος  παγωμένος. ➤ Συνοψίζει την εικόνα της απόλυτης απραξίας και τεμπελιάς.
392. Κώλος χιονάτος, μούνος (ή μούναρος) αφράτος. ➤ Περιγράψει, με πολύ γλαφυρό και προκλητικό τρόπο, μια γυναίκα που είναι ιδιαίτερα ελκυστική, περιποιημένη ή καλομαθημένη. 
393. Κώλους είνι κι φαίνητι κι μη σας κακοφαίνητι. ➤ Ντοπιολαλιά που χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι ορισμένα πράγματα, συμπεριφορές ή καταστάσεις είναι προφανή, αναπόφευκτα ή φυσικά, ακόμα κι αν είναι δυσάρεστα ή άσχημα στην όψη. 
394. Λένε πως πάντα το μουνί, όσο και να γαμιέται, ποτέ του δεν κουράζεται ούτε και τυραννιέται. ➤ Περιγράφει την απύθμενη απληστία, τη συνεχή επιθυμία, την αντοχή ή την ακόρεστη φύση.
395. Λέν’ του καλόγερου, θες μουνί;. ➤ Περιγράφει καταστάσεις όπου κάποιος προσφέρει σε έναν άλλο άνθρωπο κάτι που, αν και υποτίθεται ότι το απαρνείται ή δεν το χρειάζεται λόγω θέσης, ηλικίας ή υποκριτικής στάσης, στην πραγματικότητα το επιθυμεί διακαώς. 
396. Λωλού κεφάλι δε γερνά μηδέ πουτάνας κώλος. ➤Δηλώνει ότι η απρόσεκτη ζωή ή η υπερβολική ενασχόληση με σωματικές απολαύσεις διατηρούν μια αφέλεια - ελαφρότητα - νεότητα. 
397. Μαγκιά, κλανιά και κώλος φινιστρίνι. ή Μαγκιά, κλανιά και εξάτμιση κουβαρίστρα.  ➤ Περιγράφει τον ψευτόμαγκα που κάνει πολύ θόρυβο αλλά δεν έχει ουσία. 
398. Μα εγώ αν πεθάνω θάψε με στη γούβα τ' αργαλιού σου να με πατούν τα πόδια σου και οι φούντες του βρακιού σου. ➤ Παραδοσιακός στίχος και μαντινάδα από την Κρήτη, που εκφράζει απόλυτη, ερωτική αφοσίωση, πάθος και επιθυμία για αιώνια ένωση.
399. Μάθανε πως γ&μ&&μαστε, πλακώσανε κι οι γύφτοι. ➤ Όταν μια προβληματική υπόθεση γίνεται γνωστή και παρεμβαίνουν τρίτοι,  προκαλώντας φασαρία.
400. Μακριά απ’ τον κώλο μου, κι ας είναι δέκα μέτρα. ➤ Για κάποιον που νοιάζεται αποκλειστικά για την προσωπική του ασφάλεια ή το βόλεμα, αδιαφορώντας πλήρως για το τι θα συμβεί στους άλλους.
401. Μαλλί καθόλου, ψωλή διαβόλου. ➤ Σκωπτική για την καράφλα. Δηλώνει ότι, παρά την έλλειψη μαλλιών, η σεξουαλική τους ικανότητα παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
402. Μαλλί μπαμπάκι, ψ@λή φαρμάκι. ➤Δηλώνει ότι, παρά το προχωρημένο της ηλικίας, η σεξουαλική ικανότητα παραμένει ακμαία.
403. Μαμ και νάνι, πούτσο και σεργιάνι. ➤ Περιγράφει μια χαλαρή ζωή, χωρίς ευθύνες και δυσκολίες.
404. Μας απικάνασε που γαμιόμαστε και πλακώσανε και οι μυλωνάδες με τσί πούτσοι τσά' άλευρωμένοι. ➤ Περιγράψει καταστάσεις όπου μια ιδιωτική, αμαρτωλή ή αποκλειστική δραστηριότητα έγινε γνωστή και ξαφνικά εμφανίστηκαν πολλοί απρόσκλητοι ή τυχαίοι άνθρωποι για να συμμετάσχουν ή να εκμεταλλευτούν την κατάσταση. 
405. Μας έπρηξες τ’ αρχίδια. ➤Μας ζάλισες, μας κούρασες ή μας έσπασες τα νεύρα.
406. Μας έφαε την κότα και μάς έχεσε την πόρτα. ➤ Αχαριστία.
407. Μας πιάσανε τον κώλο. ➤ Μας κοροϊδέψανε.
408. Μάστορης είναι και της κατσίκας ο κώλος, που κάνει την κοπριά της κομπολόι. ➤ Σατιρίζει άτομα που καυχιούνται υπερβολικά για τις ικανότητές τους ή για να μειώσει κάποιον που παρουσιάζει μια πολύ απλή ή ευτελή δουλειά ως σπουδαίο κατόρθωμα.
409. Μαύρο μουνί που σ’ έβγανε και κόκκινη ματσούκα. ➤ Βαριά βρισιά που υποδηλώνει, Ξέχασες από πού ξεκίνησες και παριστάνεις τον ανώτερο και τον δυνατό.
410. Μεγάλος ο πούτσος σου, αλλά μυαλό δεν έχεις. ➤Δεν αρκούν τα φυσικά προσόντα, όταν δεν συμπληρώνονται με αρετές.
411. Με δυό χεσίματα δεν περνάει η μέρα. ή Μ’ ένα χέσιμο και δυο, δεν περνάμε τον καιρό.➤ Δηλώνει ότι οι λίγες και πρόχειρες προσπάθειες δεν αρκούν για να ολοκληρωθεί μια δουλειά ή για να γεμίσει ουσιαστικά ο χρόνος. 
412. Με ένα κώλο γερνάει κανείς, με μια γνώμη δεν γερνάει. ➤ Εννοεί ότι περνώντας τα χρόνια και αποκτώντας εμπειρίες οι απόψεις των ανθρώπων αναθεωρούνται.
413. Μεθυσμένος πούτσος, πολλά κακά φέρνει. ➤ Περιγράφει τις αρνητικές συνέπειες που επιφέρει η ανευθυνότητα, η απώλεια ελέγχου ή η παράλογη συμπεριφορά.
414. Με καλή φαγοποτούρα, πέντε μέρες στέκει ντούρα. ➤ Χιουμοριστικός τρόπος για να πούμε ότι το καλό φαγητό δίνει τη δύναμη που χρειάζεται ο άνθρωπος για να αντεπεξέλθει σε βαριές εργασίες ή δυσκολίες.
415. Με σάλιο και υπομονή, ο κώλος γίνεται μουνί. ή Με σάλιο και υπομονή γαμεί ο ελέφαντας τ' αρνί.  ➤ Δείχνει ότι κάτι που φαίνεται αδύνατο, με σωστή διαχείριση γίνεται εφικτό. 
416. Με τα λεφτά μου γ@μ& και την κυρά μου. ➤Δηλώνει ότι η οικονομική δύναμη επιτρέπει στο άτομο να κάνει ό,τι θέλει, ακόμα και αν αυτό είναι μεμπτό.
417. Με τα σκατά τράμπα δεν γίνεται. ➤ Αν συναναστρέφεσαι με άτομα α αφερέγγυα, δεν πρόκειται να βγάλεις άκρη ή να κερδίσεις τίποτα.
418. Με το μουνί χτίζεις σπίτι και με τον πούτσο καμπαναριό. ➤ Τονίζει ότι το σεξ και η επιθυμία είναι κινητήριες δυνάμεις ικανές για δημιουργία.
419. Με τον λύχνον κατουρεί. ➤ Δείχνει έναν άνθρωπο που επιδεικνύει τις πράξεις του ή την εξουσία του, ακόμα και αν αυτές είναι ευτελείς.
420. Με το στόμα φάε σκατά και με τα χέρια κάτσε. ή Με το στόμα άρα-μάρα, με τα χέρια κουλαμάρα. ➤ Μπορείς να μου λες ότι θέλεις, αλλά μην με αγγίζεις.
421. Μήνα να φταρνιστεί και εξάμηνο να κλάσει. ➤ Τεμπέλης.
422. Μην ανοίγεις πόρτες, αν δεν ξέρεις ποιος κρατάει τον πούτσο. ➤ Τονίζει την ανάγκη προσοχής, ελέγχου και πρόληψης πριν από οποιαδήποτε ενέργεια ή εμπλοκή σε μια νέα κατάσταση.
423. Μην γαμείς την κουβέντα. ➤ Σταμάτα να λες ανοησίες που μπερδεύουν ή ακυρώνουν αυτό που λέμε.
424. Μην με ποτίσεις δάκρυα από τα ματάκια σου, μόν' πότισέ με γάλα απ' τα βυζάκια σου. ➤ Μαντινάδα ή δημοτικός στοίχος, που εκφράζει μια έντονη ερωτική επιθυμία.
425. Μην μου σκοτίζεις τα αρχίδια. ή Μην μου σκοτίζεις το καντίνι του κώλου μου. ή Μη μου σκοτίζεις τον κώλο. ➤ Μη με ενοχλείς.
426. Μην προβατείς περήφανα και σειούνται τα βυζιά σου, γιατί το ξέρει η γειτονιά, πως λίγα είν'τα προικιά σου. ➤ Μέρος  παραδοσιακού δίστιχου ή μαντινάδας που σατιρίζει τις γυναίκες και γενικότερα τους ανθρώπους, που είναι κενοί, φτωχοί ή ασήμαντοι, αλλά προσπαθούν να επιδειχθούν, να κάνουν φιγούρα και να υποδυθούν τους σπουδαίους.
427. Μήτε στον διάβολο κερί, μήτε στον Τούρκο κώλο. ➤ Δηλώνει την πλήρη άρνηση παροχής οποιασδήποτε διευκόλυνσης, χάρης ή υποταγής σε άτομα που θεωρούνται εχθρικά, πονηρά ή ανάξια εμπιστοσύνης. 
428. Μια γυναίκα στο κρεβάτι κι ο διάολος στο σαμάρι. ➤ Έκφραση που αντικατοπτρίζει παλαιότερες, παραδοσιακές και συχνά φαλλοκρατικές αντιλήψεις που απαιτούσε από τη γυναίκα να προσαρμόζεται ανάλογα με την περίσταση. Να είναι σοβαρή και ευπρεπής κοινωνικά κυρία, νοικοκυρά, και ερωτικά απελευθερωμένη στο κρεβάτι.
429. Μια τρίχα από τα αρχίδια μου. ➤ Δηλώνει απόλυτη αδιαφορία, περιφρόνηση ή ότι κάτι είναι τελείως ασήμαντο. 
430. Μια φορά και ένα καιρό είχες κώλο δροσερό. ➤ Υπενθυμίζει ότι πρέπει να συνειδητοποιήσεις την αλλαγή της κατάστασης και να αναλάβεις δράση ή να υπομείνεις τις δυσκολίες, καθώς η δροσερή περίοδος τελείωσε.
431. Μια του κώλου ευκαιρία και την έχασε. ➤ Σημαίνει μια ευκαιρία της τελευταίας στιγμής, μια πολύ μικρή, ασήμαντη δυνατότητα που παρουσιάστηκε. Ο όρος του κώλου στην αργκό χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει κάτι κακής ποιότητας, ανάξιο λόγου ή ανύπαρκτο.
432. Μικρόν κώλο δεν έδειρες, μέγαν (ή τρανόν) μη φοβερίζεις. ➤ Αναφέρεται στο ξύλο ως παιδαγωγική μέθοδο. Αν λοιπόν δεν κατάφερες να  διαπαιδαγωγήσεις το παιδί σου σωστά, όσο ήταν μικρό, τώρα είναι αργά για να  του επιβληθείς. 
433. Μικρός στο μάτι, μεγάλος στο κρεβάτι. ➤ Τονίζει ότι η εξωτερική εμφάνιση δεν αντικατοπτρίζει πάντα τις ικανότητες ενός ατόμου.
434. Μίλα με κώλους να ακούς κλανιές. ➤ Απαξίωση.
435. Μίλα με τα αρχίδια μου να μάθει ο κώλος σου γράμματα. ➤ Δείχνει απόλυτη απαξίωση, περιφρόνηση και ειρωνεία προς τον συνομιλητή.
436. Μίλα με την κωλοτρυπήδα μου. ➤ Περιφρόνηση.
437. Μιλάν’ όλοι, μιλάνε κι οι κώλοι. ➤ Απόλυτη απαξίωση.
438. Μόνο έναν καλό άνθρωπο γνώρισα στον κόσμο, τον πατέρα μου, κι εκείνος γάμησε τη μάνα μου. ➤ Χρησιμοποιείται κυρίως για να προκαλέσει γέλιο ή σοκ, αλλά πίσω του έχει μια δόση κυνισμού για την ανθρώπινη φύση.
439. Μου κόλλησε σαν την μουνόψειρα. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος ή κάτι έγινε εξαιρετικά ενοχλητικός και φορτικός, και είναι πολύ δύσκολο να τον ξεφορτωθείς.
440. Μουνί αγάπησε ξουράφι, κι έκοψε το λουρί. ➤ Η επιθυμία οδηγεί σε απρόβλεπτες και ακραίες πράξεις.
441. Μουνιά - μουνιά είχαν ριζικό, μουνιά - μουνιά είχαν μοίρα, και το δικό μου το μουνί το έφαγε η ψείρα. ➤ Χρησιμοποιείται μεταφορικά για να εκφράσει παράπονο για την κακή τύχη ή την ατυχία κάποιου σε σύγκριση με τους άλλους.
442. Μουνιά μουνιάσανε, τον πασά κρεμάσανε. ➤ Υποδηλώνει ότι ακόμα και οι ανάξιοι κατάφεραν το ακατόρθωτο, ή για να εξυμνήσει τη δύναμη της ένωσης. Κάνει λογοπαίγνιο με τη λέξη μονιάσανε.
443. Μουνί βαρύ, πούτσος κουρασμένος, θα γίνει το κακό. ➤ Τονίζει ότι από αυτή την ανισορροπία θα προκύψει ένα αρνητικό αποτέλεσμα.
444. Μουνί δίχως πούτσα, διαβάτης δίχως παπούτσια. ➤ Σχολιάζει καταστάσεις όπου λείπουν τα απαραίτητα ή όταν κάτι δεν βγάζει κανένα νόημα. 
445. Μουνί και κώλος, πάντα θέλουν λόγος. ➤ Δηλώνει ότι ορισμένες καταστάσεις ή επιθυμίες, ιδιαίτερα αυτές που αφορούν τη σεξουαλική ικανοποίηση, απαιτούν πάντα ενεργητική συμμετοχή, συνεχή προσπάθεια, ή... συζήτηση και διαπραγμάτευση.
446. Μουνί και παξιμάδι, στο τέλος ξεραίνονται. ➤ Σημαίνει ότι όλα με τον καιρό φθείρονται και χάνουν τη ζωντάνια ή την ελκυστικότητά τους.
447. Μουνί και τύχη θέλει η ζωή. ➤ Δηλώνει ότι για να πετύχει κάποιος κάτι σημαντικό, να απολαύσει τις χαρές της ζωής ή να έχει ευκολίες, αρκούν τα στοιχειώδη και λίγη τύχη.
448. Μουνί καλλιγραφίας. ➤ Περιγράφει μια πολύ κακή, χαοτική ή γελοία κατάσταση, είτε πρόκειται για πρόσωπο, είτε για πράγμα, είτε για εξέλιξη. 
449. Μουνί καπέλο. ➤ Περιγράφει χάλια κατάσταση, μεγάλη αναστάτωση ή αποτυχία.
450. Μουνί Μουστενιτσιάνικο κι ας είναι γαμημένο. ➤ Το Μουστενιτσιάνικο παραπέμπει στη Μουστενίτσα. Σημαίνει ότι κάτι μπορεί να μην είναι τέλειο ή άφθαρτο, αλλά παραμένει επιθυμητό ή αξιόλογο.
451. Μουνί πεινασμένο, πούτσες οσμίζεται. ➤ Σημαίνει ότι όταν υπάρχει έντονη ανάγκη ή επιθυμία, κάποιος βρίσκει εύκολα αυτό που τον ικανοποιεί ή το αναζητά παντού.
452. Μουνί που δε γελάει, είναι για πέταμα. ➤ Δηλώνει ότι οτιδήποτε δεν  λειτουργεί σωστά ή δεν προσφέρεται ευχαρίστως, θεωρείται άχρηστο.
453. Μουνί που δεν το τρυπάς, γίνεται παξιμάδι. ➤ Τονίζει την αχρηστία λόγω έλλειψης φροντίδας.
454. Μουνί που δεν το τρως, ούτε που το καλοκοιτάς. ή Μουνί που δεν το τρως, τζάμπα το κοιτάς. ➤ Τονίζει ότι δεν έχει νόημα να ασχολείσαι με κάτι που δεν πρόκειται να έχεις.
455. Μουνί που δε γελάει, είναι για πέταμα. ή Μουνί που δεν γελάει, πούτσο δεν τραβάει. ➤ Αναφέρεται στη σημασία της διάθεσης, της ενεργητικότητας και της συμμετοχής σε οτιδήποτε κάνει κάποιος.
456. Μουνί που δεν το τρως, τζάμπα το κοιτάς. ➤ Σημαίνει ότι είναι χάσιμο χρόνου και ανώφελο να επιθυμείς, να θαυμάζεις ή να ασχολείσαι με κάτι που δεν μπορείς να αποκτήσεις ή να εκμεταλλευτείς.
457. Μουνί που μιλάει πολύ, πούτσο δεν βλέπει. ➤ Περιγράφει άνθρωπο που υπερβάλλει ή διαφημίζει έντονα την ερωτική του δραστηριότητα, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχει καθόλου ή έχει ελάχιστη ερωτική ζωή.
458. Μουνί χωρίς τρίχα, ψάρι δίχως λέπι. ➤ Χρησιμοποιείται σατιρικά.
459. Μούτρα από τραμπάκουλο κι από παλιοπατρώνα, και ξέπλυμα του βαρελιού ποιος σε αγαπάει βρώμα;. ➤ Είσαι τόσο άσχημος ή άσχημη, εμφανισιακά ή ηθικά, που μόνο κάποιος άλλος εξίσου ανάξιος ή βρώμικος θα μπορούσε να σε αγαπήσει. Τραμπάκουλο = παλιό, ογκώδες, αργό ιστιοφόρο. Παλιοπατρώνα = κακιά μητριά. 
460. Μπαιζοβγαίνει ο κώλος του, σά τ'αράπη το τσιμπούκι. ➤ Περιγράφει την ακατάπαυστη, έντονη και συχνά άσκοπη κίνηση.
461. Μπά που να αστράψει ο κώλος σου και να κάψει τα μούτρα σου. ➤ Μια από τις πολλές ευφάνταστες εκφράσεις βρισιάς ή κατάρας της ελληνικής λαϊκής γλώσσας που χρησιμοποιούν την υπερβολή για να δώσουν έμφαση στο συναίσθημα.
462. Μπήκαν τα σκατά στο πιάτο κι ήρθανε τα πάνω κάτω. ➤ Δηλώνει ότι μια κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο, ότι επικρατεί μπάχαλο ή ότι όλα πήγαν στραβά και αηδιαστικά.
463. Μωρέ τσούπες, μωρέ τσούπες έχει ο μούνος σας τουλούπες;. ➤ Καυτηριάζει τα ψεύτικα μεγαλεία, την υποκρισία ή την επίδειξη. Τσούπες = τσούπρες, μικρά κοριτσάκια. Τουλούπες = μάζα από μαλί. 
464. Μωρή κουτσή, μωρή στραβή μωρή ξεντρελιασμένη, που έλειπες τα μεσάνυχτα και ήρθες γαμημένη;. ➤ Αναφέρεται σε κάποια που δεν έχει προσόντα, αλλά παρ’ όλα αυτά συμπεριφέρεται προκλητικά ή μπλέκει σε ερωτικές περιπέτειες. Σατιρίζει την αντίφαση ανάμεσα στην εικόνα και στις πράξεις.
465. Μωρή πουτάνα αμυγδαλιά, που ανοίγεις τον Γενάρη, δεν καρτερείς την άνοιξη, ν’ ανοίξουμ’ ουλ’ αντάμα. ➤ Περιπαικτική έκφραση που αναφέρεται στην πρώιμη ανθοφορία της αμυγδαλιάς. 
466. Μωρή πουτάνα θάλασσα που σε γαμούν τα ψάρια. ➤ Βρισιά από την ακραία ναυτική αργκό, που εκφράζει απόγνωση, θυμό ή αγανάκτηση απέναντι στην άγρια θάλασσα.
467. Να είχα τα χρονάκια σου έχεζα τα μουστάκια σου. ➤ Χρησιμοποιείται κυρίως από μεγαλύτερο σε ηλικία άνδρα προς νεότερο, για να πει ότι αν ήταν νέος. θα ένιωθε τόσο δυνατός και ικανός, που δεν θα υπολόγιζε τίποτα.
468. Να'μουνα σφίχτης τ'αργαλειού και μιταρόβεργά σου, κάθε που κόβεται η κλωνά να πιάνω τα βυζιά σου. ➤ Είναι μια ερωτική, επιθυμητική έκφραση, όπου ο ομιλητής δηλώνει ότι θα ήθελε μια αφορμή ή ευκαιρία για σωματική επαφή με τη γυναίκα. Σφίχτης και μιταρόβεργα = εξαρτήματα του αργαλειού.
469. Νάμουν τον Μάη γάιδαρος και τον Γενάρη γάτος και τσ'αλλες μέρες γούμενος, μα γούμενος βαρβάτος. ➤ Ευχή του ομιλητή να έχει διαρκή ερωτική δύναμη και αντοχή όλο τον χρόνο, παίρνοντας ιδιότητες από ζώα και ανθρώπινους τύπους που συνδέονται συμβολικά με τη σεξουαλικότητα.
470. Να 'μουν το Μάη γάιδαρος, τον Αύγουστο κριάρι, όλο το χρόνο κόκορας και γάτος το Γενάρη. ➤ Χρησιμοποιεί χιούμορ και προκλητική γλώσσα για να εκφράσει την ανθρώπινη επιθυμία για διαρκή δύναμη, αντοχή και απόλαυση.
471. Να σε φυλάει ο θεός από κουμπάρας μάτια και από χήρας πόδια. ➤ Πρόσεχε τόσο την κακή γλώσσα όσο και τους πειρασμούς.
472. Να φυλάγεσαι από τα πισινά του γαϊδάρου και από τα μπροστινά του καλογέρου. ➤Διδάσκει ότι πρέπει να προσέχουμε εξίσου την άμεση, φανερή απειλή και την ύπουλη, κρυφή απειλή.
473. Να ‘χα μοίρα, να ‘χα τύχη, να ‘χα ψώλο μία πήχη. ➤ Κυνική έκφραση της επιθυμίας για απόλυτη τύχη σε συνδυασμό με μεγάλη ερωτική ικανότητα.
474. Να'χα πουτάνας ριζικό, να'χα ακαμάτρας μοίρα. ➤ Υποστηρίζει ότι στη ζωή δεν κερδίζει πάντα αυτός που κοπιάζει, αλλά αυτός που είναι τυχερός.
475. Να’ χεις την ευκή μου και τη σέλα απ’ το βρακί μου. ➤Ειρωνική φράση που δηλώνει ότι κάποιος δεν πρόκειται να προσφέρει καμία απολύτως υλική βοήθεια ή υποστήριξη σε κάποιον άλλον, παρά μόνο την προφανώς ανώφελη ευχή του.
476. Νερό από του Μπούση και μουνί από του Πετούσι. ➤ Περιγράφει κάτι που είναι εγγύηση και πολύ ανώτερο από τον μέσο όρο. 
477. Ντέρτι που το ‘χει η Μάρω που ‘ναι το μουνί της μαύρο. ➤ Δείχνει ότι κάποιος ανησυχεί ή ντρέπεται για κάτι ασήμαντο ή φυσικό, που στην πραγματικότητα δεν έχει λόγο να τον απασχολεί τόσο.
478. Ντράπου τον ένα ντράπου τον άλλο, έκαμα τον αντρούλη μου με κέρατο μεγάλο. ή Ντράπου τον ένα ντράπου τον άλλο, κανένα παιδί του άντρα μου. ➤ Υποδηλώνει ότι η υπερβολική συστολή, η ντροπή και η έλλειψη διεκδικητικότητας, οδηγούν σε προσωπική αποτυχία και ζημιά.
479. Νύχι, μαλλί, γυαλί και μυαλό καυλί. ➤ Έκφραση που σατιρίζει την έμφαση στο φαίνεσθαι έναντι του είναι.
480. Ξανθό μ@#νί τρελλό γ@μήσι. ➤ Σεξιστική φράση που προέρχεται από παλιές αντιλήψεις για τις Σουηδές ή τις φυσικές ξανθές.
481. Ξένος κώλος, ξένος πόνος. ➤ Καυτηριάζει την αναλγησία ή την αδιαφορία της κοινωνίας απέναντι στα δεινά που υφίστανται οι συνάνθρωποί μας.
482. Ξερά σκατά, μικρή ζημιά και λίγη βρώμα. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση όπου, παρόλο που υπήρξε ένα πρόβλημα ή μια αναποδιά, οι συνέπειες είναι ελάχιστες και διαχειρίσιμες. 
483. Ξέρεις τι μουνόψειρα είναι αυτός. ➤  Ο άνθρωπος που γίνεται κολλιτσίδα, είναι αφόρητα επίμονος, ενοχλητικός και δεν ξεκολλάει με τίποτα.
484. Ξέρει της γριάς ο κώλος τι ζητάει ο κόσμος όλος. ➤ Δηλώνει ότι η μεγάλη εμπειρία, η ηλικία και η τριβή με τη ζωή προσφέρουν βαθιά γνώση της ανθρώπινης φύσης. 
485. Ξετσιπωμένα μούτρα ή πουτάνα ή άρχοντας. ➤ Εννοεί ότι η απόλυτη έλλειψη ντροπής (ξετσιπωσιά) χαρακτηρίζει είτε όσους έχουν ήδη κοινωνικό στίγμα, είτε όσους έχουν απόλυτη εξουσία, καθώς κανένας από τους δύο δεν δεσμεύεται από κοινωνικά ταμπού. 
486. Ξέφτια δεν είχε το μουνί και μάθαινε τσαγκάρης. ➤ Όταν κάποιος δεν έχει ουσιαστική δουλειά να κάνει, εφευρίσκει αστείες ή παράλογες ασχολίες για να περάσει η ώρα του.
487. Ξέφυγε από τα ψηλά και έπεσεν εις τα σκατά. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση όπου κάποιος, στην προσπάθειά του να αποφύγει μια δύσκολη κατάσταση ή να αναβαθμίσει τη θέση του, κατέληξε σε πολύ χειρότερα.
488. Ξύλο και γαμήσι δεν αλησμονιέται. ➤ Αναφέρεται σε γεγονότα που συνταράσσουν τον οργανισμό και τον ψυχισμό.
489. Ο άντρας μετριέται με το μουνί που έλιωσε, όχι με το στόμα που φλυαρεί. ➤ Τονίζει την πρακτική ουσία έναντι της θεωρίας και των λόγων. Ο άντρας φαίνεται στα έργα, όχι στα λόγια. 
490. Ο Βοριάς κι η Τραμουντάνα είπαν τη Νοτιά πουτάνα κι η Νοτιά τους απεκρίθη, βρε βοριά καραβοπνίχτη. ➤ Καυτηριάζει όσους κρίνουν αυστηρά τους άλλους, ενώ οι ίδιοι δεν είναι καθόλου καλύτεροι.
491. Ο γάμος είναι σαν το πρωκτικό, στην αρχή πονάει, μετά το συνηθίζεις. ➤ Περιγράφει μια κυνική άποψη για τον γάμο, όπου το πάθος ή η χαρά δίνουν τη θέση τους σε μια αναγκαστική συνήθεια και ανοχή των δυσκολιών.
492. Ο γάμος θέλει κώλο και υπομονή. ➤ Σημαίνει ότι η επιτυχία στο γάμο ή σε μια μακροχρόνια σχέση, απαιτεί τεράστια υπομονή, γερά νεύρα, συμβιβασμούς και αντοχή στις δυσκολίες.
493. Ο γαμών κώλον και ο αγοράζων γη δεν χάνουν ποτέ. ➤ Περιγράφει κυνικά την επιτυχία των ισχυρών ή των πονηρών.
494. Ο γάτος όταν νιαουρίζει για γαμήσι τριγυρίζει. ➤ Περιγράφει άνθρωπο που είναι ανυπόμονος, παραπονιάρης ή επίμονος, ο οποίος εκφράζει έντονα τις επιθυμίες του και κινείται δραστήρια για να τις πραγματοποιήσει, συχνά ενοχλώντας τους γύρω του.
495. Ο ένας να σε κρατεί και ο άλλος να στον χώνει. ➤ Αναφέρεται σε στημένη παγίδα όπου ο ένας σε κρατάει και ο άλλος χτυπάει, δείχνοντας δόλια συνεργασία εναντίον κάποιου.
496. Ο θεός να σε φυλάει από κλοτσιά γαϊδάρου από αρχίδια καλόγερου κι από αγάπη βασιλιά. ➤ Συμβουλεύει να αποφεύγεις τις άγριες καταστάσεις, τους υποκριτές και τις εύνοιες των ισχυρών, γιατί το τίμημα θα είναι πολύ ακριβό.
497. Ο θεός να σε φυλάει από νιό πραματευτή και από παλιά πουτάνα. ➤ Διδάσκει να φοβάσαι την απειρία που κάνει λάθη και την υπερβολική πονηριά που σε παγιδεύει.
498. Ο θεός να σε φυλάει από στραβού ραβδί και από κουτσού γαμήσι. ή Ο θεός να σε φυλάξει από τυφλού ξυλιά κι από κουτσού γαμήσι. ➤ Είναι μια προειδοποίηση να κρατάμε αποστάσεις από στραβές καταστάσεις και ανθρώπους που κρύβουν κινδύνους, καθώς η ζημιά που μπορεί να προκαλέσουν είναι απρόβλεπτη και οδυνηρή. 
499. Οι μούτσοι που γαμούσαμε γίνανε καπεταναίοι. ➤ Δηλώνει την ενόχληση ή την ειρωνεία για το γεγονός ότι άτομα χωρίς αξία ή εμπειρία καταλαμβάνουν υψηλές θέσεις.
500. Οι π@@τάνες και οι τρελές, έχουν τις τύχες τις καλές. ➤ Τονίζει ότι η τύχη δεν είναι δίκαιη και δεν επιβραβεύει πάντα την ηθική ή την εργατικότητα.
501. Ο καθένας την πορδή του, για μοσχοβολιά την έχει. ή Ο καθένας το σκατό του, μηλοκύδωνο το έχει. ➤ Αναφέρεται σε ανθρώπους που υπερασπίζονται τα λάθη τους και δεν αναγνωρίζουν τα ελαττώματά τους, θεωρώντας τα προτερήματα.
502. Ο καλός ο άντρας φαίνεται απ’ τα κέρατα που σηκώνει. ➤ Ειρωνική έκφραση που αναφέρεται στην υπομονή και την ανοχή που δείχνει ένας σύζυγος απέναντι στις δυσκολίες, και συγκεκριμένα στην απιστία της γυναίκας του. 
503. Ο καλός ο πούτσος απ’ το τράβηγμα φαίνεται. ➤ Σημαίνει ότι η αξία, η ικανότητα ή η ποιότητα κάποιου αποδεικνύεται στην πράξη, στις δύσκολες στιγμές ή όταν φτάσει η ώρα της δοκιμασίας.
504. Ο καλύτερος ζαχαροπλάστης είναι τση γίδας ο κώλος, που κάνει κομπολόγια. ➤Περιγράφει κάποιον που είναι άσχετος, ανίκανος ή τελείως ακατάλληλος για μια δουλειά, αλλά παρ' όλα αυτά προσπαθεί να την κάνει ή αυτοπροβάλλεται ως ειδικός. 
505. Ο κοντός έχει η φωνή, η ψ@λή, η μεγάλη κεφαλή. ή Ο κοντός, για φωνή, για ψωλή. ➤ Ειρωνική παροιμία που αναφέρεται στο πώς οι άνθρωποι συχνά φουσκώνουν την προσωπικότητά τους για να καλύψουν μια σωματική τους ατέλεια ή αδυναμία.
506. Ο κόσμος γύρω χάνεται και το μουνί χτενίζεται. ➤ Επικρίνει την αδιαφορία, την απάθεια ή την έλλειψη σοβαρότητας ανθρώπων που, ενώ βλέπουν την καταστροφή, συνεχίζουν να φροντίζουν μόνο το προσωπικό τους βόλεμα ή την εικόνα τους.
507. Ο κουφός κι ο κλανιάρης δίπλα στα νταούλια πάνε. ➤ Περιγράφει άτομα που επιδιώκουν να βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος ή σε δυνατά σημεία, παρόλο που δεν θα έπρεπε, ή για να καλύψουν τα δικά τους μειονεκτήματα. 
508. Ο κώλος είναι κόλαση και το μουνί πηγάδι, και όποιος κώλο δε γαμεί, στραβός πάει στον Άδη. ➤ Εκφράζει με χιούμορ και υπερβολή την ιδέα ότι ο άνθρωπος πρέπει να δοκιμάζει εμπειρίες και να μην είναι περιορισμένος ή στενόμυαλος, αλλιώς χάνει κάτι από τη ζωή.
509. Ο κώλος θέλει χάδι και φροντίδα. ➤ Δηλώνει ότι ορισμένοι άνθρωποι, προκειμένου να αποδώσουν, να συμπεριφερθούν σωστά ή να είναι ευχαριστημένοι, απαιτούν ιδιαίτερη μεταχείριση, περιποίηση ή συνεχή προσοχή. 
510. Ο κώλος κι ο πούτσος ποτέ δεν γίνονται φίλοι. ➤ Περιγράφει μια σχέση αιώνιας σύγκρουσης, ασυμβατότητας ή άγριας αλληλεπίδρασης.
511. Ο κώλος κάνει τον αφέντη. ➤ Σημαίνει ότι οι ανάγκες, οι επιθυμίες ή οι ιδιοτροπίες ενός ανθρώπου καθορίζουν τις πράξεις του, αναγκάζοντάς τον να δουλέψει ή να υποταχθεί σε αυτές, ακόμα κι αν δεν το θέλει.
512. Ο κώλος κι ο χαλβάς δεν κρύβονται. ➤  Σημαίνει ότι ορισμένα πράγματα ή καταστάσεις είναι αδύνατον να μείνουν κρυφά, όσο κι αν προσπαθεί κανείς. 
513. Ο κώλος μας ξεβράκωτος κι η σκούφια μας με φιόρα. ➤ Περιγράφει ανθρώπους που, παρά τη μεγάλη τους οικονομική ή κοινωνική ένδεια, προσπαθούν να επιδείξουν πολυτέλεια και ψεύτικη ευγένεια.
514. Ο κώλος μου κι ο κώλος σου σ' ένα σκαμνί δεν κάθονται. ➤ Σημαίνει ότι δύο άνθρωποι είναι αδύνατον να συνυπάρξουν, να συνεργαστούν ή να συμφωνήσουν, συνήθως επειδή έχουν έντονη προσωπικότητα, εγωισμό ή ασύμβατους χαρακτήρες. 
515. Ο κώλος ο ξεβράκωτος είδε βρακί και χέστηκε. ➤ Ειρωνεύεται όσους ξεχνούν από πού ξεκίνησαν και συμπεριφέρονται υποτιμητικά στους άλλους μόλις αποκτήσουν τα προς το ζην ή λίγη δύναμη.
516. Ο κώλος του βρακί δεν έχει, και ο πούτσος του λουλούδια θέλει. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος στερείται τα βασικά και απαραίτητα αγαθά, αλλά παρ' όλα αυτά επιδιώκει πολυτέλειες.
517. Όλα σου ξανάστροφα κι ο κώλος σου παράτρουπα. ➤ Δηλώνει μια κατάσταση απόλυτης αποδιοργάνωσης και αναποδιάς. 
518. Όλη την νύχτα την έδερνε με την κατουρόβεργα. ➤ Δηλώνει ότι κάποιος είχε έντονη και παρατεταμένη ερωτική δραστηριότητα όλη τη νύχτα. Κατουρόβεργα = λαϊκή, χοντροκομμένη μεταφορά για το ανδρικό μόριο.
519. Όλοι γαμούν και λειτουργούν κι εγώ αν σημάνω βλάφτει;. ➤ Διαμαρτυρία απέναντι σε διπλά μέτρα και σταθμά.
520. Ο μεθυσμένος λέει τα γαμησιάτικά του. ➤ Σημαίνει ότι ένας άνθρωπος που είναι υπό την επήρεια αλκοόλ, επειδή χάνει τους κοινωνικούς του φραγμούς, τις αναστολές και την αυτοσυγκράτησή του, λέει πράγματα που κανονικά δεν θα τολμούσε να πει.
521. Όμοιος τον όμοιο γύρευε, πουτάνα την πουτάνα, κι ο κερατάς τον κερατά να περπατούν αντάμα. ➤ Σημαίνει ότι οι άνθρωποι με τα ίδια ελαττώματα, την ίδια έλλειψη ηθικής και τον ίδιο χαρακτήρα τείνουν να βρίσκονται, να κάνουν παρέα και να συνεργάζονται.
522. Όμορφα σκατά είναι τα βλήτα, που τα κάνουν οι γύφτοι πίτα. ➤ Δηλώνει ότι κάτι κακό ή ευτελές παρουσιάζεται ή μαγειρεύεται σαν να είναι καλό, ενώ στην πραγματικότητα δεν αλλάζει η αξία του.
523. Όμορφέ μου και όμορφή μου, τι σκατά θα φάμε βράδυ;. ➤ Σημαίνει ότι στην πραγματική ζωή, η ουσία υπερισχύει της εικόνας. 
524. Ο μούναρος και ο πούτσαρος τα δυό μεγάλα κράτη, επιάκανε τον πόλεμο απάνω στο κρεβάτι. ➤ Σκωπτικός και γλαφυρός στίχος που περιγράφει την ερωτική συνεύρεση.
525. Ο μουρλός άντρας και η πουτάνα γυναίκα δεν γερνάνε ποτέ. ➤ Λαϊκή κουτσομπολίστικη πεποίθηση.
526. Ο μπάκας ο σκυλόμπακας πήγε να κόψει απίδια κ'εκεί που τον ενιώσανε του κόψανε τα αρχίδια. ➤ Στίχος που δηλώνει με χιούμορ και υπερβολή ότι οι κακές πράξεις έχουν συνέπειες.
527. Όντας γεράσει ο άνθρωπος, ο κώλος του πλαταίνει, και να του τον εβάλουνε δεν το καταλαβαίνει (Κέρκυρα). ➤ Αναφέρεται στην απόλυτη παρακμή του σώματος και τη μείωση της αντιληπτικής ικανότητας που συνοδεύουν τα βαθιά γηρατειά.
528. Όξω φτει, μέσα κατουρεί. ή Όξω φτεί και μέσα χέζει. ➤  Χρησιμοποιείται για να δείξει ότι κάποιος φαίνεται καλός επιφανειακά, αλλά δεν είναι στην ουσία.
529. Ο Πέτρος το καλό παιδί και το άξιο παλικάρι γαϊδάρου κώλο φίλησε και πήρε έν εξηντάρι. ➤ Λαϊκό, σκωπτικό δίστιχο που περιγράφει κάποιον ο οποίος, παρά το γεγονός ότι παρουσιάζεται ως καλό παιδί και άξιος, καταφεύγει σε εξευτελιστικές ή πολύ χαμηλού επιπέδου πράξεις για να αποκομίσει ένα ασήμαντο όφελος. 
530. Ο πλατύς ο κώλος δύσκολα χορταίνει. ➤  Περιγράφει την απληστία. 
531. Όποια γαμιέται τη Λαμπρή, τον Αύγουστο γεννάει. ➤  Παροιμιακή φράση που δείχνει ότι οι πράξεις έχουν αναπόφευκτες συνέπειες, και μάλιστα πολύ γρήγορα.
532. Όποια γλείφει κολοκύθες, γλείφει και κατσαρόλες. ➤ Σημαίνει ότι ένας άνθρωπος που δεν έχει ντροπή, είναι αδιάκριτος ή κάνει πράγματα που θεωρούνται δεύτερα ή ταπεινά, δεν θα διστάσει να κάνει και χειρότερα, πιο προκλητικά ή ανήθικα πράγματα.
533. Όποια δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει, κι όποια θέλει να γαμηθεί, στρώνει και τον μπακάλη. ➤ Δείχνει τη διαφορά μεταξύ θέλησης και δικαιολογίας. Όποιος θέλει κάνει τρόπο, όποιος δεν θέλει κάνει κόπο.
534. Όποια είναι για φίλημα, είναι και για πήδημα. ➤ Σεξιστική παροιμία που υποδηλώνει ότι μια γυναίκα που είναι ελκυστική είναι πιθανότατα και διαθέσιμη ή πρόθυμη για σεξουαλική επαφή.
535. Όποια 'ναι πλούσια μπροστά, είναι φτωχή πίσω. ➤ Σημαίνει ότι είναι αδύνατον να έχει κανείς ταυτόχρονα πολλά πλεονεκτήματα, κορυφαία ποιότητα και χαμηλό κόστος. 
536. Όποια νύφη δεν γαμιέται, ούτε η μάνα της τη θέλει. ➤ Δηλώνει ότι όταν κάποιος δεν εκπληρώνει τις βασικές υποχρεώσεις ή τον σκοπό για τον οποίο βρίσκεται σε μια θέση, γίνεται περιττός, ενοχλητικός ή ανεπιθύμητος από όλους, ακόμα και από τους πιο δικούς του ανθρώπους. 
537. Όποια φέρνει τα βυζιά μπροστά, έχει και σκοπό. ➤ Υποδηλώνει ότι όταν μια γυναίκα ή κατ' επέκταση οποιοσδήποτε, προβάλλει έντονα τα σωματικά της χαρίσματα ή χρησιμοποιεί τη γοητεία της, το κάνει εσκεμμένα για να επιτύχει έναν συγκεκριμένο στόχο ή όφελος. 
538. Όποιον πάρει ο πούτσος, δεν γλιτώνει. ➤ Σημαίνει ότι όποιος βρεθεί στο στόχαστρο μιας αδίστακτης, ισχυρής ή ανεξέλεγκτης δύναμης, δεν έχει καμία ελπίδα διαφυγής ή σωτηρίας.
539. Όποιος βρέσκει και γαμεί, αστοχιά του αν παντρευτεί. ➤ Υποστηρίζει ότι όποιος είναι ελεύθερος και απολαμβάνει τη ζωή, δεν έχει κανένα λόγο να  αναλάβει δεσμεύσεις και ευθύνες.
540. Όποιος γαμάει τη γριά, τα μαλλιά της κρατά. ➤ Σημαίνει ότι όποιος ανακατεύεται με δύσκολες, προβληματικές ή απαιτητικές καταστάσεις, πρέπει να είναι έτοιμος να υποστεί τις ανάλογες συνέπειες, δυσκολίες ή ταλαιπωρίες.
541. Όποιος δεν έχει κώλο, μη ζητάει πούτσο. ➤ Περιγράφει την έλλειψη των απαραίτητων μέσων ή των ικανοτήτων για την επίτευξη ενός σκοπού. 
542. Όποιος δεν κάθεται καλά και πέλαγα γυρεύει, ο διάολος του κώλου του κουκιά του μαγειρεύει. ➤ Συμβουλεύει να εκτιμάμε τη σιγουριά και τη σταθερότητα και να μην επιδιώκουμε το περισσότερο, ρισκάροντας άσκοπα.
543. Όποιος δεν πλερώνει την πουτάνα, πλερώνει τον γιατρό. ➤ Αναφέρεται στην σημασία της σεξουαλικής δραστηριότητας για την υγεία.
544. Όποιος διαβάζει με τ’ αρχίδια γαμάει με τα μάτια. ➤ Σατιρίζει την πρεσβυωπία,  καθώς συνοδεύεται από την μείωση της ερωτικής ικανότητας λόγω ηλικίας.
545. Όποιος εμπιστεύεται τον κώλο του, χέζει και το βρακί του. ➤ Περιγράφει τις συνέπειες της υπερβολικής αυτοπεποίθησης, της αλαζονείας ή της επιπόλαιης εμπιστοσύνης. 
546. Όποιος έχει κώλο, φοβάται το πήδημα. ➤ Σημαίνει ότι όποιος έχει λερωμένη τη φωλιά του ή έχει κάνει κάτι μεμπτό, φοβάται τις συνέπειες και την αποκάλυψη. 
547. Όποιος έχει χοντρό κώλο, τρώει πουρνάρια. ➤ Συμβολίζει τις δυσάρεστες συνέπειες της τεμπελιάς. Αντί για την καλή τροφή που θα είχε αν δούλευε και  δεν είχε παχύνει, θα αναγκαστεί να φάει τα αγκάθια, δηλαδή θα υποφέρει από στερήσεις. Πουρνάρια = αγκάθια.
548. Όποιος θέλει να γαμήσει, πρέπει να χασομερήσει, να'χει άπρα να χαλάσει και να μην τα λογαριάσει. ➤ Υποστηρίζει ότι ο έρωτας και οι απολαύσεις απαιτούν χρόνο, χρήμα και γενναιοδωρία. Άσπρα = λεφτά.
549. Όποιος κερατώνει, κρύβεται, όποιος κερατώνεται, φαίνεται. ➤ Ειρωνική φράση που σημαίνει ότι αυτός που φταίει νομίζει ότι δεν φαίνεται, αλλά τελικά η κατάσταση βγαίνει προς τα έξω.
550. Όποιος κώλος κρύβεται ούλος φαίνεται. ➤ Όταν κάποιος επιδεικνύει υπερβολική προσπάθεια να φανεί καθαρός ή να κρύψει κάτι, τελικά γίνεται πιο προκλητικός και τραβάει την προσοχή, με αποτέλεσμα να αποκαλυφθεί ολοκληρωτικά. Ούλος = όλος
551. Όποιος μπιστεύεται τον κώλον του, χέζει το βρακίν του. ➤ Όποιος εμπιστεύεται κάποιον αναξιόπιστο στο τέλος εκτίθεται.
552. Όποιος νύχτα περπατεί, ή κλέφτης είναι ή γαμεί. ή Όποιος νύχτα περπατεί, λάσπες και σκατά πατεί. ➤ Τονίζει ότι οι πράξεις που γίνονται κρυφά, συνήθως έχουν κακό τέλος.
553. Όποιος πηδάει από παλούκι σε παλούκι, ένα θα του μπει στον κώλο.➤ Όποιος συμπεριφέρεται με ριψοκίνδυνο, απερίσκεπτο ή ανήθικο τρόπο, αργά ή γρήγορα θα υποστεί τις αρνητικές συνέπειες των πράξεών του. 
554. Όποιος σε κλάσει χέσε τον, μη βγει καλύτερός σου. ➤ Υπεράσπισε τον εαυτό σου, ακόμη και επιθετικά.
555. Όποιος σε πόρνη εμπιστευτεί, στον κώλο του ρεπάνι.ή Όποιος πουτάνα εμπιστευτεί στον κώλο του ρεπάνι. ➤ Όποιος κάνει ανόητες και ριψοκίνδυνες επιλογές, ας υποστεί τις οδυνηρές συνέπειες. Η φράση παραπέμπει στην αρχαία ελληνική ποινή κατά των μοιχών, γνωστή ως ραφανίδωσις, όπου έβαζαν ένα ραπάνι στον πρωκτό του παραβάτη.
556. Όποιος τον Αύγουστο γαμεί, κακό χειμώνα βγάνει. ➤ Διδάσκει ότι πρέπει να δουλεύουμε στην ώρα μας και να προνοούμε για το μέλλον, ώστε να μην πεινάσουμε αργότερα.
557. Όποιος τρώει σκατά, δεν τον κάνουνε παπά. ➤ Τονίζει ότι η προηγούμενη ζωή, η συμπεριφορά και ο χαρακτήρας ενός ανθρώπου καθορίζουν το μέλλον του.
558. Όποιος τρώει το πιλάφι του τούρκου, το πληρώνει με τον κώλο του. ➤ Τίποτα δεν είναι τσάμπα. Αν δεχτείς κάτι από κάποιον ισχυρό και εχθρικό, θα το πληρώσεις ακριβά.
559. Ο πόρδος φέρνει την χαρά κι ο τζούφος την διχόνεια. ➤ Καλύτερα κάτι που φαίνεται, έστω και αν είναι ντροπιαστικό, παρά κάτι που είναι ψεύτικο και απατηλό.
560. Όπου γαμήσει παπαδιά και νάν και γκαστρωμένη, σα νάτρωγε μια λειτουργιά με μέλι ζυμωμένη. ➤ Υπερβολική, σατιρική φράση που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση απόλυτης, εξαιρετικής ή μοναδικής απόλαυσης.
561. Όπου γλείφει η γάτα, κάτι έχει. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος έχει διακρίνει μια ευκαιρία, ένα κρυμμένο πλεονέκτημα ή μια αλήθεια σε μια κατάσταση.
562.  Όπου θέλει το μουνί, πάει και το σαμάρι. ➤ Υποδηλώνει μια κατάσταση που ξεφεύγει από τον έλεγχο και την επιρροή που μπορεί να έχει μια γυναίκα ή ο έρωτας.
563. Όπου λαλεί η πίπα, βουβαίνεται ο νους. ➤ Η λογική χάνεται μπροστά στον ερωτικό πόθο.
564. Όπου μούναρος σου τύχει, χώστηνε βαθιά μια πήχη. ➤ Εκφράζει την έννοια της αρπαγής ευκαιριών και της αχόρταγης εκμετάλλευσης καταστάσεων, χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς.
565. Όπου πουτάνας ριζικό κι όπου μαγάρας μοίρα. ή Όπου πουτάνας ριζικό κι όπου τεμπέλας μοίρα. ή Όπου πουτάνας ριζικό κι όπου ακαμάτρας μοίρα. ➤ Λέγεται σκωπτικά ή ειρωνικά όταν κάποιος θέλει να δηλώσει ότι προτιμά να ζει άνετα και τεμπέλικα, απολαμβάνοντας τα αγαθά χωρίς να καταβάλλει τον απαραίτητο μόχθο. Μαγάρα =  ανήθικη, λερωμένη, μαγαρισμένη.
566. Ο πούτσος αγαπάει τα νιάτα, όχι τα νάζια. ➤ Δηλώνει ότι η ουσία είναι πιο σημαντική από τις τυπικότητες, τις καθυστερήσεις ή τα παιχνίδια εντυπώσεων.
567. Ο πούτσος, αν δε σηκωθεί, ούτε μουρμούρα δε σταματά(Μακεδονία). ➤ Περιγράφει καταστάσεις όπου, αν δεν λυθεί το βασικό πρόβλημα ή δεν ικανοποιηθεί η πρωταρχική ανάγκη, δεν πρόκειται να σταματήσει η γκρίνια, η μουρμούρα ή η δυσαρέσκεια.
568. Ο πούτσος γράφει ποίηση, αλλά ο κόσμος διαβάζει με τα μάτια του κώλου. ➤ Ξύλινη ή πεζοδρομιακή ρήση, που σημαίνει ότι ο κόσμος δεν εκτιμάει την ποιότητα.
569. Ο πούτσος δεν είναι βελόνα, να μπει με το ζόρι. ➤ Σημαίνει ότι δεν πρέπει να εξαναγκάζουμε καταστάσεις, να πιέζουμε τα πράγματα ή να εκβιάζουμε λύσεις, ειδικά όταν αυτές δεν έρχονται φυσικά.
570. Ο πούτσος δεν έχει κόκαλα κι όμως κόκαλα σπάζει. ➤ Η δύναμη των ενστίκτων.
571. Ο πούτσος δεν έχει μάτια κι όμως βρίσκει τρύπα. ➤ Αναφέρεται στις ενστικτώδεις λειτουργίες. 
572. Ο πούτσος δεν έχει μνήμη, μόνο κατεύθυνση. ➤ Περιγράφει την τυφλή, ενστικτώδη ορμή της σεξουαλικής επιθυμίας, η οποία συχνά παραμερίζει τη λογική, την ηθική ή τις προηγούμενες εμπειρίες. 
573. Ο πούτσος δεν έχει μυαλό, μόνο στόχο. ➤ Σημαίνει ότι η έντονη ερωτική επιθυμία θολώνει την ορθή σκέψη.
574. Ο πούτσος έχει καούρες, μα δεν έχει μασέλες. ➤ Περιγράφει κάποιον που έχει το πάθος και τη διάθεση για να κάνει κάτι, αλλά του λείπουν τα απαραίτητα μέσα ή οι ικανότητα.
575. Ο πούτσος έχει καυλί και δεν σηκώνει μαγκιές. ➤ Χρησιμοποιείται συχνά σε ανδροκρατούμενα ή σκληρά περιβάλλοντα για να δηλώσει ότι η πραγματική δύναμη δεν υποκύπτει σε προκλήσεις.
576. Ο πούτσος θέλει δροσερό και το μουνί λαδάκι και το κωλοτρυπίδι σου μπαμπάτσικο παιδάκι.(Κρήτη) . ➤ Αυτή δεν είναι ακριβώς παροιμία με την παραδοσιακή έννοια, αλλά μια χυδαία λαϊκή φράση με σεξουαλικό περιεχόμενο που λέγεται για χιούμορ, ή απλώς μια υπερβολική, σοκαριστική έκφραση για να τραβήξει προσοχή.
577. Ο πούτσος κι ο χείμαρρος δεν γυρίζουν πίσω. ➤ Τονίζει την δύναμη της ερωτικής επιθυμίας.
578. Ο πούτσος ο ξεκούραστος, ζητάει και μουνί και στόμα. ➤  Σημαίνει ότι όταν κάποιος δεν έχει δυσκολίες ή στερήσεις, γίνεται πιο απαιτητικός και θέλει περισσότερα απ’ όσα ήδη έχει.
579. Ο πούτσος ορθός, λογική δεν έχει. ➤ Σημαίνει ότι όταν το πάθος, η ερωτική επιθυμία ή το ένστικτο κυριεύσουν έναν άντρα, η λογική, η σύνεση και οι ηθικοί φραγμοί εξαφανίζονται.
580. Ο πούτσος όταν σκληρύνει, ούτε Θεός δεν τον λυγίζει. ➤ Περιγράφει την απόλυτη επιμονή, την ανυποχώρητη στάση ή την ακλόνητη θέληση σε μια κατάσταση.
581. Ο πούτσος τ’ Ηπειρώτη, δε ρωτάει για χιόνι(Ηπειρος). ➤ Τοπικού χαρακτήρα φράση που αναφέρεται στις αντοχές των ανδρών στις κακουχίες.
582. Όπου υπάρχουν νταβατζήδες, υπάρχουν και πουτάνες. ➤ Καυτηριάζει καταστάσεις όπου ένας έξυπνος ή δυνατός εκμεταλλεύεται μια κατάσταση, επειδή υπάρχουν άλλοι που το επιτρέπουν.
583. Όσα βγάλαμε στα ξένα, στο μουνί και στην ταβέρνα. ➤ Κατασπατάληση των κόπων σκληρής εργασίας σε εφήμερες απολαύσεις.
584. Όσα δεν φτάνει ο πούτσος, τα φτάνει η γλώσσα. ➤ Πάντα βρίσκεται λύση για το επιθυμητό αποτέλεσμα.
585. Όσα μουνιά βλέπεις, όλα της μάνας σου λες πως είναι;. ➤ Διορθώνει κάποιον που μπερδεύει ή εξισώνει καταστάσεις που δεν είναι ίδιες.
586. Όσα ξέρει ένας κώλος, δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος. ➤ Υπονοεί ότι τα πιο προσωπικά μυστικά, που συμβολίζονται με τον κώλο, είναι γνωστά μόνο στον κάτοχό τους.
587. Όσα σέρν’ η τρίχα του μουνιού, καράβι δεν τα σκώνει. ➤ Η γυναίκα μπορεί να κατευθύνει έναν άντρα όπου θέλει, καθώς η δύναμη της έλξης είναι μεγαλύτερη από οποιαδήποτε φυσική δύναμη.
588. Όσες πηδιούνται πιο πολύ, έχουν και μοίρα πιο καλή. ➤ Σχολιάζει ειρωνικά ότι η τύχη πολλές φορές είναι ευνοϊκή με εκείνους που δεν κοπιάζουν. 
589. Όσες σταφίδες λιάζονται τον Αύγουστο στα αλώνια, τόσα β&ζ&ά χαϊδεύονται το βράδυ στα σαλόνια. ➤ Περιγράφει τον Αύγουστο σαν μια εποχή που όλα είναι σε έξαρση. Και οι δουλειές του κάμπου και τα ερωτικά παιχνίδια. Αναφέρεται κυρίως στην Πελοπόννησο, όπου η παραγωγή σταφίδας ήταν βασική ασχολία.
590. Όση ζάχαρη και να ρίξεις στα σκατά, κουραμπιέδες δεν γίνονται. ➤ Όσο και αν προσπαθήσει κάποιος να καλύψει κάτι που είναι εξ ορισμού κακό, ποιοτικά χαμηλό ή ανήθικο, η πραγματική του φύση δεν αλλάζει. 
591. Όση του παπά η μακίκα τόσο το κωλιάντερο σου. ➤ Σημαίνει αυτό που έχεις ή σου συμβαίνει είναι στα μέτρα σου, σου αρμόζει. Μακίκα = λαϊκή, αθυρόστομη ονομασία για το ανδρικό μόριο, που συναντάται κυρίως σε παλιές σκωπτικές παροιμίες.
592. Όσο κι αν ψήνεις το μουνί, ψωμί δεν γίνεται. ➤ Σημαίνει ότι όση προσπάθεια κι αν καταβάλεις, όσο χρόνο κι αν αφιερώσεις σε κάτι που δεν έχει τις σωστές βάσεις ή τις σωστές προδιαγραφές, το επιθυμητό αποτέλεσμα δεν θα έρθει ποτέ.
593. Όσο νυχτώνει, σηκώνεται ο διάβολος. ➤ Περιγράψει καταστάσεις που, αντί να βελτιώνονται με την πάροδο του χρόνου , χειροτερεύουν, περιπλέκονται ή γίνονται πιο επικίνδυνες και πονηρές.
594. Όσο ξημερώνει το αγγούρι μεγαλώνει και η μέρα τεντώνει . ➤ Δηλώνει ότι μια κατάσταση εξελίσσεται, μεγαλώνει ή γίνεται πιο έντονη με την πάροδο του χρόνου.
595. Όσο ο καλός μου αργεί, το κέρατο του αυξαίνει. ➤ Χρησιμοποιείται με χιούμορ ή ειρωνεία για να τονίσει ότι οι σχέσεις θέλουν παρουσία και φροντίδα.
596. Όσο πηγαίνει, το πράμα σκληραίνει. ➤  Σημαίνει ότι μια κατάσταση, μια υπόθεση ή ένα πρόβλημα, όσο περνάει ο καιρός και δεν επιλύεται, γίνεται πιο δύσκολο, πιο περίπλοκο ή πιο δυσάρεστο.
597. Όσο πιο ψηλά ανεβαίνει η μαϊμού, τόσο πιο πολύ φαίνεται ο κώλος της. ➤ Σημαίνει ότι όσο πιο ψηλά ανεβαίνει ή αποκτά εξουσία ένας ανάξιος ή αλαζονικός άνθρωπος, τόσο πιο έντονα αποκαλύπτονται τα ελαττώματά του, η άγνοιά του.
598. Όσο τα σκατά αναδεύεις τόσο πιο πολύ βρωμάνε. ➤ Σημαίνει ότι όσο περισσότερο ασχολείσαι, συζητάς ή προσπαθείς να αναλύσεις μια δυσάρεστη, βρώμικη ή σκανδαλώδη κατάσταση, τόσο περισσότερο αυτή χειροτερεύει.
599. Ο στρατός και το μουνί θέλουνε υπομονή. ➤ Συμβουλεύει να μην βιάζεσαι και να μην εκνευρίζεσαι, γιατί η υπομονή είναι η μόνη λύση για να ολοκληρωθεί μια δύσκολη ή επιθυμητή κατάσταση. 
600. Όταν γερνάει ο άνθρωπος χοντραίνει η φωνή του, βαραίνουνε τ' αρχ&δ&α του και πέφτει η ψ@λή του. ➤ Είναι μια ρεαλιστική και λαϊκή, περιγραφή της μείωσης των ορμονών και της σωματικής φθοράς.
601. Όταν δεν έχει πούτσο ο διάολος, βάζει το δάχτυλο. ➤ Περιγράφει κάποιον που, επειδή βαριέται ή δεν έχει τίποτα ουσιαστικό να κάνει, επινοεί ανόητες, περιττές ή ακόμα και επιζήμιες ασχολίες για να περάσει η ώρα του, προκαλώντας συχνά μπελάδες στον εαυτό του ή στους γύρω του. 
602. Όταν δεν πάει ο πούτσος στο μουνί, πάει ο κώλος στον πούτσο. ➤  Σημαίνει ότι, όταν δεν επιτυγχάνεται ο αρχικός, ιδανικός ή επιθυμητός στόχος, βρίσκεται αναγκαστικά ένας εναλλακτικός, έστω και λιγότερο συμβατικός.
603. Όταν είσαι μοναχός σου παίδευε τον κ(ψ)ώλαρο σου. ➤ Σημαίνει ότι όταν κάποιος είναι μόνος του και δεν τον βλέπει κανείς, μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, ακόμα και να ασχολείται με άσκοπες, παράξενες ή χαμηλού επιπέδου δραστηριότητες, χωρίς να λογοδοτεί σε κανέναν. 
604. Όταν θα δείξει όμορφα η κόρη κωλομέρι, θα γίνει ο γέρος φωτεινό στον ουρανό αστέρι. ➤ Σκωπτικός στίχος, ο οποίος είναι έντονα ειρωνικός, εστιάζοντας στην αντίθεση ανάμεσα στη νιότη και τα γηρατειά, χρησιμοποιώντας το αστέρι στον ουρανό ως ευφημισμό για τον θάνατο από υπερπροσπάθεια.
605. Όταν καυλώσει, δε ρωτάει ποιαν έχει μπροστά. ➤ Περιγράφει την τυφλή, αδιάκριτη και επείγουσα ανάγκη σεξουαλική, αλλά μεταφορικά και γενικότερη, που δεν επιτρέπει σε κάποιον να σκεφτεί λογικά ή να κάνει επιλογές.
606. Όταν κλάνει ο αφέντης το τζουμαέτι χέζεται. ➤ Τυφλή υποταγή των υφισταμένων να μιμηθούν ή να δικαιολογήσουν τον ανώτερό τους, ακόμα και στις πιο ασήμαντες ή άσχημες πράξεις του. Τζουμαέτι ή Τζεμαέτι = στούρμο, ομάδα, αυλή (τούρκικη).
607. Όταν κλάσει ο νοικοκύρης, θε να χέσει ο μουσαφίρης. ➤ Δηλώνει ότι όταν ο ανώτερος δίνει ένα μικρό δικαίωμα ή κάνει ένα μικρό λάθος, ο κατώτερος το εκμεταλλεύεται στο έπακρο, ξεπερνώντας κάθε όριο ευπρέπειας. 
608. Όταν λείπει ο ιππότης, η κυρά φιλά τον δούλο. ➤ Αναφέρεται στην ανθρώπινη τάση να παρανομεί ή να παραφέρεται όταν δεν φοβάται τις συνέπειες. 
609. Όταν μιλάει το μουνί, το μυαλό σωπαίνει. ➤ Δηλώνει ότι μπροστά στο έντονο ερωτικό πάθος, η λογική θολώνει.
610. Όταν ο άρχοντας κλάνει, ο λαός το παρακάνει. ➤ Υπογραμμίζει την ευθύνη που έχουν οι ηγέτες να δίνουν το καλό παράδειγμα, καθώς οι πράξεις τους επηρεάζουν άμεσα τη συμπεριφορά ολόκληρου του κοινωνικού συνόλου. 
611. Όταν ο καδής γαμεί την μάνα σου που θα πας να κριθείς;. ➤ Αντικατοπτρίζει τις δύσκολες συνθήκες που ζούσαν οι υπόδουλοι Έλληνες, οι οποίοι συχνά βρίσκονταν αντιμέτωποι με διεφθαρμένους δικαστές. Καδής = δικαστής.
612. Όταν πάω να χέσω, τότε σε θυμούμαι. ➤ Εκφράζει απόλυτη περιφρόνηση, απαξίωση και αδιαφορία προς ένα πρόσωπο. 
613. Όταν σηκώνεται ο πούτσος, ο εγκέφαλος πάει διακοπές. ➤ Υποδηλώνει ότι το πάθος και η σαρκική επιθυμία μπορούν να επισκιάσουν τη λογική, οδηγώντας σε ανόητες, παρορμητικές ή ριψοκίνδυνες αποφάσεις.
614. Όταν τα σκατά πάρουν αξία, οι φτωχοί δεν θα έχουν κώλο. ➤ Εκφράζει μια πεποίθηση πως η μοίρα των φτωχών είναι προδιαγεγραμμένη να μην βελτιώνεται. Η φράση αποδίδεται στον Χάρρυ Κλυν.
615. Όταν το μουνί πεινάει, ο πούτσος δεν κοιμάται. ➤ Περιγράφει την έντονη σεξουαλική επιθυμία και την προθυμία απέναντι στην ακατανίκητη ορμή. 
616. Όταν το σκατό καθίσει στο σκαμνί ή θα βλάφτει ή θα βρωμεί. ➤ Προειδοποιεί ότι όταν δίνονται εξουσίες σε ανάξιους ανθρώπους, το αποτέλεσμα θα είναι αναπόφευκτα αρνητικό, είτε καταστροφικό, είτε ηθικά απαράδεκτο.
617. Όταν χορτάσει ο Άδης ψυχές θα χορτάσει και το μουνί ψωλές. ➤  Περιγράφει μια κατάσταση που είναι αδύνατον ή εξαιρετικά απίθανο να συμβεί.
618. Ο τεμπέλης μπακάλης τα @ρχίδι@ του ζυγίζει. ➤ Περιγράφει κάποιον που βαριέται να εργαστεί ή δεν έχει δουλειά και καταφεύγει σε άσκοπες, ασήμαντες ή γελοίες ασχολίες για να περάσει η ώρα του. 
619. Ότι βάνει ο στόμος, βγάνει κι ο κώλος. ή Ό,τι τρώει ο λύκος, από τον κώλο του βγαίνει. ➤ Ό,τι κάνουμε ή ό,τι βάζουμε στη ζωή μας, κάποια στιγμή θα φέρει τα ανάλογα αποτελέσματα, είτε καλά είτε κακά.
620. Ότι κάνουν οι βασίλισσες το κάνουν και οι μαγείρισσες. ➤ Σημαίνει ότι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους τάξη, τη θέση ή τα πλούτη τους, έχουν τις ίδιες βασικές ανθρώπινες ανάγκες, αδυναμίες και συμπεριφορές. 
621. Ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε κι ό,τι αρπάξει ο κ@λος μας. ➤ Δηλώνει ότι, αφού η ζωή είναι μικρή ή αβέβαιη, πρέπει να απολαμβάνουμε το παρόν με κάθε ευκαιρία. 
622. Ούλα είναι βίτσιο και η κλανιά συνήθεια. ή Όλα είναι βίτσιο, είπε η γριά κι έκαμε το βρακί της συνήθεια. ➤ Τονίζει ότι όλα είναι θέμα συνήθειας και ότι οι άνθρωποι συχνά δικαιολογούν τις παραξενιές τους λέγοντας ότι έτσι τους αρέσει, κάνοντάς τες τελικά αναπόσπαστο κομμάτι του εαυτού τους.
623. Ούλοι γαμήσανε και στου φτωχού ξημέρωσε. ➤ Περιγράφει περιπτώσεις όπου οι ανίσχυροι πληρώνουν τις αμαρτίες των ισχυρών ή όταν ο φτωχός είναι ο τελικός αποδέκτης κάθε κακοτυχίας.
624. Ο ύπνος θρέφει μάγουλα και ξεγυμνώνει κώλους. ➤ Σημαίνει ότι η τεμπελιά μπορεί να είναι ευχάριστη στιγμιαία, αλλά οδηγεί στη φτώχεια.
625. Ουρανός που θ’ αστράψει θα βρέξει και κώλος που θα κλάσει θα χέσει. ➤ Τονίζει ότι τα φυσικά επακόλουθα είναι αναπόφευκτα.
626. Ούτε εκκλησιά χωρίς καμπάνα, ούτε χωριό χωρίς πουτάνα. ➤ Επισημαίνει ότι τα στραβά ή τα αντισυμβατικά είναι απαραίτητο μέρος της ζωής και υπάρχουν παντού.
627. Όχι δουλειά, φαΐ και χέσιμο. ➤ Λέγεται σκωπτικά για να περιγράψει μια ζωή χωρίς ευθύνες, σκοπούς ή προσπάθεια, εστιάζοντας μόνο στην κάλυψη των ενστικτωδών αναγκών.
628. Ο χορός και το γαμ&σ& είν' τση γυναικός η φύση. ➤Παλαιά στερεοτυπική αντίληψη που υποδηλώνει, με κυνικό τρόπο, ότι η γυναίκα έχει ανάγκη τη χαρά της ζωής και την ερωτική ικανοποίηση ως βασικά στοιχεία της ύπαρξής της.
629. Ο χωριάτης και άγιος κι αν γενεί, σκατένια έχει χάρη. ➤ Η φύση του ανθρώπου δύσκολα αλλάζει. Ο χαρακτήρας και η αγωγή παραμένουν ανεξάρτητα από τις εξωτερικές αλλαγές.
630. Παλούκι στον κώλο σου. ➤ Χρησιμοποιείται κυρίως ως βρισιά ή κατάρα. Εκφράζει την επιθυμία να τιμωρηθεί ή να ταλαιπωρηθεί κάποιος.
631. Παπά παιδί διαόλου εγγόνι. Ο ένας να σε κρατεί και ο άλλος να στον χώνει. ➤ Στηλιτεύει με σκληρό χιούμορ την υποκρισία, την εξουσία και την εκμετάλλευση.
632. Παράδειρε μουνάκι μου να βρεις το ριζικό σου. ➤ Χρησιμοποιείται με χιούμορ ή ειρωνεία για να πει ότι η πορεία προς τη μοίρα ή την επιτυχία περνά από ταλαιπωρία.
633. Παρακαλετό μουνί, ξινό γαμήσι. ➤ Τονίζει ότι κάτι που γίνεται με το ζόρι, θα είναι ή αποτυχημένο ή κατώτερο των προσδοκιών.
634. Παράξενο μου φαίνεται ημέρα χωρίς ήλιο, και η γυναίκα χωρίς βυζιά να κάνει άντρα φίλο. ➤ Παλιά συντηρητική αντίληψη, κατά την οποία, ο άντρας πλησιάζει τη γυναίκα μόνο με σκοπό τη σεξουαλική επαφή, και αν λείπει αυτό το στοιχείο, η σχέση θεωρείται ανούσια ή παράλογη.
635. Πάρε κώλο, δώσε κώλο, γνώρισες τον κόσμο όλο. ➤ Περιγράφει την απώλεια ηθικών αναστολών με αντάλλαγμα την επιτυχία.
636. Πείσμωσε ο καλόγερος κι έκοψε τ’ αρχίδια του. ➤ Περιγράφει μια παράλογη, ακραία και αυτοκαταστροφική αντίδραση.
637. Περσινός πούστης, φετινός κωλομπαράς. ➤ Περιγράφει την αλλαγή ρόλων μεταξύ δύο ατόμων που έχουν την ίδια ανήθικη ή διεφθαρμένη συμπεριφορά. 
638. Πες πες, θέλει να το πει κι ο κώλος του. ή στην κυπριακή εκδοχή Πε, πε, εν να το πει τζι ο κώλος του. ➤  Αναφέρεται για κάποιον που μιλάει συνεχώς για προσόντα που δεν έχει ή προσποιείται κάτι που δεν είναι, μέχρι που στο τέλος το πιστεύει κι ο ίδιος.
639. Πετάγεται σαν την πορδή. ή Πετάγεται σαν την ψωλή από το βρακί. ➤ Παίρνει τον λόγο εκεί που δεν πρέπει.
640. Πήγα να πω τον πόνο μου και μούπιασαν τον κώλο μου. ➤ Καυτηριάζει την εκμετάλευση αδυναμίας.
641. Πιε μουνί νερό, κι έχουμε καιρό. ➤ Δηλώνει μεγάλη καθυστέρηση σε μια δουλειά, αδιαφορία για την επείγουσα φύση μιας κατάστασης ή μια στάση ζωής που δεν βιάζεται καθόλου.
642. Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά και το γουρούν’ τ’ αρχίδια. ➤ Θα υπάρξουν συνέπειες σοβαρές στο τέλος.
643. Πολλά μουνιά τριγύρω μας, στον πούτσο μας κανένα. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση όπου, ενώ υπάρχουν άφθονες ευκαιρίες, συνήθως ερωτικές, αλλά μεταφορικά και γενικές, δεν αξιοποιείται καμία. 
644. Πορδής άκουσμα, σκατού μαντάτο. ➤ Δηλώνει ότι από μια μικρή ένδειξη, προμηνύεται ή ακολουθεί ένα μεγάλο και σίγουρο κακό ή αποτυχία.
645. Πόρδος ταξίδι, σκατά μερτικό. ➤ Περιγράφει μια καταδικασμένη προσπάθεια, μια ασήμαντη ενασχόληση ή μια κατάσταση όπου το αποτέλεσμα είναι εξίσου άχρηστο ή αηδιαστικό με την αφετηρία.
646. Πόσοι είναι εις το φόρο κι είν' για του βοδιού τον κώλο. ➤ Όταν κάποιος ρωτάει κάτι σοβαρό ή κάνει έναν υπολογισμό και κάποιος άλλος απαντάει με κάτι εντελώς άσχετο, χαζό ή απρεπές, τότε λέμε αυτή τη φράση για να δείξουμε ότι η απάντηση δεν έχει καμία σχέση με το θέμα.
647. Πότε ο Γιάννης δεν μπορεί, πότε ο κώλος τον πονεί. ➤ Λαϊκή ρήση που εστιάζει στην έλλειψη διάθεσης, παρά στην πραγματική αδυναμία.
648. Πούστηδες και παλικάρια γίναμε μαλλιά κουβάρια. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση απόλυτης σύγχυσης, ανακατωσούρας, μπλεξίματος ή χαώδους ανάμειξης εντελώς διαφορετικών ή ασύμβατων μεταξύ τους ανθρώπων ή πραγμάτων. 
649. Πούστης που δεν πουλήθηκε, απλά δεν του κάνανε καλή τιμή. ➤ Λαϊκή ρήση που περιγράφει άτομα με χαμηλή ηθική ή άτομα που είναι πρόθυμα να προδώσουν αρχές, φίλους ή αξίες, εφόσον το κέρδος είναι αρκετά υψηλό.
650. Πούστης τον πούστη αγαπά, πουτάνα τη πουτάνα, κι ο Μήτσος ο κωλομπαράς τους παίρνει όλους σβάρνα. ➤ Περιγράφει καταστάσεις διαφθοράς, γνωριμιών, ή όταν κάτι τετριμμένο ή αναμενόμενο ως αρνητικό  συμβαίνει, χωρίς να προκαλεί έκπληξη. 
651. Πουτάνα με τα κλάματα και κλέφτης με τους όρκους. ➤ Αναφέρεται στην απόλυτη υποκρισία και την προσπάθεια εξαπάτησης μέσω της επίδειξης ψεύτικων συναισθημάτων ή αξιοπιστίας.
652. Πουτάνας κόρη έπαρε, πουτάνας γιο μην πάρεις. ➤ Εκφράζει μια παλιά, παράλογη  κοινωνική προκατάληψη που εμπιστεύεται την κόρη μιας εύκολης γυναίκας, αλλά απορρίπτει τον γιο της. 
653. Πουτάνας τύχη δεν χάνεται. ➤ Σημαίνει ότι κάποιοι άνθρωποι είναι γεννημένοι τυχεροί και η τύχη αυτή δεν τους εγκαταλείπει ποτέ, ανεξάρτητα από τις πράξεις τους.
654. Πούτσα που γυρίζει, παλούκι δεν γίνεται. ➤ Δηλώνει ότι κάτι που αλλάζει συνεχώς μορφή, διάθεση ή κατεύθυνση, δεν μπορεί να γίνει σταθερό, σκληρό ή μόνιμο. 
655. Πούτσες μπλε κι αρχίδια καπαμά. ➤ Δηλώνει απόλυτη αδιαφορία, μηδενικό αποτέλεσμα, ή ότι κάτι είναι τελείως άχρηστο, ψεύτικο και ανυπόστατο. 
656. Πούτσος αγύμναστος, κακό της κεφαλής του. ➤ Τονίζει την αξία της εμπειρίας και της φυσικής κατάστασης.
657. Πούτσος ακίνητος, λεφτά δεν φέρνει. ➤ Σημαίνει ότι αν δεν κοπιάσεις, δεν δράσεις ή δεν ρισκάρεις, δεν θα έχεις αποτέλεσμα.
658. Πούτσος που δεν πάει μπροστά, τραβάει πίσω. ➤ Σημαίνει ότι αν κάτι δεν λειτουργεί σωστά για να προσφέρει πρόοδο ή λύση, τελικά γίνεται εμπόδιο και προκαλεί οπισθοδρόμηση. 
659. Πούτσος σε εγρήγορση, φωνή λαού. ➤ Είναι ένας κυνικός τρόπος να πει κανείς ότι οι μάζες δεν σκέφτονται ορθολογικά, αλλά αντιδρούν ενστικτωδώς, ειρωνευόμενος την υποτιθέμενη σοφία του λαού.
660. Πούτσος στη γωνιά, καρτεράει μουνιά. ➤ Λαϊκό, χοντροκομμένο χιούμορ που λέει ότι υπάρχει πάντα κάποιος που περιμένει πρόθυμα την ευκαιρία για  σεξουαλική επαφή.
661. Πρώτα γαμείς και μετά μετανιώνεις. ➤ Περιγράφει την παρορμητικότητα των ανθρώπων και τις συνέπειες των πράξεών τους.
662. Πρώτα στην παλαμίδα και μετά στην κωλοτρυπίδα. ➤ Σημαίνει ότι πρέπει να ακολουθούμε τη σωστή σειρά στις ενέργειές μας, ξεκινώντας από τα βασικά ή τα επιφανειακά  και καταλήγοντας στις λεπτομέρειες και στα πιο βαθιά.
663. Πώς να χέσω που πεινάω. ➤  Τονίζει πως η έντονη πείνα ή η απόλυτη ένδεια δεν αφήνει περιθώρια για τίποτα άλλο.
664. Ρούφα κώλο το σιρόκο, να γυρίσει τραμουντάνα. ➤ Περιγράφει την απόγνωση, την υπομονή ή την ανάγκη να υποστεί κανείς μια πολύ δυσάρεστη κατάσταση προκειμένου να αλλάξει η τύχη του προς το καλύτερο. (Επτανησιακή.)
665. Σ’ αγαπώ Κυρά να κλάνεις, αλλά μην το παρακάνεις. ➤ Ανοχή με περιορισμούς.
666. Σα γυρίσει ο καιρός, θα γαμήσει κι ο φτωχός. ➤ Σημαίνει ότι οι καταστάσεις στη ζωή είναι κυκλικές και κάποια στιγμή θα αλλάξουν προς το καλύτερο για εκείνον που σήμερα αδικείται ή υποφέρει.
667. Σα δε ντραπείς να με κλάσης, δε θα ντραπώ να σε χέσω. ➤ Σημαίνει, αν δεν υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός, η συμπεριφορά μου θα γίνει εξίσου ή περισσότερο προκλητική.
668. Σαμιώτισα, Σαμιώτισα, έμαθα πώς το κάνεις, όχι απο εκεί που κατουράς αλλά από κει που κλάνεις. ➤ Πρόκειται για ένα καφροσύνθημα που δανείστηκε τη μελωδία του γνωστού παραδοσιακού τραγουδιού. Έχει σκοπό να προσβάλει και να μειώσει το άτομο στο οποίο απευθύνεται, υπονοώντας βρώμικο ή πίσω τρόπο δράσης. 
669. Σαν βουτήξεις στης Ανάφης το μουνί, χάθηκες σαν κουκουνάρι. ➤ Μάλλον τοπική φράση που σημαίνει ότι αν μπλέξεις με κάτι πολύ ελκυστικό και έντονο, σε απορροφά τελείως και χάνεσαι.
670. Σαν δεις καράβι στο βουνό μ@@νί θα το ΄χει σύρει. ➤ Υποδηλώνει τη μεγάλη επιρροή της γυναίκας πάνω στον άντρα, σύροντας καράβι στο βουνό, κάτι αδύνατο.
671. Σαν δεν πάει ο κώλος στο γάιδαρο, πάει ο γάιδαρος στον κώλο. ➤ Αν δεν πάρεις εσύ την πρωτοβουλία, η κατάσταση θα σε αναγκάσει να ενεργήσεις.
672. Σαν κλαμένο μουνί. ➤ Περιγράφει κάποιον που είναι σε πολύ κακή ψυχολογική κατάσταση, είναι θλιμμένος, απελπισμένος ή απογοητευμένος.
673. Σαν μιλήσει το μουνί, σιωπά το βασίλειο. ➤ Η δύναμη της γυναίκας.
674. Σαν μουνί καλλιγραφίας. ➤ Χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει μια πολύ άσχημη ή αστεία εμφάνιση. 
675. Σαν μουνί καπέλο. ➤ Πιθανόν προέρχεται από παραφθορά της ισπανικής λέξης cabello = μαλλιά, παραπέμποντας σε εικόνα ακαταστασίας.
676. Σαν περάσ' η όρεξή σου, ρίξε στάχτη στο μουνί σου. ➤ Δηλώνει ότι όταν μια ευκαιρία χαθεί ή το ενδιαφέρον εξαντληθεί, δεν έχει νόημα να προσπαθείς ξανά ή να ασχολείσαι με το θέμα.
677. Σαν σε βάλει κάτω όπως θε θα σε γ@μ@σ@ι. ➤ Απειλή, ότι μόλις σε βρει ευάλωτο θα σε τιμωρήσει σκληρά.
678. Σαν στη βάλω την τριβέλα θέλεις πήδα θέλεις γέλα. ➤ Σημαίνει ότι όταν η δυσκολία, η τιμωρία ή η δέσμευση έχει ήδη αρχίσει, οι αντιδράσεις του ατόμου δεν έχουν καμία σημασία. Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο. Τριβέλα = παλιό, χειροκίνητο τρυπάνι ή γεωτρύπανο, που ανοίγει βαθιές τρύπες.
679. Σαν την αλεπού με του κριαριού τ' αρχίδια, που ενώ τα περίμενε να πέσουν, ψόφησε από την πείνα. ➤ Περιγράφει κάποιον που περιμένει παθητικά μια ευκαιρία ή ένα κέρδος, το οποίο όμως δεν πρόκειται ποτέ να έρθει, με αποτέλεσμα να χάσει τον χρόνο του, να αδικήσει τον εαυτό του ή να καταστραφεί.
680. Σαν την ψωλή στο μαντίλι. ➤ Για κάτι άχρηστο ή περιττό.
681. Σε γαμώ και κλάνεις και παιδιά δεν κάνεις. ➤ Εξευτελιστική φράση που  σημαίνει δεν σε υπολογίζω καθόλου, δεν μπορείς να μου κάνεις τίποτα ή ό,τι και να κάνεις είναι άχρηστο.
682. Σε ξένο κώλο σαράντα δεκανίκια και στον δικό μας ένα και πονάει. ➤ Σημαίνει ότι είμαστε αδιάφοροι ή σκληροί μπροστά στα βάσανα, τα προβλήματα ή τις δυσκολίες των άλλων.  Αντίθετα, όταν κάτι επηρεάζει εμάς τους ίδιους, ακόμα και η παραμικρή δυσκολία μας φαίνεται ανυπόφορη.
683. Σηκωθήκανε τ ' αγγούρια να γαμήσουν το μανάβη. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση όπου οι αδύναμοι, οι κατώτεροι ή οι υφιστάμενοι επαναστατούν ή συμπεριφέρονται με θράσος απέναντι σε κάποιον ισχυρότερο, ανώτερο ή υπεύθυνο.
684. Σκατά εδώ σκατά εκεί σκατά στα κεραμίδια, σκατά βρωμεί και το βρακί και του παπά τ' αρχίδια. ➤ Δηλώνει ότι μια κατάσταση είναι εντελώς χαλασμένη, βρόμικη ή διεφθαρμένη παντού, χωρίς καμία εξαίρεση.
685. Σκατά να φας σκατά να πιείς, σκατά να πας νε χέσεις, Απ'τα σκατά να σηκωθείς και στα σκατά να πέσεις. ➤ Αποδίδεται συχνά στον σατιρικό ποιητή Γεώργιο Σουρή, περιγράφοντας τη σήψη της κοινωνίας ή της πολιτικής κατάστασης.
686. Σκλάβα με θεωρείς και παρθενιά γυρεύεις;. ➤
687. Σκατά στα μούτρα σου. ➤ Χρησιμοποιείται όταν κάποιος φέρεται άσχημα σε έναν άλλον σαν να τον έχει σκλάβο και ταυτόχρονα απαιτεί από αυτόν να τηρεί αυστηρούς κανόνες ηθικής, ή όταν κάποιος ζητάει υψηλά πρότυπα από κάποιον που γνωρίζει ότι δεν μπορεί να τα καλύψει λόγω των συνθηκών της ζωής του.
688. Σκύβω γονατίζω μπρος σου το μακρύ μου στο σχιστό σου. ➤ Η απάντηση σε αυτό το αίνιγμα είναι: Το κλειδί με την κλειδαριά. 
689. Σπίτι χωρίς μουνί κατσαρόλα χωρίς φαΐ. ➤ Προσβλητική και σεξιστική φράση, που μειώνει τον ρόλο της γυναίκας μόνο στη φροντίδα του σπιτιού.
690. Στάζει μέλι η πούτσα του Βαγγέλη. ➤ Χρησιμοποιείται σε αθυρόστομα πειράγματα ή για να υποδηλώσει σεξουαλική ικανοποίηση. 
691. Στ’ αρχίδια μας κι εμάς – Κωστής Παλαμάς. ➤ Έκφραση ιδιαίτερα δημοφιλής τη δεκαετία του '80. Χρησιμοποιείται για να δείξει ότι ένα ζήτημα είναι εντελώς ασήμαντο. Η αναφορά στον μεγάλο ποιητή είναι εντελώς ψευδής, χρησιμοποιούμενη για να δώσει μια υποτιθέμενη υπογραφή και ρήμα.
692. Στα σκατά όση ζάχαρη και να βάλεις κουραμπιέδες δεν γίνονται. ➤  Σημαίνει ότι η εξωτερική βελτίωση ή η προσπάθεια ωραιοποίησης δεν μπορεί να αλλάξει την εγγενή, κακή φύση ενός πράγματος, μιας κατάστασης ή ενός ανθρώπου
693. Στη γυναίκα το βυζί και το μαλλί καθημερινή στολή. ➤ Χρησιμοποιείται για να περιγράψει την έντονη θηλυκότητα ή τη γυναικεία εμφάνιση στην καθημερινότητα.
694. Στην ανάγκη και το μουνί χτενίζεται. ➤ Όταν υπάρχει έντονη ανάγκη ή επιθυμία, όλα γίνονται.
695. Στην Ήπειρο, το μουνί είναι σαν το ξύλο, τρίζει μα κρατάει.(Ηπειρος). ➤ Τοπική φράση που αναφέρεται στην εγκράτεια των γυναικών παρά την έντονη επιθυμία.
696. Στην ξαδέλφη και τη θειά δέκα πόντους πιο βαθιά. ή Στην ξαδέρφη και στη θειά όσο μπαίνει πιο βαθειά. ➤Χρησιμοποιείται με χιουμοριστική, προκλητική ή χυδαία διάθεση σε αντροπαρέες, συχνά στην επαρχία, σχολιάζοντας τους πολύ στενούς και μερικές φορές περίεργους οικογενειακούς δεσμούς. 
697. Στην συμφορά του αητού γαμάει και η χελώνα. ➤ Περιγράφει την κατάσταση όπου ένας ισχυρός, περήφανος ή ανώτερος άνθρωπος, όταν βρεθεί σε αδυναμία ή καταστροφή, δέχεται προσβολές, περιφρόνηση ή χτυπήματα ακόμα και από τους πιο αδύναμους, ασήμαντους ή αργούς, οι οποίοι υπό κανονικές συνθήκες δεν θα τολμούσαν ούτε να τον πλησιάσουν.
698. Στο κρεβάτι, όλες οι γάτες είναι άσπρες. ➤ Σεξιστική φράση, που παρομοιάζει τις ερωτικές συντρόφους με γάτες.
699. Στον έρωτα και στην κρεβατοκάμαρα, δεν υπάρχουν διακρίσεις. ➤ Γνωμικό που αναφέρεται στην αμοιβαιότητα κατά την συνεύρεση.
700. Στον πόρδο μη θαρρεύεσαι και χέσεις το βρακί σου. ➤ Χρησιμοποιείται σαν προειδοποίηση σε κάποιον, να μην υπερεκτιμά μια κατάσταση ή να μην επαναπαύεται σε μια φαινομενικά ασήμαντη ή εύκολη υπόθεση, γιατί κινδυνεύει να πάθει μεγάλη ζημιά. 
701. Στον πούτσο επάνω δεν χωράει συμβουλή. ➤ Δηλώνει ότι όταν κάποιος είναι τυφλωμένος από το πάθος, τον έρωτα, την οργή ή μια έντονη εμμονή, είναι αδύνατον να ακούσει λογικές συμβουλές ή λογικά επιχειρήματα.
702. Στο πηγάδι κατούρησα ; ➤ Παράπονο αδικημένου.
703. Στου κουτσού το μουνί, χορεύει κι ο πούτσος με πατερίτσες. ➤ Σημαίνει ότι ακόμα και σε δύσκολες, ακατάλληλες ή φτωχές συνθήκες, οι άνθρωποι βρίσκουν τρόπο να κάνουν αυτό που θέλουν.
704. Στου κώλου τα εννιάμερα, πήγε να δει το μουνί. ➤ Δηλώνει αδιαφορία, καθυστέρηση ή ότι κάτι είναι ασήμαντο και ανάξιο λόγου. 
705. Στου μουνιού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα. ➤ Αθυρόστομη παραλλαγή της γνωστής φράσης Στου κουφού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα, που σημαίνει, ότι είναι άσκοπο να προσπαθείς να πείσεις, να ζητήσεις κάτι ή να μιλήσεις σε κάποιον που δεν θέλει να ακούσει.
706. Στου μουνιού την τρύπα, βγήκε ο καπνός και κάηκαν τ’ άχυρα.(Θρακη). ➤ Αναφέρεται στην απρόσμενη εξέλιξη μιας κατάστασης, όπου μια μικρή ή αμαρτωλή λεπτομέρεια καταστρέφει μια μεγάλη προσπάθεια ή περιουσία.
707. Στου μουνιού την τρύπα γίνεται όλος ο καβγάς. ➤ Σημαίνει ότι οι περισσότεροι καβγάδες, οι ζήλιες, και οι ίντριγκες  γενικά στις σχέσεις, ξεκινούν από ερωτικά πάθη.
708. Στου φτωχού την πούτσα κάνουν πρόβα οι καλογριές. ➤ Σημαίνει ότι οι αδύναμοι ή οι φτωχοί συχνά γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης, δοκιμών ή κοροϊδίας από τους άλλους.
709. Στο φαΐ και στο γαμ&σ& ο Θεός δεν κάμει κρίση. ➤ Απενοχοποιεί τον κοιλιόδουλο και σεξόδουλο άνθρωπο, δίνοντας έμφαση στην απόλαυση της στιγμής. 
710. Σφιχτός ο κώλος, μα τρύπα μια. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση που φαινομενικά φαίνεται πολύ καλή, στερεή ή αξιόλογη, αλλά στην πραγματικότητα είναι περιορισμένη, ελλιπής ή χαλαρή σε κρίσιμα σημεία.
711. Σώσον κύριε τον λαόν σου. Δείξε μου κυρά μου τον αφαλόν σου και ευλόγησον την κληρονομίαν σου δείξε μου κυρά μου την κοιλίαν σου, και το σόν φυλάττων δια του σταυρού σου πολίτευμα ας μη σ'αρεσε κυρά μου το καβαλίκεμα. ➤ Χαρακτηριστικό παράδειγμα λαϊκής σάτιρας όπου το ιερό ανατρέπεται με χιούμορ και πρόκληση, κυρίως σε παρέες για γέλιο και εντύπωση.
712. Τ’ Αγιαννιού του Θεριστή, γυρεύει και το μουνί αρτυμή. ή Τ’ Αγιαννιού του Θεριστή, δεν θέλει το μουνί ντροπή. ή  Τ’ Αγιαννιού τον Θεριστή, θέλει κι η χήρα να δροσιστεί. ή Τ’ Αγιαννιού τον Θεριστή, πέταξ’ η βλάχα το βρακί. ➤ Σημαίνει ότι την εποχή του καύσωνα, όλοι, ακόμα και οι πιο αδύναμοι, οι χήρες ή οι φτωχοί, έχουν την ανάγκη και το δικαίωμα να αναζητήσουν την ανάπαυλα, τη δροσιά και τη χαρά της ζωής.
713. Τ’ Αγιαννιού του Ριγανά κουρεύουνε μνιά και αρνιά. ή  Τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, κουρεύουν κι βλάχες τα μνιά. ➤  Αναφέρεται στη γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου (του Ριγανά), που γιορτάζεται στις 24 Ιουνίου.  Στην παραδοσιακή κτηνοτροφία, αυτή η ημερομηνία αποτελούσε το ορόσημο για να ξεκινήσει το κούρεμα των προβάτων και των αρνιών. Μνια = αμνοί.
714. Τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, βάλε την βλάχα ανάσκελα. ➤ Αναφέρεται στην εποχή που μαζεύουν τη ρίγανη. Μετά τη συλλογή της, τη βάζουν ανάσκελα, δηλαδή με τα άνθη προς τα κάτω για να στεγνώσει σωστά στον ήλιο. Επίσης, βλάχα εννοείται η γυναίκα που μαζεύει ρίγανη, η οποία συχνά ξαποσταίνει ανάσκελα λόγω της ζέστης.
715. Τ’ Αγιαννιού του Ριγανά, ξεψειρίζουν τα μουνιά. ➤ Αναφέρεται στην καθαριότητα των ζώων, καθώς αυτή την εποχή τα ζώα καθαρίζονται από παράσιτα, κουρεύονται και προετοιμάζονται για το καλοκαίρι. Σε αυτή την περίπτωση μουνιά = μνια = αμνοί.
716. Τα ’θελε και ο κωλαράκος της - του. ➤  Σημαίνει ότι κάποιος ευθύνεται κατά κάποιον τρόπο για την παθούσα ζημιά, τη δυσάρεστη κατάσταση ή τον μπελά που βρήκε.
717. Τα μεταξωτά βρακιά θέλουν κι επιδέξιους κώλους. ➤ Χρησιμοποιείται όταν κάποιος επιδιώκει κάτι ανώτερο από τις δυνατότητές του.
718. Τα πολλά τα λόγια, φέρνουν πούτσες. ➤  Σημαίνει πως η φλυαρία φέρνει αρνητικά αποτελέσματα.
719. Τα κέρατα είναι της μόδας, μη ντρέπεσαι να τα φορέσεις. ➤ Σατιρίζει την έλλειψη ηθικών αξιών στις σχέσεις, παρουσιάζοντας την απιστία ως κάτι αποδεκτό και συνηθισμένο.
720. Τα ξένα μουνιά από χρυσό και τα δικά μας τσίγκους. ➤ Περιγράφει την τάση των ανθρώπων να υποτιμούν ό,τι έχουν οι ίδιοι και να υπερτιμούν ή να εξιδανικεύουν ό,τι έχει ο άλλος , θεωρώντας το ανώτερο, πολύτιμο ή πιο επιθυμητό.
721. Τα ξερά σκατά στον τοίχο δεν κολάνε. ➤ Σημαίνει ότι μια παλιά, ξεπερασμένη υπόθεση ή μια κατηγορία δεν μπορεί να προκαλέσει πλέον ζημιά. 
722. Τα ρούσα τα μουνιά μυρίζουνε σαν φουσκιά και το μαυριδερό σαν τον βασιλικό. ➤ Σκωπτική έκφραση της αντροπαρέας κυρίως, που δηλώνει την προτίμηση ή την προκατάληψη , χωρίς αντικειμενικό λόγο.
723. Τ’ αρχίδια του Καράμπελα και το μουνί της Χάιδως. ➤  Χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση απελπισίας, πλήρους αποτυχίας, έλλειψης αποτελέσματος ή για να δηλώσει ότι κάτι είναι εντελώς ασήμαντο, μηδενικό ή δεν αξίζει τίποτα. 
724. Τη γυναίκα και τον πούτσο μην τους εμπιστεύεσαι. ➤ Σεξιστική παροιμία που εκφράζει μια ακραία καχυποψία απέναντι στις γυναικείες προθέσεις και μια προειδοποίηση να μην αφήνεται κανείς να παρασυρθεί από τα πάθη του.
725. Την ανάσβολη ψωλή οι τρίχες την μποδάνε. ➤ Όταν κάποιος δεν ξέρει να κάνει μια δουλειά, δεν έχει ικανότητες ή φταίει ο ίδιος για μια αποτυχία, και αντί να αναλάβει την ευθύνη, ρίχνει το φταίξιμο σε ασήμαντες λεπτομέρειες ή εξωτερικούς παράγοντες. Ανάσβολος = σβησμένος, χωρίς ζωντάνια ή δύναμη.
726. Την ελιά στο στόμα, το σακί στον κώλο. ➤ Περιγράφει την ακραία υποκρισία ή την αντίφαση μεταξύ λόγων και πράξεων. 
727. Την επέρασε δυό φορές. ➤ Ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια μιας κατάστασης.
728. Την Καθαροδευτέρα παίρνει το μουνί αέρα. ➤ Δηλώνει μεταφορικά ότι μετά το κρεσέντο των Αποκριών, έρχεται η παύση των ερωτικών συνευρέσεων, κλείνουν τα σπίτια και η σεξουαλική διάθεση ηρεμεί.
729. Την καλή η ψωλή, και το μουνί τη ζητάει. ➤ Σημαίνει ότι κάτι που είναι ποιοτικό, εξαιρετικό ή πολύ επιθυμητό, είναι φυσικό να το ζητούν, να το διεκδικούν ή να το απολαμβάνουν όλοι.
730. Την μαλακίαν πολλοί ηγάπησαν, τον μαλάκα ουδείς. ➤ Δείχνει ότι η βλακεία μπορεί να είναι συχνή, αλλά ο φορέας της είναι τελικά περιφρονημένος.
731. Την πουτάνα και στο μπουκάλι να την κλείσεις, με τον φελλό θα το κάνει. ➤ Σημαίνει ότι, όσο κι αν προσπαθήσει κάποιος να περιορίσει ή να ελέγξει μια τέτοια γυναίκα, αυτή θα βρει τον τρόπο να ικανοποιήσει την ανάγκη της με οτιδήποτε διαθέσιμο, π.χ. τον φελλό. 
732. Της γυναίκας ο καημός, λούσα, πούτσα και χορός. ➤ Σύμφωνα με την παλιά, πατριαρχική αντίληψη, το μόνο που νοιάζει μια γυναίκα είναι να ντύνεται καλά, να διασκεδάζει και να κάνει σεξ. 
733. Της θείας σου ο πάτος γαρύφαλλα γεμάτος. ➤Σημαίνει δεν δίνω δεκάρα, γράφω στα παλιά μου τα παπούτσια αυτά που λες ή άντε από 'δω.
734. Της καριόλας το μουνί, όλοι το γλείφουν και βρωμεί. ➤ Σημαίνει ότι κάτι που το θέλουν πολλοί δεν είναι απαραίτητα καλό ή αξιοπρεπές.
735. Της κοντής ψ@λ&ς τα μαλιά της φταίνε. ➤ Αναφέρεται σε ανίκανο άτομο, που πάντα βρίσκει δικαιολογίες για τις αποτυχίες του, ρίχνοντας το φταίξιμο σε άσχετους ή ασήμαντους παράγοντες. 
736. Της μυλωνούς ο κώλος αλεύρια κοσκινίζει. ➤ Σημαίνει ότι οι ανάγκες, οι επιθυμίες ή οι ιδιοτροπίες ενός ανθρώπου καθορίζουν τις πράξεις του, αναγκάζοντάς τον να δουλέψει ή να υποταχθεί σε αυτές, ακόμα κι αν δεν το θέλει.
737. Της πορδής η μυρωδιά για την μύτη δεν είναι βλάβη. ➤ Σημαίνει ότι κάποιες ασήμαντες, δυσάρεστες ή ενοχλητικές καταστάσεις είναι φυσικές, αναμενόμενες και δεν προκαλούν πραγματική ζημιά.
738. Της πουτάνας το μουνί όλο στο γαμήσι πάει. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση απόλυτου χάους, αναταραχής, αταξίας ή ξεφτίλας. 
739. Της τον έκατσε και καλοκάθισε. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος έβαλε  τον άλλον ή τον εαυτό του σε μια θέση, και μάλιστα σε πολύ άνετη και πλεονεκτική.
740. Της τράβηξε ένα μανίκι. ➤Έκφραση αργκό που σημαίνει ότι έκανε σεξουαλική πράξη με μια γυναίκα. 
741. Της ψωλής του το χαβά. ➤ Περιγράφει έναν άνθρωπο ο οποίος επιμένει πεισματικά στη γνώμη ή τη συνήθειά του, αδιαφορώντας πλήρως για τις αντιδράσεις, τις συμβουλές ή την πραγματικότητα γύρω του. 
742. Τι είναι το μουνί; Μια σπηλιά και χάνονται παλληκάρια. ➤  Παροιμιώδης έκφραση που ανήκει στην κατηγορία των λαϊκών αστειοτήτων, συχνά συνδεδεμένη με τις απόκριες ή την πειραϊκή παράδοση.
743. Τι να τση κάμω της μικρής πούναι μικρή και κλαίει, και αν τσή χαϊδέψω το βυζί στη μάνα τση το λέει. ➤ Παλιό λαϊκό, σατιρικό δίστιχο που σημαίνει, δεν μπλέκεις με άτομα ανώριμα ή άπειρα, γιατί θα σε μπλέξουν ή θα σε εκθέσουν.
744. Τις μεγάλες Αποκριές στέκονται οι ψωλές ορθές. ➤ Σημαίνει ότι την περίοδο της Αποκριάς, λόγω του γλεντιού, της κατανάλωσης αλκοόλ και της χαλάρωσης των κοινωνικών ηθών, οι ερωτικές ορμές είναι έντονες.
745. Τι το κάμαμε; Τσιριγώτικο μουνί;. ➤ Όταν θέλουν να κερδίσουν όλοι.
746. Το αχόρταγο μουνί κάθε μέρα τυροκομάει. ➤ Σημαίνει ότι όποιος είναι άπληστος ή αχόρταγος, δεν σταματά ποτέ να ζητάει, να εκμεταλλεύεται ή να καταναλώνει, χωρίς να ικανοποιείται.
747. Το βαρβάτο άλογο και το μουνί στασιώ δεν έχουν. ➤ Περιγράφει την ασταμάτητη ορμή, την ανησυχία και την ακόρεστη διάθεση για δράση ή σεξουαλική επαφή.
748. Το βαρβάτο μουνί δεν στέκεται σε φτωχού αυλή. ➤ Σημαίνει ότι η έντονη σεξουαλική επιθυμία ή οι υψηλές απαιτήσεις δεν μπορούν να ικανοποιηθούν από κάποιον που δεν έχει την ανάλογη οικονομική επιφάνεια ή ικανότητα.
749. Το βυζί που σε βύζαξε, μην το φτύσεις. ➤ Αφορά τη συμπεριφορά στη μάνα.
750. Το γαμήσανε και ψόφησε. ➤ Αποτυχημένη υπόθεση εξαιτίας κακών χειρισμών.
751. Το γαμπρό ακόμα δεν τον είδαμε, τ' αρχίδια του μεγάλα. ➤ Όταν κρίνουμε ή διαφημίζουμε κάτι ή κάποιον, πριν καν το δούμε ή πριν ολοκληρωθεί.
752. Το γλυκό το μουνί, δέρνει και τον άγιο. ➤ Περιγράφει τη δύναμη της σεξουαλικής έλξης. 
753. Το έπνιξε το κουνέλι. ➤ Αργκό έκφραση για την ερωτική συνεύρεση. Μια θεωρία αναφέρει ότι προέρχεται από την αρχαιότητα, όπου ιέρειες αποκαλούσαν κουνέλι (κόνικλο) το ανδρικό μόριο και πνίξιμο τη σεξουαλική πράξη.
754. Το θυλικό σου το παιδί σε γιό πουτάνας δώστο, το σερνικό σου μην ποτέ σε τέτοιας θυγατέρα. ➤ Σκληρό λαϊκό δίστιχο που αντανακλά πατριαρχικές αντιλήψεις άλλων εποχών. Το νόημα αυτό θεωρείται σεξιστικό και ξεπερασμένο, αλλά έχει ενδιαφέρον ως δείγμα της λαϊκής νοοτροπίας παλιότερων εποχών.
755. Το καλό το μουνί ξέρει κι από ψωλή και από φιλί. ➤ Περιγράφει την εμπειρία, την προσαρμοστικότητα ή την απαίτηση για ολοκληρωμένη απόλαυση. 
756. Το κάστανο θέλει κρασί, και το καρύδι μέλι, κι η όμορφη θέλει ψωλή πρωί και μεσημέρι. ➤ Τονίζει ότι κάθε τι ωραίο ή πολύτιμο χρειάζεται την κατάλληλη φροντίδα και προσοχή για να απολαύσει κανείς την αξία του. 
757. Το κρασί ανοίγει καρδιές και σκίζει σώβρακα. ➤ Περιγράφει τις διπλές, και συχνά ακραίες, συνέπειες της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.
758. Το κρασί είναι για τα ζεύκια και η ψωλή για τα ξαδέρφια. ➤ Υποδηλώνει μια χαλαρή και άμεση προσέγγιση στις κοινωνικές και προσωπικές σχέσεις, όπου το κρασί πάει με το γλέντι, και οι πιο στενές σχέσεις αντιμετωπίζονται χωρίς ντροπή ή κοινωνικούς περιορισμούς, συχνά με σεξουαλική υποδήλωση. Ζεύκια = γλέντια.
759. Το μαχαίρι για τσι οχτρούς και η ψωλή για τσου δικούς. ➤ Έκφραση της λαϊκής παράδοσης, με έντονο, περιθωριακό ή τραχύ ύφος, που χρησιμοποιείται για να δείξει την απόλυτη ρήξη με τον εχθρό και την απόλυτη οικειότητα με τον φίλο. 
760. Το μερακλίδικο μουνί βουνά ξεθεμελιώνει, στερεύει λίμνες και γιαλούς και ποταμούς θολώνει. ➤ Η παροιμία λέει ότι όταν ένας άντρας μερακλώσει, δηλαδή ερωτευτεί παράφορα, είναι ικανός να κάνει παράλογα πράγματα, να ανατρέψει τη ζωή του, να χάσει τα λογικά του ή να καταστραφεί, προκειμένου να ικανοποιήσει την επιθυμία του. 
761. Το μουνί δεν είναι αρνί να το κλείσεις στο μαντρί (ή στο παχνί). ή Το μουνί δεν είναι αρνί να φάει χόρτο να τραφεί, παρά θέλει πάνισμα και ψωλοκοπάνισμα. ➤ Τονίζει ότι η σεξουαλική ικανοποίηση απαιτεί πάθος και ενέργεια. Πάνισμα = Να περάσεις μια επιφάνεια με πανί για να απομακρύνεις σκόνη, υγρά ή να την γυαλίσεις, να τη φροντίσεις.
762. Το μουνί δεν έχει κουμπί, αλλά σβήνει άντρες. ➤ Έκφραση που περιγράφει τη δύναμη της γυναικείας σεξουαλικότητας.
763. Το μουνί είναι η καλύτερη γλύκα μέσα στη χειρότερη βρώμα. ➤ Η φράση εστιάζει στην κυνική πλευρά των ενστίκτων, υπονοώντας ότι το πάθος ξεπερνά τις αισθήσεις ή τους ηθικούς ενδοιασμούς.
764.  Το μουνί είναι θεός και το γλείφεις με σεβασμό. ➤ Δηλώνει την απόλυτη προτεραιότητα που δίνεται στην ικανοποίηση της συντρόφου, αναγνωρίζοντας τη γυναικεία σεξουαλικότητα ως κάτι ανώτερο, ιερό που απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, αφοσίωση και, κυρίως, σεβασμό.
765. Το μουνί είναι μάλαμα, μα όποιος το πιστέψει, χάλασε. ή Το μουνί είναι μάλαμα, μα άμα το πιστέψεις, χάθηκες. ➤ Για όσους επηρεάζονται υπερβολικά από τον ερωτισμό.
766. Το μουνί είναι σαν την πόρτα, θέλει το κλειδί του. ➤ Δηλώνει με σεξουαλικό υπονοούμενο ότι κάθε συγκεκριμένη περίπτωση έχει τις δικές της προτιμήσεις, ιδιοτροπίες ή τον δικό της τρόπο.
767. Το μουνί είναι σαν το Facebook, όποιος το 'χει, θέλει likes. ➤ Σημαίνει ότι όποιος έχει τα προσόντα, επιδιώκει να λαμβάνει την προσοχή των άλλων, όπως ακριβώς κάποιος επιδιώκει τα likes στο Facebook.
768. Το μουνί είναι σαν το γραμματόσημο: άμα το γλείψεις, πάει παντού. ➤ Ανήκει στη λαϊκή θυμοσοφία που χρησιμοποιεί προσβλητικές εκφράσεις για να περιγράψει ερωτικές καταστάσεις. 
769. Το μουνί είναι σαν το κάρβουνο, αν το αφήσεις σβήνει, αν το πιάσεις, καίγεσαι. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση αδιεξόδου ή μια σχέση που είναι χαμένη από χέρι, ανεξάρτητα από το πώς θα ενεργήσεις.
770. Το μουνί είναι φιλοσοφία, ο ένας το ζει, κι ο άλλος το ψάχνει. ➤ Περιγράφει την απόκτηση, την εμπειρία και την εμμονή γύρω από τις ερωτικές σχέσεις. 
771. Το μουνί έχει καπνόν και κάνει και φουγάρο. ➤ Παροιμία με πονηρό υπονοούμενο, συνήθως ειρωνική.
772. Το μουνί έχει μούρλα και το πουλί καπρίτσιο. ➤ Περιγράφει την απρόβλεπτη, ιδιότροπη και συχνά παράλογη φύση της σεξουαλικής επιθυμίας.
773. Το μουνί θέλει παιχνίδια και φιλήματα και χάδια, θέλει και τον πούτσονε να κάνει καραγκάδια.(Κρητη). ➤ Επισημαίνει  ότι η επιθυμία και η απόλαυση χτίζονται με τρυφερότητα, όχι μόνο με τα ένστικτα.
774. Το μουνί θέλει παιχνίδια και ο πούτσος μαχαιρώματα. ➤ Σημαίνει ότι η γυναικεία σεξουαλικότητα χρειάζεται ερωτικά παιχνίδια για να ξυπνήσει, ενώ η ανδρική χρειάζεται ένταση και ορμή.
775. Το μουνί θέλει παιχνίδια με τον πούτσο και τ’ αρχίδια. ➤ Σημαίνει ότι η γυναίκα απαιτεί ενεργή ερωτική διεκδίκηση, σεξουαλική δράση και ικανοποίηση για να μείνει ευχαριστημένη.
776. Το μουνί και το μπουκάλι μ' έφεραν σ' αυτό το χάλι. ➤ Σημαίνει ότι οι υπερβολικές απολαύσεις οδήγησαν σε άσχημη οικονομική ή προσωπική κατάσταση. 
777. Το μουνί και το πριόνι, όποιος δεντο ξέρει, ιδρώνει. ➤ Δηλώνει ότι σε οτιδήποτε κάνεις, αν δεν έχεις την κατάλληλη εμπειρία, τέχνη ή γνώση, θα κοπιάσεις πολύ, θα ιδρώσεις για να επιτύχεις το στόχο σου. 
778. Το μoυνί και το χαστούκι δε χάνονται ποτέ. ➤ Ειρωνική αναφορά στη δύναμη ή τη διαθεσιμότητα.
779. Το μουνί και το χταπόδι όσο το χτυπάς απλώνει. ➤ Δηλώνει ότι αν ένας άντρας κάνει διαρκώς τα χατίρια σε μια γυναίκα, εκείνη απλώνεται, γίνεται πιο απαιτητική και του κάνει τη ζωή δύσκολη. 
780. Το μουνί κάνει τον άντρα, όχι το παντελόνι. ➤ Αντίληψη ότι ο άντρας κρίνεται κυρίως από την γυναίκα που τον συνοδεύει.
781. Το μουνί κι ο λωλός τον δρόμο τους τον ξέρουν. ➤ Σημαίνει ότι ορισμένα ένστικτα ή εμμονές είναι τόσο ισχυρά, ώστε οι άνθρωποι βρίσκουν πάντα τον τρόπο να ικανοποιήσουν τις βασικές τους ανάγκες.
782. Το μουνί κι ο χορός δεν κρύβονται. ➤ Δηλώνει ότι ορισμένα πράγματα, πάθη, ή καταστάσεις είναι αδύνατον να κρατηθούν μυστικά.
783. Το μουνί μου φλόγες βγάζει, λες να είναι πετρογκάζι;. ➤ Περιγράφει μια γυναίκα που νιώθει υπερβολικά έντονη, παρατεταμένη ή ξαφνική σεξουαλική επιθυμία.
784. Το μουνί όταν καλομάθει, πούτσο δεν αλλάζει. ➤ Δηλώνει ότι όταν κάποιος συνηθίσει σε μια πολύ καλή κατάσταση, σε μια πολυτέλεια ή σε μια συγκεκριμένη ποιότητα και απόλαυση, είναι πολύ δύσκολο να συμβιβαστεί ξανά με κάτι κατώτερο. 
785. Το μουνί σαν έχει κέφια, σέρνει δέκα μακελέφια. (Μακεδονια). ➤ Σημαίνει ότι όταν υπάρχει έντονη ερωτική διάθεση, μπορεί να ξεσηκώσει πολύ κόσμο ή να οδηγήσει σε έντονες καταστάσεις. Μακελέφι = σφαγή, μακελιό.
786. Το μουνί σέρνει καράβι και το γαμήσι γέννησε πατριάρχη. ➤ Σημαίνει ότι η ερωτική έλξη είναι η κινητήριος δύναμη που μπορεί να ελέγξει τα πάντα.
787. Το μουνί σέρνει καράβι, σ' ανασταίνει κι απ' τον Άδη. ή Το μουνί σέρνει καράβι και το καράβι καπετάνιο. ή Το μουνί σέρνει καράβι και ο πούτσος το τιμόνι. ➤ Σημαίνει ότι η ερωτική επιθυμία και η γυναικεία γοητεία έχουν τεράστια δύναμη πάνω στους άνδρες. 
788. Το μουνί σου κι ένα πράσο, τι μου δίνεις να στο πιάσω;. ➤ Λαϊκή φράση που χρησιμοποιείται κυρίως για πείραγμα ή καμάκι, όχι ως κανονική παροιμία με βαθύ νόημα.
789. Το μουνί στη Θράκη λέγεται λουλούδι του κακού και το γιορτάζουωε με τραγούδι. (Θράκη). ➤ Ύμνος στη γυναικεία γοητεία και την ερωτική ελευθερία.
790. Το μουνί στολίζεται κι ο κώλος σπορίζεται. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος ασχολείται με τα στολίδια, την εμφάνιση ή τις απολαύσεις, ενώ η κατάσταση γύρω του καταρρέει ή γίνεται επικίνδυνη και αφήνεται στην τύχη της.
791. Το μουνί της γειτόνισσας πιο κόκκινο απ’ το δικό μου. ➤Ζήλια.
792. Το μουνί της Τήνου έχει τάμα όποιος το πιάσει, φτάνει στον Παράδεισο. ➤ Τοπικού χαρακτήρα φράση, που εκθειάζει τις χάρες τη θηλυκότητας.
793. Το μουνί το καλορίζικο, δουλειά δεν αφήνει. ➤ Σημαίνει ότι η έντονη ερωτική έλξη ή μια τυχερή ερωτική σχέση μπορεί να απορροφήσει τόσο πολύ κάποιον, ώστε να παραμελεί τις υποχρεώσεις του.
794. Το μουνί το μουναρδέλι, φουσκωμένο σαν σκουτέλι. ➤ Σεξουαλική, βωμολοχική ρίμα. Χρησιμοποιείται για πείραγμα ή για να περιγράψει μια κατάσταση αχαλίνωτης ερωτικής διάθεσης. Το σκουτέλι, από το μεσαιωνικό scutella σημαίνει βαθύ πιάτο και δίνει έμφαση στο φουσκωμένο, πρησμένο, ορεξάτο του στίχου.
795. Το μουνί το Ζαγορίσιο, θέλει πούτσο πελεκούδι.(Ηπειρος). ➤ Κατά την τοπική φράση αυτή, οι γυναίκες της περιοχής δαμάζονται δύσκολα.
796. Το μουνί τσ’ Αποκορωνιώτισσας το σφάζουνε με σπάθα, γιατί χωρεί δεκαοχτώ και κάθεται και πάθα. (Κρητη). ➤ Η μαντινάδα αυτή χρησιμοποιείται από κατοίκους γειτονικών περιοχών, συνήθως από Σφακιανούς, για να περιγελάσουν ή να υποτιμήσουν την ηθική  των γυναικών από την περιοχή του Αποκόρωνα.
797. Το μουνί τση μάνας σου σκούφια στο κεφάλι σου. ➤ Ακραία βρισιά που στοχεύει στην προσβολή της τιμής και της υπόληψης του προσώπου στο οποίο απευθύνεται.
798. Το μουνί της Μυκόνου, κάνει και τον Άη Γιάννη διάκο. ➤ Μάλλον πρόκειται για τοπική μυκονιάτικη φράση που περιγράψει την τεράστια δύναμη της θηλυκότητας, της γοητείας ή της σεξουαλικής έλξης.
799. Το μουστάκι είναι η κουρτίνα του πούστη. ➤ Αναφέρεται στην εντύπωση πως το μουστάκι λειτουργεί ως κουρτίνα, για να καλύψει την ομοφυλοφιλική ιδιότητα.
800. Το μπαστούνι για τσι σκύλους κι η ψωλή για τσι φίλους. ➤Συμβουλεύει, να είσαι σκληρός με αυτούς που σε απειλούν, αλλά να είσαι επιφυλακτικός ή έξυπνος και ίσως προκλητικός κι εκμεταλλευτικός με αυτούς που αποκαλείς φίλους.
801. Το ‘να παιδί καλό παιδί και τ’ άλλο γαμώ τη μάνα του. ➤ Λέγεται για τη διάκριση από τους γονείς κυρίως όσον αφορά τα κληρονομικά.
802. Τον Απρίλη και το Μάη το μουνί φαρομανάει. ➤ Παροιμία λευκαδίτικη, αναφέρεται στην έξαρση της σεξουαλικής διάθεσης και του οίστρου κατά την περίοδο της Άνοιξης.
803. Τον ατζαμή τον εραστή τον εμποδάν΄οι τρίχες. ➤ Σημαίνει ότι ένας άνθρωπος που είναι άπειρος, αδέξιος ή ανίκανος σε μια δουλειά, βρίσκει συνεχώς γελοίες δικαιολογίες για να καλύψει την αποτυχία του.
804. Το ‘να του χέρι στα σκατά και τ’ άλλο στο καθίκι. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση από το κακό στο χειρότερο, όπου ο άνθρωπος είναι εγκλωβισμένος μέσα σε αρνητικές καταστάσεις. 
805. Τον έγραψε στα αρχίδια του. ➤ Δηλώνει απόλυτη αδιαφορία, περιφρόνηση ή έλλειψη σεβασμού προς ένα πρόσωπο ή μια κατάσταση. 
806. Τον επέρασε από τον κώλο του βελονιού. ➤ Τον ξεφτίλισε.
807. Τον ζώσανε οι κωλοσφίχτες. ➤ Βιάζεται να κάνει κάτι.
808. Τον ήξερε από την καλή κι από την ανάποδη. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος γνωρίζει έναν άλλο άνθρωπο πάρα πολύ καλά, σε βάθος, σε όλες τις πτυχές της προσωπικότητάς του.
809. Τον Ιούλιο οι γριές κάνουνε ξετσιπωσιές. ➤ Είναι ένας τρόπος να περιγραφεί η κορύφωση του καλοκαιριού και η ανάγκη για ελαφρύ ντύσιμο λόγω ζέστης.
810. Τον κόσμο δεν τον κυβερνάνε λεφτά, τον κυβερνάει το μουνί κι η πούτσα ακολουθάει . ➤ Κυνική και σεξουαλική διαπίστωση για τα κίνητρα της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
811. Τον κώλο βάζεις μάγειρα, σκατά θα μαγειρέψει. ➤ Όταν αναθέτεις μια δουλειά σε έναν άσχετο, ανίκανο ή ακατάλληλο άνθρωπο, το αποτέλεσμα θα είναι απογοητευτικό.
812. Το ντέφι κι η Αποκριά είναι του πούστη η χαρά. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση όπου όλα είναι φτιαγμένα για να ικανοποιηθούν οι πιο άτακτες ή σκοτεινές επιθυμίες κάποιου. 
813. Τον πάει πίπα – κώλο. ➤ Περιγράψει μια κατάσταση όπου κάποιος πιέζεται αφόρητα, ταλαιπωρείται συνεχώς ή βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτης εξουθένωσης. 
814. Τον πιάσανε κωλοπιλάλες. ➤ Βιάζεται.
815. Τον πούτσο, άμα τον μάθεις καλοπέραση, δε δουλεύει με μεροκάματο. ➤ Σημαίνει ότι αν κακομάθεις κάποιον στις ανέσεις, την πολυτέλεια και την καλή ζωή, μετά είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να επιστρέψει στην απλή ζωή, τη σκληρή δουλειά ή τις στερήσεις. 
816. Τον πούτσο τον καινούργιο, ούτε ο διάολος δεν τον αφήνει. ➤ Περιγράφει την αχόρταγη φύση του ανθρώπου και την τάση του να μην ικανοποιείται ποτέ, ειδικά όταν πρόκειται για νέες καταστάσεις ή νέες ευκαιρίες.
817. Τον πούτσο τον φοβούνται οι παρθένες κι οι κλέφτες την αστυνομία. ➤ Δηλώνει ότι εκείνος που νοιώθει ευάλωτος, φοβάται αυτόνπου θεωρεί απειλή.
818. Τον πούτσο φοβήθηκε το μουνί και γύρισε απ’ την άλλη;. ➤ Ειρωνικά για την παρά φύσει επαφή.
819. Τον Τούρκο φίλεψέ τον, τον κώλο σου φύλαξέ τον. ➤ Συνιστά ακραία επιφυλακτικότητα, δυσπιστία και ετοιμότητα στις σχέσεις με πρόσωπα που θεωρούνται επικίνδυνα, πανούργα ή μη έμπιστα. 
820. Το πολύ το τάκα-τάκα κάνει το παιδί μαλάκα. ή Το πολύ το τίκι τίκι κάνει το παιδί φιστίκι. ➤ Είναι μια προειδοποίηση ότι η έλλειψη μέτρου οδηγεί σε βλακεία, επιπολαιότητα ή φθορά.
821. Το πολύ το πήγαινε έλα την τρελαίνει την κοπέλα. ➤ Η συνεχής προσπάθεια τελικά φέρνει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
822. Το πράμα σου κυρά μου δεν το' χει άλλη καμιά. ➤ Λέγεται για να κολακέψει υπερβολικά ή για να ειρωνευτεί κάποιον που νομίζει ότι έχει κάτι ανώτερο από τους άλλους, ενώ στην πραγματικότητα δεν συμβαίνει.
823. Το ράσο θέλει καλοπέραση κι η πουτανιά φτιασίδι. ➤ Σημαίνει ότι ορισμένες καταστάσεις ή άτομα, για να επιβιώσουν ή να γίνουν αποδεκτά, χρειάζονται απαραίτητα εξωτερική ωραιοποίηση, συντήρηση ή ειδική μεταχείριση, ακόμα κι αν το περιεχόμενό τους είναι κατώτερο των περιστάσεων. 
824. Το συχνομπουκονάτο κάνει το κορμί δροσάτο. ή Το συχνομπουκουνάτο κάνει το μουνί δροσάτο. ➤ Προέρχεται από το συχνό + μπουκώνω, και αναφέρεται στις συχνές ερωτικές επαφές. Σημαίνει ότι το συχνό σεξ αναζωογονεί το σώμα, διώχνει την ένταση και χαρίζει φρεσκάδα και ευεξία.
825. Το συχνό σμήξιμο, φέρνει και το μπήξιμο. ➤ Χρησιμοποιείται με την έννοια της προειδοποίησης ότι η υπερβολική οικειότητα ξεπερνάει τα όρια της φιλίας.
826. Του έδωσαν αγγούρι και το πήρε όλο. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο μια ευκαιρία.
827. Του κακού γαμιά του φταίνε οι τρίχες. ➤ Περιγράφει κάποιον που είναι δύστροπος, ανίκανος ή τεμπέλης και, αντί να αναλάβει την ευθύνη των λαθών του, αναζητά δικαιολογίες σε εντελώς ασήμαντες λεπτομέρειες.
828. Του καλογυναικά η γυναίκα από τον κώλο φαίνεται. ➤ Δηλώνει ότι ένας έμπειρος άντρας ξέρει τι του γίνεται και επιλέγει μόνο τα καλύτερα.
829. Του κώλου τα εννιάμερα του πούτσου τα σαράντα. ➤ Ασυναρτησίες και ασυνεννοησία. 
830. Του μουνιού σου το γλωσσίδι μου ‘ριξε κλωτσιά στ’ αρχίδι. ➤ Πιθανότατα προέρχεται από φαλλικό αποκριάτικο τραγούδι.
831. Του φτωχού η κοιλία όταν γομούτε, η ψωλίατ’ σκούτε. ➤ Ποντιακή παροιμία που θέλει να πει ότι όταν ο άνθρωπος ξεπεράσει το βασικό πρόβλημα της επιβίωσης και χορτάσει, τότε το μυαλό του στρέφεται στις σαρκικές απολαύσεις, τις επιθυμίες και τις περιττές έγνοιες. Γομούτε = γεμίζει , η ψωλίατ’ σκούτε = το μόριό του σηκώνεται, ορθώνεται. 
832. Το χέρσο το χωράφι το χέζει ο γάιδαρος. ➤ Όταν κάτι δεν το προσέχουμε, δεν το φροντίζουμε, τότε αυτό γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τυχαίους, αδιάφορους ή καταστροφικούς παράγοντες.
833. Το χωριό καιγότανε και η Μαριώ γαμιότανε. ή Το χωριό καιγότανε και η παπαδιά γαμιότανε. ή Το χωριό καιγότανε και η πουτάνα λουζότανε.➤ Χρησιμοποιείται όταν, ενώ υπάρχει κάποια σημαντική δουλειά ή ανάγκη, ένα άτομο δίνει μεγαλύτερη προτεραιότητα σε κάτι άλλο μικρότερης σημασίας.
834. Το ψάρεμα και το μουνί θέλουν μεγάλη υπομονή. ➤ Δηλώνει ότι ορισμένα πράγματα στη ζωή, ειδικά εκείνα που αφορούν ερωτικές και σεξουαλικές επιδιώξεις, απαιτούν χρόνο, επιμονή, στρατηγική και υπομονή για να επιτευχθούν. 
835. Τράγος που δεν γαμάει, βόσκει τα μουνιά με μάραθο. ➤ Δηλώνει μια διάχυτη δυσαρέσκεια ή ειρωνεία για μια κατάσταση όπου ο αρμόδιος δεν ανταποκρίνεται στα καθήκοντά του.
836. Τσή'καμε την δουλειά. ➤ Στην αργκό, η φράση της έκανε τη δουλειά μπορεί να αναφέρεται στην ολοκλήρωση μιας σεξουαλικής επαφής.
837. Τσολιάς στ’ αρχίδια μου. ➤ Αυτός που προσπαθεί να μας κουμαντάρει χωρίς να δικαιούται.
838. Τύφλα να 'χει το γαμίσι, σαν πετύχει η μαλακία. ➤ Αναδεικνύει την ιδέα ότι η προσωπική, άμεση ικανοποίηση μπορεί να είναι καλύτερη από την επιδίωξη μιας πιο σύνθετης ή δύσκολης διαδικασίας.
839. Τύχη να'χουν τα δροσάτα, ριζικό τα πουτανάτα. ➤ Υποστηρίζει κυνικά ότι οι άνθρωποι που είναι πονηροί, πανούργοι ή ανήθικοι, συχνά έχουν καλύτερη τύχη στη ζωή από τους καλούς και έντιμους ανθρώπους.
840. Τώρα που ‘ρχεται το βράδυ θα σου κάνω το μουνί πηγάδι. ➤ Ακραία, περιγραφική έκφραση που ανήκει στη λαϊκή παράδοση και χρησιμοποιείται για να εκφράσει, με άσεμνο τρόπο, την ερωτική επιθυμία. 
841. Τώρα τον Απριλομάη, το μουνί χαρομανάει. ➤ Υποδηλώνει ότι τον Απρίλη, λόγω της αφθονίας, της ζέστης και της ανθοφορίας, ξύπνανε οι αισθήσεις και η επιθυμία για έρωτα τόσο στους ανθρώπους όσο και στα ζώα. Χαρομανάει = χαίρεται υπερβολικά.
842. Φάε κώλε μου αλεύρια και μουνί μου βερεσέδια. ➤ Δηλώνει απόλυτη αδιαφορία, απαξίωση ή την πεποίθηση ότι κάποιος δεν πρόκειται να πάρει τίποτα, παρά τις υποσχέσεις ή τις προσδοκίες του.
843. Φάε λάδι και έλα βράδυ. ➤  Έχει κυρίως δύο ερμηνείες, την κυριολεκτική  που τονίζει την ενέργεια και αντοχή που προσφέρει το ελαιόλαδο στον οργανισμό για όλη την ημέρα, και την λαϊκή, που αναφέρεται στην προετοιμασία για ποτό, καθώς το λάδι στο στομάχι καθυστερεί την απορρόφηση αλκοόλ.
844. Φάε σκατά και πιες νερό να ιδείς τον ήλιο καθαρό. ➤ Δηλώνει την ανάγκη να περάσει κάποιος μέσα από πολύ δύσκολες, δυσάρεστες ή βρώμικες καταστάσεις για να καταφέρει τελικά να καθαρίσει, να ηρεμήσει και να δει την αλήθεια ή να βρει την ησυχία του.
845. Φάε στόμα, χέσε κώλο. ➤ Φαγάς.
846. Φαΐ ψωμί δεν είχαμε, χοντρή ψωλή γυρεύαμε. ➤ Περιγράφει καταστάσεις όπου κάποιος δεν έχει εξασφαλίσει τα απολύτως βασικά και απαραίτητα για την επιβίωσή του, αλλά παρ' όλα αυτά επιζητά πολυτέλειες, απολαύσεις ή ασχολείται με περιττά πράγματα. 
847. Φοβέριζε τη γυναίκα του κι έκοψε την ψωλή του. ➤ Αναφέρεται σε απερίσκεπτους ανθρώπους που, από πείσμα ή θυμό, βλάπτουν ανεπανόρθωτα τον εαυτό τους.
848. Φοβέρισε τον κώλο σου, μην κλάσει στο παζάρι. ή Φοβέρισε τον κώλο σου μην χέσει τα κλιτσιά σου. ➤ Σημαίνει ότι πρέπει να ελέγχεις αυστηρά τον εαυτό σου ή τους δικούς σου, ώστε να μην εκτεθείς, κάνοντας κάποιο ανεπίτρεπτο λάθος ή απρόσεκτη ενέργεια. Κλιτσιά ή κλιτσινάρια = τα αδύνατα πόδια.
849. Φρύει το σκατό του να το κάμει παξιμάδι. ➤Για ακραία τσιγγουνιά. Φρύω ή φρύγω = αποξηραίνω το ψωμί και το κάνω παξιμάδι.
850. Φτου σκατά στα γένια σου. ➤ Υποτιμητική έκφραση που χρησιμοποιείται για να εκφράσει έντονη αποδοκιμασία, περιφρόνηση ή ντροπή προς κάποιον. 
851. Φυλάξου από καινούριο αφεντικό κι από παλιά πουτάνα. ή Φυλάξου από νιο πραματευτή και από παλιά πουτάνα. ➤ Φυλάξου από την απειρία την αλαζωνία και την πονηριά.
852. Χαϊδεμένος παπάς και στην εκκλησιά κλάνει. ➤ Περιγράφει ένα άτομο που έχει κακομάθει, έχει συνηθίσει να του επιτρέπονται τα πάντα και συμπεριφέρεται με θράσος, αναισθησία ή ανάγωγα, ακόμη και σε περιστάσεις ή μέρη που απαιτούν σεβασμό.
853. Χασίς και γαμήσι και επιστροφή στην φύση. ➤ Σύνθημα - έκφραση που έγινε γνωστό κυρίως από την κουλτούρα των χίπις τις δεκαετίες του '60 και '70, αποτελώντας την ελληνική εκδοχή του sex, drugs & rock 'n' roll.
854. Χάσκει ο κώλος να βγει η ψυχή του. ➤ Φράση που δείχνει ότι η ταλαιπωρία είναι τόσο μεγάλη, που το σώμα μένει ανοιχτό και η ψυχή κοντεύει να φύγει από την εξάντληση. 
855. Χέζει με ξένο κώλο. ➤ Παίρνει εύσημα, δόξα ή κέρδος από μια επιτυχία που πέτυχε κάποιος άλλος.
856. Χέζει ο κώλος του λεφτά, και κατουράει λάδι. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος είναι τόσο πλούσιος, που τα χρήματα περισσεύουν ή παράγονται αβίαστα.
857. Χειμωνιάτικο οπωρικό, καλοκαιρινό σκατό. ➤ Υποδηλώνει ότι κάθε πράγμα πρέπει να γίνεται στον καιρό του για να είναι καλό, χρήσιμο και ευχάριστο.
858. Χέσε θέατρο, κατούρα παράσταση. ➤ Περιγράφει μια κατάσταση πλήρους αποτυχίας, παρακμής, ασυνεννοησίας ή αδιαφορίας. 
859. Χέσε μέσα Πολυχρόνη που δεν γίναμε Ευζώνοι. ➤ Περιγράφει αποτυχία, αναποδιά, ή μια προσπάθεια που κατέληξε σε κωμικοτραγικό αποτέλεσμα. 
860. Χέσε μες στη θάλασσα να μαζευτούν τα ψάρια. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος προσπαθεί να επιτύχει ένα αποτέλεσμα με τον πιο τεμπέλικο, άθλιο, πρόχειρο ή ανόητο τρόπο. 
861. Χέσε ψηλά κι αγνάντευε και πέτα βοτσαλάκια. ή Χέσε ψηλά κι αγνάντευε και χαμηλά κατούρα. ➤ Περιγράφει κάποιον που παραμένει στωικός ή αδιάφορος απέναντι σε ένα πρόβλημα. Μια εκδοχή αναφέρει ότι η φράση προέρχεται από την εποχή της Επανάστασης, όπου οι κλέφτες και οι αρματωλοί έπρεπε να επιλέγουν ψηλά σημεία για την ανάγκη τους ώστε να εποπτεύουν την περιοχή και να μην αιφνιδιαστούν από τον εχθρό.
862. Χεστήκαμε κι η βάρκα γέρνει. ➤ Χρησιμοποιείται απαξιωτικά για να δηλώσει πλήρη έλλειψη ενδιαφέροντος για όσα ειπώθηκαν ή συνέβησαν.
863. Χέστηκε η Φατμέ στο Γενί τζαμί. ή Χέστηκε η φοράδα στ΄ αλώνι. ή Χέστηκε η φοράδα στο Γενί Τζαμί και κατούρησε στ ' άχυρα. ➤ Σημαίνει ότι ένα γεγονός είναι εντελώς ασήμαντο, αδιάφορο, ή ότι δεν έχει καμία επίπτωση, οπότε δεν αξίζει να ασχολούμαστε με αυτό.
864. Χέστηκε ο Πολύδωρος που ‘ναι στα πόδια γρήγορος. ➤ Σημαίνει ότι ένα γεγονός είναι εντελώς ασήμαντο, δεν μας απασχολεί καθόλου ή δεν πρόκειται να αλλάξει κάτι, ανεξάρτητα από τις προσπάθειες που γίνονται.
865. Χήρας κώλο γάμησε, πουτάνας μην ζηλέψεις. ➤ Δηλώνει ότι είναι προτιμότερο να επιλέγεις κάτι πιο ήσυχο, ασφαλές ή χωρίς μπλεξίματα, παρά κάτι που φαίνεται πιο ελκυστικό αλλά μπορεί να φέρει προβλήματα.
866. Χήρας κώλος που πονάει, άλλα πράματα ζητάει. ➤ Χρησιμοποιείται  για να δείξει ότι κάποιος, παρά το ότι φαίνεται ταλαιπωρημένος ή σε δύσκολη θέση, έχει μεγάλες απαιτήσεις ή απρόσμενες ορέξεις.
867. Χωριάτης με το σκατό στη μύτη. ➤ Η φράση φωτογραφίζει έναν άνθρωπο άπειρο και αγενή που προσποιείται τον έμπειρο, με εμφανή τα σημάδια της αφέλειάς του.
868. Χωριάτης δίχως σπίτι και χωριάτης δίχως ζώ, θέλουν χέσιμο και οι δυό. ➤ Σκληρή έκφραση που αναφέρεται στην απαξίωση και την αδιαφορία για ανθρώπους που δεν διαθέτουν τα βασικά μέσα επιβίωσης ή κοινωνικής υπόστασης.
869. Ψηλό μουνί, καμαρωτό γαμίσι. ➤ Πρόκειται για σεξιστική λαϊκή έκφραση που ανήκει στην κατηγορία των αντρικών κουβεντών και των γνωμικών περί σωματότυπων. 
870. Ψωλή καυλωμένη θεό δεν ονομάζει. ➤ Σημαίνει ότι δεν υπολογίζει κανέναν θείο νόμο, δεν έχει αναστολές και δεν τον σταματάει τίποτα προκειμένου να ικανοποιήσει την ανάγκη του.
871. Ψωλή καυλωμένη συγγένεια δεν έχει. ➤ Σημαίνει ότι η έντονη επιθυμία αγνοεί ακόμα και τους συγγενικούς δεσμούς.
872. Ψωλή μου, ραβδί μου και πούτσα καραμούζα. ➤ Δηλώνει την απόλυτη αυθαιρεσία.
873. Ψωμάκι δεν έχει η κοιλίτσα μας, μουνάκι θέλει η ψωλίτσα μας. ➤ Σημαίνει ότι κάποιος δίνει προτεραιότητα σε περιττές απολαύσεις αντί να λύσει ζωτικά προβλήματα.
874. Ψωμί τυρί δεν είχαμε γαρύφαλλα για τ'αρχίδια μας. ή Ψωμί, τυρί δεν έχουμε, κολόνια (ή λουλούδια) για τ’ αρχίδια μας γυρεύουμε. ή Ψωμί, τυρί δεν είχαμε, χοντρή ψωλή γυρεύαμε.➤ Περιγράφει την έλλειψη ορθής ιεράρχησης των αναγκών. 
875. Ωιμέ την κακομοίρα με τον άντρα που επήρα, ούτε σκάφτει, ούτε κλαδεύει, ούτε το μουνί χαϊδεύει. ➤ Παραλλαγή από γνωστό ρεμπέτικο  τραγούδι, ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγράψει έναν άντρα εντελώς άχρηστο.

#παροιμίες #λαϊκήσοφία #αθυρόστομες #πικάντικες #χιούμορ #σάτιρα #καφενείο #λαογραφία #ελληνικέςπαροιμίες #διπλόνοημα7830